I SA/Kr 755/12

SENTENCJA Kraków, dnia 18 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych przez zwolnienie z wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2006 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "M" Sp. z o.o. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu od skargi, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 marca 2012r. Nr [...], w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2006roku. Z uzasadnienia wniosku, uzupełnionego po wezwaniu Sądu o dokumenty dotyczące stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych Spółki wynika, że "M" Sp. z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie usług budowlanych, handlu hurtowego i detalicznego. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 100.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu na dzień 31 grudnia 2011r. wynosiła 526.399,81 zł. W roku 2011 Spółka osiągnęła stratę w wysokości 1.199.639,36 zł przy przychodzie na poziomie 16.875.132,53 zł. Strona skarżąca na rachunku bankowym w Banku Zachodnim WBK S.A. ma zgromadzoną kwotę 8.871,59 zł (stan na dzień 02 lipca 2012r.). Ponadto Spółka posiada konto bankowe w Banku Spółdzielczym w K. Na uzasadnienie wniosku "M" Sp. z o.o. w K. podniosła, iż obecnie zawiesiła prowadzenie działalności, zatrudnia jednego pracownika, środki trwałe i wierzytelności zostały zajęte przez Urząd Skarbowy, a przeciwko Spółce prowadzone jest postępowanie o wypłatę zaległych roszczeń pracowniczych na łączną kwotę 110.498 zł. Wskazała ponadto, że niemożność poniesienia kosztów sądowych wynika z konieczności zapłaty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2006 w wysokości 1.295.898 zł. Różnica pomiędzy wysokością podatku ustalonego przez Urząd Kontroli Skarbowej a wysokością podatku zadeklarowanego przez Spółkę wyniosła przy tym 1.002.973 zł. Przedmiotowa kwota została uiszczona przez skarżącą w całości, zaś ostatnią część należności wpłacono w dniu 2 listopada 2011r. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek "M" Sp. z o.o. w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych przez zwolnienie z wpisu od skargi. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia podano, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto wskazano, iż spółka posiada na koncie bankowym sumę pozwalającą na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy podniósł także w uzasadnieniu, że skoro Spółka ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika na etapie postępowania, na którym może występować sama, to jest także w stanie ponieść koszty wpisu sądowego. Na postanowienie referendarza pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł w terminie sprzeciw. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił dokonanie oceny wniosku w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłaty sądowej z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co skutkowało przyjęciem braku wymaganych ustawą przesłanek do skorzystania przez "M" z możliwości zwolnienia od kosztów sądowych. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej wskazał na naruszenie przepisów postępowania poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób nie pozwalający na dokonanie przez skarżącą pełnej oceny podstaw rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, iż znajdująca się na rachunku bankowym kwota blisko 9.000 zł stanowi wartość odsetek od gwarancji bankowych i z uwagi na zadłużenie Spółki nie może być przez skarżącą swobodnie pobierana, zaś na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego rachunki bankowe Spółki podlegają zajęciu, co także wyklucza dysponowanie środkami pieniężnymi według uznania skarżącej. Dodatkowo, zdaniem pełnomocnika skarżącej, niezasadne jest twierdzenie, jakoby zwolnienie od kosztów sądowych miało charakter fakultatywny i zależało od uznania organu orzekającego. Przedmiotowa instytucja jest jednym z mechanizmów mających gwarantować stronie prawo do sądu. W każdym zatem przypadku aktualizacji po stronie wnioskodawcy przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, organ orzekający jest zobligowany do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku. Z załączonych do wniosku dokumentów natomiast wynika, iż zdobycie przez skarżącą środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym - z uwagi na jej niewypłacalność jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – t. jedn.; dalej jako p.p.s.a.), od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym. Zatem konsekwencją wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2012 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Krakowie. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedłożone dokumenty nie wskazują na okoliczność zaprzestania przez skarżącą Spółkę prowadzenia działalności gospodarczej, postawienia w stan likwidacji bądź upadłości. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Skoro więc skarżącą Spółka prowadzi działalność, a wykazane przez nią w oświadczeniu przychody kształtują się na poziomie rzędu kilkunastu milionów złotych w roku 2011, to wykazana przez Spółkę w ubiegłym roku strata nie przesądza jeszcze, iż Spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 337/12). Powoływany na uzasadnienie wniosku o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych fakt zajęcia środków na koncie bankowym Spółki w postępowaniu egzekucyjnym nie dowodzi braku tych środków, a jedynie ograniczenia w możliwości dysponowania nimi. Ponadto referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że Spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, gdyż jak wynika ze złożonego przez nią oświadczenia dysponuje środkami trwałym o wartości 526.399,81 zł. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż osoba prawna oraz inna organizacja nie posiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270). orzekł jak w sentencji postanowienia.