I SA/Gl 843/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 201 § 1 okt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2020.1325), po rozpatrzeniu zażalenia pani M. M. (dalej strona lub podatnik) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej Dyrektor lub organ odwoławczy) z dnia [...] r. znak: [...] zawieszające postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego – winno być Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.(dalej organ podatkowy) z dnia [...] r. znak: [...], Dyrektor utrzymał w mocy to postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony jako osoby trzeciej za zaległości spółki z o.o. w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, zaś organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał decyzję organu podatkowego w mocy. Na decyzję odwoławczą strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej strona domagała się stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor zawiesił postępowanie w sprawie wszczętej tym wnioskiem z uwagi na toczące się w tej samej sprawie postępowanie sądowe. W zażaleniu na to postanowienie strona domagała się jego uchylenia podnosząc, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, a stwierdzenie nieważności decyzji nie wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Dyrektor powołał się na przepis art. 127, art. 122, art. 187 § 1 i art. 121 § 1 i 2 O.p., a następnie art. 201 § 1 O.p., by stwierdzić, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: postępowanie podatkowe jest w toku, istnieje zagadnienie wstępne, rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ lub sąd. Zauważył, że strona nie uważa za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcia przez WSA w Gliwicach w sprawie skargi na decyzję, której stwierdzenie nieważności się domaga. Podniósł, że nie jest możliwe jednocześnie prowadzenie postępowania sądowego i administracyjnego, których przedmiotem jest kontrola tej samej decyzji ostatecznej, oraz że do chwili obecnej WSA w Gliwicach nie rozstrzygnął o wniesionej skardze. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał na wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I GSK 1347/14 przytaczając obszerny fragment jego uzasadnienia. W skardze na to rozstrzygnięcie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wnosząc o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach i zasądzenie kosztów postępowania, a nadto rozpoznanie sprawy na rozprawie, zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. oraz błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy one nie zachodzą. Uzasadniając skargę pełnomocnik strony podniósł, że w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji właściwy jest ten sam organ, który podjął w tym przedmiocie decyzję, zaś brak prawomocnego rozstrzygnięcia skargi przez WSA nie stanowi przesłanek do zawieszenia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Stwierdził, że dla postępowania w przedmiocie wniosku o unieważnienie decyzji nie ma konieczności rozstrzygnięcia żadnego zagadnienia wstępnego i sprawa powinna być prowadzona w dalszym ciągu. Zdaniem pełnomocnika, pomimo wszczęcia sądowoadministracyjnej kontroli decyzji przed WSA, strona ma prawo żądania stwierdzenia jej nieważności w toku postępowania administracyjnego. Pełnomocnik strony wyjaśnił, że przedmiotowe decyzje, co do których strona wniosła o unieważnienie, zostały wydane pomimo tego, że strona nie była w stanie uczestniczyć w postępowaniu, gdyż jako osoba będąca obywatelką innego państwa nie znała dostatecznie dobrze języka polskiego, a pisma do niej kierowane były w całości w języku polskim. Istniały również trudności z przyjazdem do Polski z uwagi na pandemię COVID-19 i nie mogła wziąć udziału w podejmowanych czynnościach. W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącej formułował zarzuty dotyczące biegu postępowania w sprawie zakończonej decyzją, której nieważności strona się domaga, dowodząc, że decyzja organu podatkowego nigdy nie weszła do obrotu prawnego i nie może stać się podstawą do wydania kolejnej decyzji. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na wstępie należy zauważyć, że w skardze pełnomocnik strony skarżącej domagał się przeprowadzenia rozprawy w sytuacji, gdy jej przedmiotem było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) co oznacza, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z treścią przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325) dalej p.p.s.a., Sąd nie uwzględnił tego wniosku i nie skorzystał z przepisu art. 122 p.p.s.a. Przystępując do badania legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że dotyczyło ono zawieszenia postępowania podatkowego wszczętego wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności decyzji, co do której strona wniosła odwołanie, a następnie skargę do tutejszego Sądu od decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzje organu podatkowego. Zgodnie z treścią art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd w składzie orzekającym akceptuje i podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I FSK 313/21, zgodnie z którym "Wydanie prawomocnego orzeczenia przez sąd nie zawsze zamyka drogę do weryfikacji decyzji lub postanowienia w trybie nadzwyczajnym, jednak oba postępowania pozostają ze sobą w ścisłym związku. Z tych też względów należy uznać, że choć wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania zakończonych zaskarżoną decyzją lub postanowieniem, to jednak organ - na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. - jest w takim przypadku zobowiązany do zawieszenia postępowania, aż do prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Załatwienie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia przez organ będzie bowiem możliwe dopiero po wydaniu przez sąd prawomocnego orzeczenia. Rozpatrzenie sprawy przez sąd powinno być traktowane, tak jak rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu powołanych przepisów". W wyroku tym wskazano na uchwałę NSA z dnia 5 czerwca 2017 r. II GPS 1/17, w której stwierdzono, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Z motywu powołanej uchwały wynika, że skutki wniesienia do organu administracyjnego żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w czasie trwania postępowania przed sądem administracyjnym są analogiczne, jak skutki wniesienia skargi do sądu po wszczęciu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, określone w art. 56 p.p.s.a. Ponadto należy zauważyć, że powołana uchwała mimo, że dotyczyła przepisów K.p.a., jednak z uwagi na tożsamość uregulowań których dotyczy, znajdujących się w K.p.a. i O.p., wyrażony w niej pogląd znajduje zastosowanie również do postępowania podatkowego. Skoro w niniejszej sprawie została wniesiona, do WSA w Gliwicach, skarga na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję organu podatkowego (Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S.) z dnia [...] r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako osoby trzeciej i jednocześnie w skardze tej skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego, co do której orzekł organ odwoławczy, to tym samym żądanie takie wszczynało stosowne postępowanie nieważnościowe, jednakże postępowanie to z mocy art. 201 § 1 pkt 2 O.p. podlegało zawieszeniu do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy dotyczącej skargi na decyzję utrzymującą w mocy decyzję, której stwierdzenie nieważności domaga się strona skarżąca. Należy bowiem uznać, że zawisłość tej sprawy przed sądem administracyjnym tamuje możliwość prowadzenia przedmiotowego postępowania nieważnościowego, a rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Powołane przez skarżącą okoliczności, jej zdaniem uzasadniające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej z dnia [...] r., mogą stanowić przedmiot badania Sądu w sprawie skargi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego dotyczące tej decyzji (art. 135 p.p.s.a.). Dlatego też Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.