III OZ 979/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SPP/Wa 385/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 26 października 2020 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2020 r., zawierając w treści skargi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2020 r., sygn. akt II SPP/Wa 385/20, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekł o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu 20 stycznia 2021 r. W dniu 1 marca 2021 r. (data złożenia w administracji zakładu karnego) skarżący wniósł do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz sprzeciw od powołanego wyżej postanowienia. Jako podstawę wniosku wskazał, że w dniu 25 stycznia 2021 r. oddał do administracji Aresztu Śledczego w T. do wysłania korespondencję kierowaną do Sądu. Dyrektor ww. jednostki bezprawnie odmówił wysłania ww. korespondencji, aż do końca jego pobytu w areszcie. Wyjaśnił, że dopiero po zmianie jednostki może ponownie wysyłać korespondencję. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z pisma Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia 11 marca 2021 r. (k. 23 akt sprawy o sygn. II SA/Wa 2213/20), wynika, że nie jest prawdą, że wobec skarżącego w trakcie jego pobytu w ww. jednostce wydany został zakaz wysyłania korespondencji. Dyrekcja Aresztu wskazała, że zgodnie z treścią § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 r. poz. 2231, zwane dalej: rozporządzeniem), skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20 g. W konsekwencji, skazany po wykorzystaniu przywileju określonego w § 18 rozporządzenia, dalsze koperty i znaczki niezbędne do wysłania listów do organów wskazanych w art. 8a § 3 Kodeksu karnego wykonawczego, może otrzymywać tylko w uzasadnionych przypadkach. Wobec tego, przypadki te należy traktować jako przywileje skazanych i interpretować w sposób zawężający oraz za każdym razem badać, czy zaistniała podstawa ich zastosowania. Wyjaśnił też, że w okresie pobytu w Areszcie, tj. od 18 czerwca 2020 r. do 22 lutego 2021 r., skarżący wysłał na koszt Skarbu Państwa korespondencję urzędową w ilości 7 143 sztuk listów, z tytułu czego jednostka penitencjarna poniosła wydatki w wysokości 23 571,90 zł. Jednocześnie skarżący odmówił podjęcia odpłatnego zatrudnienia w Areszcie pomimo tego, że pozwoliłoby mu to uzyskać środki finansowe na prowadzenie korespondencji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Okoliczności wskazane przez niego we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące niemożności nadania korespondencji, nie stanowią podstawy uznania wniosku za zasadny. Jako przyczynę uchybienia terminu skarżący podał niemożność nadania korespondencji do Sądu z uwagi na fakt, że administracja Aresztu Śledczego, w którym przebywał, odmówiła mu nadania przesyłek pocztowych na koszt Skarbu Państwa, a sam skarżący nie posiadał stosownych środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z nadaniem korespondencji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Okoliczności wskazane przez niego we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące niemożności nadania korespondencji, nie stanowią podstawy uznania wniosku za zasadny. Sąd ten zwrócił uwagę, że jak wynika z treści przywołanego już wyżej § 18 regulaminu organizacyjno–porządkowego, skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20 g. Taką możliwość skarżący wyczerpał już wcześniej otrzymując znaczki na dwie inne przesyłki listowe. Równocześnie, stosownie do treści § 22 rozporządzenia, koszty przesłania wniosków, skarg i próśb adresowanych do organów, o których mowa w art. 8a § 3 Kodeksu karnego wykonawczego, ponosi skazany. Jeżeli nie posiada środków pieniężnych, otrzymuje wówczas od administracji zakładu karnego papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18. Korespondencja w sprawie sądowoadministracyjnej jest tą, którą skazany musi opłacić osobiście. Jak wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w Tarnowskich Górach z 1 marca 2021 r., skarżący miał możliwość zatrudnienia w czasie odbywania kary w ww. jednostce. Odmówił jednakże jego podjęcia. Gdyby skarżący przyjął propozycję zatrudnienia, miałby możliwość pozyskania środków na poczet kosztów korespondencji kierowanej do Sądu. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie świadczy o braku należytej staranności w prowadzeniu jego spraw. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu pierwszej instancji, niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia sprzeciwu, nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają również niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw ani nieznajomość prawa. Ponadto przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia NSA: z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1127/18; z 29 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 1062/17). W związku z powyższym, biorąc pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Zwrócić należy uwagę, że liczna poczta wysyłana przez skarżącego przeczy twierdzeniu, jakoby przebywając w areszcie śledczym miał utrudniony dostęp do korespondencji (w okresie pobytu w Areszcie, tj. od 18 czerwca 2020 r. do 22 lutego 2021 r. skarżący wysłał na koszt Skarbu Państwa korespondencję urzędową w ilości 7143 sztuki listów, z powodu których jednostka penitencjarna poniosła wydatki w wysokości 23 571,90 zł). Zgodnie zaś z prawidłowo powołanym przez Sąd pierwszej instancji § 18 rozporządzenia, skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20g. Natomiast po wykorzystaniu przywileju określonego w § 18 rozporządzenia, stosownie do treści § 22 rozporządzenia, koszty przesłania wniosków, skarg i próśb adresowanych do organów, o których mowa w art. 8a § 3 Kodeksu karnego wykonawczego, ponosi skazany, przy czym jeżeli nie posiada środków pieniężnych, wówczas od administracji zakładu karnego otrzymuje papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18. Jednak przypadki te należy traktować jako przywileje skazanych i interpretować w sposób zawężający oraz za każdym razem badać, czy zaistniała podstawa ich zastosowania. Co istotne w niniejszej sprawie, skarżący mimo takiej możliwości, nie przyjął propozycji podjęcia zatrudnienia, co umożliwiłoby mu uiszczenie opłat z własnych środków (por. postanowienia NSA: z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 510/21; z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt III OZ 419/21). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Wbrew twierdzeniom skarżącego, uchybienie terminowi w okolicznościach niniejszej sprawy nie było spowodowane zaniechaniem administracji zakładu karnego, lecz brakiem dochowania przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji