II OSK 1567/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Andżelika Borek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1854/05 w sprawie ze skargi H. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie – wymeldowanie 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. przyznaje ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. R. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej za instancję kasacyjną kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych wraz z 22 proc. podatku od towarów i usług od tej kwoty. UZASADNIENIE Decyzją Prezydenta Miasta O. z dnia [...] nr [...], utrzymaną następnie w mocy przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] wymeldowany został z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego znajdującego się w O. przy ul. [...] B. F.. Decyzje te zostały wydane na wniosek matki B. F., W. F.. Wcześniej, w 1998 r., przedmiotowy lokal opuścił i został z niego wymeldowany były mąż W.F. (ojczym B. F.) H. F.. Wymienione na wstępie decyzje z [...] i [...] były zaskarżone do sądu i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 17 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA/Wr 330/01) skargę B. F. oddalił. Pismem z dnia [...] H. F. wystąpił do Prezydenta O. o "anulowanie" decyzji nr [...] z dnia [...] i nr [...] z dnia [...] "o wymeldowaniu nas z pobytu stałego w O. przy ul. [...] oraz o przywrócenie nam stałego zameldowania w tym lokalu". Wniosek ten uzasadniony został, między innymi, bezprawnym wymeldowaniem na podstawie dokumentu ze sfałszowanym podpisem, stwierdzającym, że H. F. zdał Oddziałowi Terenowemu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w O. (wynajmującemu) wynajmowany lokal mieszkalny przy ul. [...] w O.. Wnioskodawca powołał się na postanowienie Prokuratury Rejonowej w O. z dnia [...], sygn. akt [...], którym umorzone zostało śledztwo w sprawie podrobienia jego podpisu, lecz z uzasadnienia którego wynika, iż na protokole zdania spornego lokalu z dnia [...] nieustalony sprawca podpis ten sfałszował. Wniosek H. F. z [...] został uznany za żądanie wznowienia postępowania. W związku z tym organ zażądał złożenia pełnomocnictwa udzielonego przez B. F.. W dniu [...] H. F. przysłał pełnomocnictwo udzielone mu przez B. F.. Decyzją z dnia [...] Wojewoda O. w oparciu o przepisy art. 149 § 3 w zw. z art. 150 § 1 K.p.a. i art. 148 § 1 K.p.a. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] o wymeldowaniu B. F. z pobytu stałego w O. przy ul. [...]. Organ stwierdził, iż strona uzyskała wiadomość o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania w dniu [...], bowiem na odpisie postanowienia Prokuratury Rejonowej w O. z dnia [...] H. F. zamieścił adnotację stwierdzającą doręczenie mu tego dokumentu w tej dacie. Wobec tego podanie o wznowienie postępowania wniesione przez H. F. działającego w imieniu B. F. w dniu [...] zostało wniesione po upływie ustawowego terminu z art. 148 § 1 K.p.a. Od decyzji z dnia [...] H. F. wniósł odwołanie, lecz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podzielając jej ustalenia co do niezachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] H. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W toku postępowania sądowego zostało ustalone, że H. F. nie jest ojcem B. F., lecz jego ojczymem. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zgodnie z art. 35 § 1 p.p.s.a. nie może on być pełnomocnikiem B. F. i sprawę wszczął w imieniu własnym. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1854/05) Sąd skargę oddalił stwierdzając w jego uzasadnieniu, iż H. F. nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji dotyczącej B.F. i wobec tego – ze względu na treść art. 50 ust. 1 p.p.s.a. – nie mógł skutecznie wnieść skargi na tę decyzję. Wymieniony wyrok zaskarżył H. F. reprezentowany przez adwokata A. R. ustanowionego w ramach prawa pomocy. Wyrokowi temu zarzucił: – naruszenie przepisów art. 31 § 1 i § 3 oraz art. 35 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. polegające na pominięciu tego, iż skargę wniosła nieuprawniona osoba i w tej sytuacji Sąd winien był wezwać B.F. do uzupełnienia braków w zakresie jego zdolności procesowej, czego nie zrobił, uniemożliwiając stronie realizację jej uprawnień; – naruszenie art. 50 ust. 1 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie tego, iż H. F. miał interes prawny we wniesieniu skargi do WSA; – naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i art. 112 K.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo iż organ decyzją z [...] naruszył prawa B. F. do poprawnego i całkowitego pouczenia go o dopuszczalności wniesienia skargi, czym pozbawiło możliwości obrony swoich praw. Nadto skarżący zarzucił nieważność postępowania przez pozbawienie B. F. możliwości obrony swoich praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), gdyż Sąd nie wezwał go do złożenia pełnomocnictwa ani nie powiadomił o terminie rozprawy. Wobec tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaiskrzonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut nieważności postępowania jest uzasadniony. Złożony w dniu [...] przez H. F. wniosek o wznowienie postępowania dotyczył wprawdzie dwóch decyzji o wymeldowaniu – zarówno H. Fo. jak i B. F. – lecz został rozpoznany wyłącznie w przedmiocie wymeldowania B. F. decyzją Prezydenta O. z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją KO w O. z dnia [...]. Wynika to z treści decyzji Wojewody O. z dnia [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], w których określono, iż przedmiotem ich jest wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o wymeldowanie B. F. zaś H. F. działa wyłącznie jako pełnomocnik strony. Składając więc skargę na te decyzje H. F. nie działał w imieniu własnym, lecz jako pełnomocnik B. F., co znalazło też wyraz w treści pełnomocnictwa przysłanego przez B. F.. Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że H. F. nie może być, jako ojczym, pełnomocnikiem B. F., to winien był wezwać B. F. do podpisania skargi i zawiadamiać go o terminach czynności sądowych, przede wszystkim rozprawy. Zaniechanie tych czynności spowodowało, iż B. F., którego dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, był pozbawiony w tym postępowaniu możności obrony swoich praw, co stanowi przyczynę nieważności postępowania uwzględnianą przez NSA z urzędu (art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a.). Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są natomiast nieuzasadnione. Powołując się na naruszenie przepisów art. 31 § 1 i § 3 p.p.s.a. skarżący myli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej, które w sprawie nie wystąpiły, z nieważnym pełnomocnictwem, gdyż wystawionym osobie, która nie mogła być pełnomocnikiem przed sądem zgodnie z art. 35 p.p.s.a. Sąd nie naruszył też art. 50 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem uznał, iż H. F. we własnym imieniu zaskarżył decyzję rozstrzygającą o prawnej sytuacji B.F., to wniosek o braku interesu prawnego skarżącego był w pełni zasadny, co skutkowało oddaleniem jego skargi. W tej sytuacji nieuzasadnione są też pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zaistniała nieważność postępowania powoduje jednak konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.