II FSK 3629/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 74/14 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. o sygn. I SA/Gl 74/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. Ł. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) z dnia 27 listopada 2013 r. o nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2010 r. Jako podstawę prawną powołano art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Gliwicach). 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Gliwicach podał, że Prezydent Miasta C. (dalej: organ pierwszej instancji) pismem z dnia 15 lipca 2013 r. zwrócił się do organu odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia 8 stycznia 2010 r. ustalającej skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości za rok 2010. W uzasadnieniu wywodził, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ podatkowy błędnie ustalił - na podstawie złożonej przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych - podstawę opodatkowania, pomijając pomieszczenia piwniczne o powierzchni 99,60 m2. Dodał, że w związku z podziałem lokalu użytkowanego przez skarżącego i przeprowadzeniem ponownych pomiarów tego lokalu został sporządzony aneks do umowy najmu z dnia 30 stycznia 2002 r., który podpisano w dniu 30 kwietnia 2013 r., z mocą obowiązującą od dnia 1 lutego 2013 r. 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej. Decyzją z dnia 23 września 2013 r. organ odwoławczy stwierdził nieważność decyzji wymiarowej, jako podstawę prawną wskazując art. 248 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Odwołując się do art. 21 § 5 o.p. stwierdził, że decyzja wymiarowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 122 o.p., bowiem dane zawarte w złożonej przez skarżącego - deklaracji mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego - są niezgodne ze stanem faktycznym. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem decyzja nie uwzględnia pomieszczeń piwnicznych o powierzchni 99,60 m2. 2.3. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podał, że pomieszczenia piwniczne, które wynajmował były zwolnione z jakichkolwiek opłat i dlatego zgodził się na ich wynajęcie. W roku 2003 jego czynsz podzielono na: czynsz i podatek od nieruchomości. Stwierdził, że nie rozumie, dlaczego ma płacić podatek od nieruchomości, za którą nie płacił czynszu. Dodał, że nigdy nie używał piwnicy do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W jego ocenie w informacji o nieruchomościach i obiektach budowanych wpisano dane zgodne ze stanem faktycznym. 2.4. Decyzją z dnia 27 listopada 2013 r. Samorządowe Kolegiom Odwoławcze w Katowicach działając jako organ odwoławczy – w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 o.p. - utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 września 2013 r., w uzasadnieniu powielając argumentację zawartą w decyzji z dnia 23 września 2013 r. Stwierdził, że podniesione przez skarżącego argumenty nie mają wpływu na "podjęte rozstrzygnięcie". Okoliczności te - zdaniem organu - wymagają merytorycznego rozpatrzenia sprawy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku. 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. 3.1. Na ww. decyzję skarżący wniósł skargę do WSA w Gliwicach, w której sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że decyzja wymiarowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko. 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. 4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za niezasadną. Szeroko omówił przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oraz odniósł się do cywilnoprawnych aspektów zawierania umów najmu przez organy samorządu terytorialnego. Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., gdyż wymaga ona, aby nowe okoliczności faktyczne albo dowody, nie tylko istniały w dniu wydania decyzji, ale także nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem WSA w Gliwicach, organ pierwszej instancji uchybiając przepisom postępowania dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 o.p. W ocenie WSA w Gliwicach bez znaczenia dla istnienia i zakresu obowiązku podatkowego pozostają cywilnoprawne ustalenia skarżącego z wynajmującym co do odpłatności czynszu za pomieszczenia piwniczne. Bez znaczenia pozostaje również, czy pomieszczenia te są faktycznie zamieszkałe. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 246 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez WSA w Gliwicach, że nieuwzględnienie w podstawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości wszystkich powierzchni wynajmowanych przez skarżącego pomieszczeń stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 1a ust. 1 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej: u.p.o.l.). 5.2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu. Mając na uwadze sposób formułowania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wymaga zaakcentowania, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Poczynienie powyższych uwag było niezbędne, wobec wystąpienia uchybień w konstrukcji rozpoznawanej skargi kasacyjnej, które sprowadziły się do nieprawidłowego sformułowania zarzutów, co z kolei rzutuje w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli kasacyjnej. 6.2. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, że część wstępna skargi kasacyjnej, w której powinny zostać zawarte zarzuty skargi kasacyjnej, została zbudowana wadliwie z naruszeniem art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie sformułowano w części wstępnej skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 246 § 1 pkt 3 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że nieuwzględnienie w podstawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości powierzchni wszystkich wynajmowanych pomieszczeń stanowi rażące naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest pozbawiony podstaw, bowiem WSA w Gliwicach nie stosował art. 246 § 1 pkt 3 o.p. w rozpatrywanej sprawie, a tym samym nie można mu czynić zarzutu naruszenia przepisów prawa, które nie były stosowane. Nawet, gdyby przyjąć, że skarżącemu chodziło o art. 247 § 1 pkt 3 o.p., co można wywnioskować z niektórych fragmentów uzasadnienia skargi kasacyjnej, to i tak WSA w Gliwicach nie mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu. Należy podkreślić, że przepis ten ma charakter mieszany (procesowo-materialny), a nie jak wskazano w skardze kasacyjnej – stricte materialny. Nie kształtuje on praw i obowiązków strony, wobec czego powinien być połączony z zarzutem naruszenia odpowiedniego przepisu postępowania. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej skarżący przepisów takich nie powołał. Niemniej jednak sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, lecz na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w rozpatrywanej sprawie działając w oparciu o ustawowe przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, dokonał jedynie oceny poprawności stosowania przepisów Ordynacji podatkowej przez organy podatkowe. Powtórzenia wymaga, że skarżący nie powołał naruszenia jakichkolwiek przepisów postępowania w związku z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Z przyczyn powyżej wymienionych nie można było natomiast poddać kontroli kasacyjnej samego zarzutu naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Z kolei, aby skutecznie podważyć stanowisko WSA w Gliwicach odnośnie do rażącego naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 5 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., konieczne było w warunkach rozpatrywanej sprawy postawienie zarzutów naruszenia tych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które określają granice rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, zasady dokonywania kontroli przez sąd zaskarżonych aktów administracyjnych (np. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W złożonej skardze kasacyjnej tego nie uczyniono, omawiany zarzut nie może być zatem rozpoznany. Chociaż Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega nieprawidłowości występujące w zaskarżonym wyroku, to jednak ze względu na brak sformułowania właściwych podstaw kasacyjnych i obowiązek rozpoznania skargi kasacyjnej wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, nie może poddać go kontroli. 6.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - oddalił skargę kasacyjną. Identycznie Naczelny Sąd Administracyjny w tym samym składzie orzekł w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym w sprawach zakończonych wyrokami z dnia 16 grudnia 2016 r: II FSK 3628/14, II FSK 3630/14, II FSK 3631/14 i II FSK 3632/14.