I FZ 321/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 76/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 8 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 76/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił N. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka" lub "strona skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 8 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. Uzasadniając powody swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zbyt ogólny, co powoduje, że jego analiza nie daje obrazu sytuacji skarżącej w kontekście przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Skarżąca wprawdzie przedłożyła do akt niniejszej sprawy szereg dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej, na podstawie których Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże ogólnikowe stwierdzenia strony skarżącej, znajdujące się w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dotyczące uszczuplenia stanu finansowego Spółki nie są wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Na poparcie swojego stanowiska Sąd I instancji odwołał się do postanowień NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13 oraz z 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14. W złożonym zażaleniu reprezentujący skarżącą Spółkę pełnomocnik, wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu podniósł, że WSA znał kondycję finansową Spółki na podstawie dokumentacji przedłożonej przez stronę w toku postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza- zdaniem autora zażalenia - że nie można uznać za zasadne stanowisko WSA w Warszawie, że wniosek Spółki zawiera jedynie twierdzenia niepoparte w dodatkowym materiale źródłowym. Zaznaczono przy tym, że Spółka, na skutek działań zabezpieczających przez organ podatkowych, została pozbawiona towaru o znacznej wartości oraz środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, a w efekcie pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie autora zażalenia rolą sądu winno być zatem zbadanie czy powyższe argumenty przemawiają za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Należy przy tym wskazać, że z prawnego charakteru powyższej instytucji, wszczynanej na wniosek strony skarżącej, wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób uzasadnić swój wniosek, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Wskazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania chociażby okoliczności, które sąd rozpoznając wniosek mógłby ocenić. W tym celu można odwołać się do informacji znajdujących się w aktach sprawy, lecz nie w tak ogólnikowy sposób w jaki uczyniła to skarżąca na ostatniej stronie złożonej skargi. W przedmiotowej sprawie analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła w dostateczny sposób przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji faktycznie nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania skarżącej ochrony tymczasowej. Za takowe nie mogą bowiem uchodzić argumenty odnoszące się do prawidłowości wydanej decyzji, a takie właśnie stanowiły uzasadnienie złożonego wniosku. Strona skarżąca dopiero na etapie zażalenia odwołała się do argumentacji odnoszącej się do sytuacji finansowej, w której się znajduje i skutków prowadzonej egzekucji, co w kontekście prawidłowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ocenić należy negatywnie. Należy przy tym wyjaśnić, że przesłanki z art. 61 p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. Ustawodawca regulując instytucję wskazaną w art. 61 § 3 p.p.s.a. posłużył się bowiem odmiennymi kryteriami ocennymi niż tymi przewidzianymi dla instytucji przyznania prawa pomocy, co wynika expressis verbis z treści przepisów regulujących obie instytucje procesowe. Wskazać też należy, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W związku z powyższym przyjąć należało, że art. 61 § 3 p.p.s.a. został w sprawie prawidłowo zastosowany przez Sąd I instancji. Skarżąca Spółka nie wykazała bowiem, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować następstwo którejkolwiek z przesłanek, wymienionych w powołanym przepisie. Działania skarżącej na etapie wniosku sprowadzają się w zasadzie do "zlecenia" sądowi samodzielnego poszukiwania okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie powołanego przepisu. Tymczasem to nie sąd, lecz strona skarżąca powinna wiedzieć, jakie konkretne nieodwracalne skutki może za sobą pociągnąć wykonanie zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji