III SAB/Gd 88/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi K.G. na bezczynność Komisji Stypendialnej Politechniki (...) w przedmiocie przyznania zapomogi losowej 1. zobowiązuje Komisję Stypendialną Politechniki (...) do wydania w terminie 30 dni od daty zwrotu akt administracyjnych aktu administracyjnego lub dokonania czynności w celu załatwienia wniosku skarżącego K.G. z dnia 30 września 2019r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Komisji Stypendialnej Politechniki (...) na rzecz skarżącego K.G. sumę pieniężną w wysokości 300 (trzysta) złotych. UZASADNIENIE III SAB/Gd 88/21 UZASADNIENIE K.G. , jako student Politechniki (...), wnioskiem datowanym dnia 30 września 2019r. zwrócił się o "przyznanie mu zapomogi losowej która nie została mu jeszcze wypłacona w związku z niewypłacaniem stypendiów w tym roku’". Wniosek wpłynął w dniu 30 września 2019r. do Dziekanatu Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej. Pismem z dnia 28 października 2019r. Komisja Stypendialna (...) w związku ze złożeniem przez K.G. w dniu 30 września 2019r. dwóch wniosków o przyznanie zapomogi, zwróciła się do wnioskodawcy z "zapytaniem o intencje strony tj. na który rok akademicki złożył wnioski". Pismo to doręczono adresatowi w dniu 12 listopada 2019r. Pismem z dnia 29 września 2020r. (data wpływu do Komisji Stypendialnej 14 października 2020r.) K.G. ponaglił w trybie art. 37 k.p.a. Komisję Stypendialną "w sprawie wniosków złożonych 30 września 2019r. do WKS (...) o zapomogi losowe". Co do skierowanego do niego uprzednio zapytania K.G. oświadczył, że "prosi o rozpatrzenie zgodnie z regulaminem i datą złożenia. W razie wątpliwości prosi o stosowanie k.p.a.". W ponagleniu zwrócił się o wydanie decyzji i zarządzenie wyjaśnienia przyczyn bezczynności i przewlekłości postępowania. Kolejnym ponagleniem – datowanym dnia 9 lipca 2021r. K.G. ponaglił Komisję Stypendialną w trybie art. 37 k.p.a. do niezwłocznego rozpatrzenia jego wniosku o zapomogę losową ze względu na to, że sprawa nie została załatwiona w terminie. Termin minął 18 listopada 2019 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K.G. zarzucił Komisji Stypendialnej Politechniki (...) bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zapomogę losową z 30 września 2019r. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania skargi. Wniósł także o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 25 837,35 zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że sprawa powinna zostać załatwiona przez organ do dnia 30 października 2019r. Skarżący oczekuje zatem na rozstrzygniecie 648 dni. W tym czasie mógłby przeznaczyć przyznane środki na poprawę swej trudnej sytuacji materialnej. W związku z tym została naruszona godność skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komisja Stypendialna Politechniki (...) wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek K.G. został złożony w roku akademickim 2018/2019, gdyż rok akademicki 2019/2020 rozpoczął się 1 października 2019r. W roku akademickim 2018/2019 skarżący otrzymał dwukrotnie zapomogę losową. Zgodnie z art. 183 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym zapomoga może być przyznania studentowi jedynie dwa razy w roku akademickim. K.G. w roku 2018/2019 otrzymał zapomogę dwukrotnie. Z uwagi na wniesione przez wnioskodawcę ponaglenie organ zamierza wydać w sprawie decyzję. Skoro organ powinien w sprawie wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub decyzję o umorzeniu postępowania, to żądanie sumy pieniężnej jest bezzasadne, gdyż trudno w tej sytuacji mówić o negatywnych przeżyciach dla strony lub o naruszeniu jego godności. Pismem z dnia 27 września 2021r. pełnomocnik Politechniki (...) oświadczył, że w sprawie nie została dotychczas wydana decyzja administracyjna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 478) powoływanej dalej jako ustawa student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Art. 86 ust. 2 ustawy stanowi, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia w postaci zapomogi losowej, to wnioskowi jego powinien zostać nadany bieg zgodny z przepisami k.p.a. zmierzający do wydania decyzji administracyjnej. Jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, zgodnie z art. 64 §2 k.p.a. należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie organ, jak się wydaje, powziął wątpliwość co do określenia we wniosku skarżącego za jaki okres domaga się przyznania świadczenia. Wyrazem tej wątpliwości było wezwania wnioskodawcy do wyjaśnienia na który rok akademicki złożył wnioski. Pismo nie zawierało pouczenia o skutkach braku odpowiedzi. Skarżący odpowiedzi udzielił po upływie około roku, pismem zatytułowanym "ponaglenie" odsyłając organ do obowiązujących aktów prawnych. Wobec tego wskazać należy, że wniosek złożony został ostatniego dnia roku akademickiego 2018/2019, będącym także ostatnim dniem obowiązywania Zarządzenia Rektora (...) nr (...) z 29 września 2017 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom i doktorantom Politechniki (...). Regulamin ten, podobnie jak kolejne zarządzenia Rektora dotyczące tej kwestii przewidywał składanie wniosków o świadczenia na dany rok akademicki - w czasie trwania tego roku. Zatem wniosek złożony 30 września 2019r., przy braku wyraźnie wyrażonej odmiennej woli skarżącego powinien być rozpoznany jako dotyczący świadczenia na rok akademicki 2018/19. Stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę zawiera merytoryczne argumenty, wskazujące na to dlaczego, zdaniem organu, skarżącemu żądanego świadczenia nie można przyznać. Odpowiedź na skargę nie może jednak w żadnym wypadku zastąpić decyzji administracyjnej podlegającej kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Skoro organ we wrześniu 2020r. otrzymał odpowiedź na swe pytanie co do okresu, na który skarżący domaga się świadczenia i do dnia orzekania w sprawie (rok później) nie wydał decyzji ani nie wzywał do usunięcia dalszych braków, to uznać należało, że dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Tak rażącej bezczynności nie może usprawiedliwiać także epidemia wirusa COVID 19. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy Sąd uznał za właściwe przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 300 zł. Okoliczności te to przede wszystkim zaniedbanie obowiązku załatwienia sprawy we właściwej formie przez organ stypendialny, lecz z drugiej strony także udzielenie przez skarżącego odpowiedzi na pismo organu dopiero po upływie około roku od jego otrzymania oraz wysokość świadczenia, jakiego skarżący mógł się spodziewać (wcześniej przyznano skarżącemu zapomogi w wysokości około 300 zł.). Przyznana skarżącemu kwota w ocenie Sądu będzie w wystarczający sposób spełniała zarówno swą rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a oraz §2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.