VIII SA/Wa 652/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2021 r., Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2021 r. Nr [...] Komendant Główny Policji (dalej: KGP, organ), działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił M. J. (dalej: strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. (dalej: KWP) z [...] października 2020 r. I.dz. [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: W dniu [...] listopada 2018 r. strona zwróciła się do KWP o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.). W dniu [...] października 2020 r. KWP odmówił stronie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie [...] października 2020 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął [...] listopada 2020 r. W dniu [...] listopada 2020 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji, domagając się jednocześnie uwzględnienia opóźnienia w zgłoszeniu odwołania z powodu choroby i przebywania izolacji z powodu COVID-19 od dnia [...] października r. do [...] listopada 2020 r. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ powołał art. 58 § 1 k.p.a. wskazując, że ustanawia on cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, tj.: wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony został przywracalny termin. Jednocześnie wskazał, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem KGP strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji nastąpiło bez jej winy, a podane okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Powoływanie się przez stronę na "przebywanie w izolacji z powodu COVID19", nie stanowi takiej okoliczności, gdyż strona licząc się z rozstrzygnięciem w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w wyższej wysokości, chociażby ze względu na fakt, że sama zainicjowała to postępowanie, winna była w sposób należyty zadbać o swoje interesy poprzez odpowiednie zabezpieczenie kierowania pism do organu prowadzącego dane postępowanie. Organ wywiódł, że przebywając na kwarantannie lub w izolacji domowej skarżący mógł ustanowić pełnomocnika (art. 32 k.p.a.), czy też wnieść odwołanie za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (art. 63 § 1 k.p.a.). Możliwym też było dostarczenie odwołania do właściwego urzędu, czy co najmniej do najbliższej jednostki Policji przy pomocy osób trzecich, w tym w sposób bezkontaktowy (tak jak w czasie odosobnienia możliwe jest dostarczanie żywności czy środków pierwszej potrzeby). Nie zgadzając się z omówionym postanowieniem skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie przez niego terminowi wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy nie mógł on wnieść odwołania w stosownym terminie, z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim w terminie od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r., a także na izolacji spowodowanej COVID-19 w terminie od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. z uwagi na chorobę COVlD-19; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne i błędne przyjęcie, że skarżący mógł w sposób bezkontaktowy przekazać sporządzone odwołanie osobom trzecim bądź udzielić pełnomocnictwa, w sytuacji gdy COVID-19 utrzymuje się również na przedmiotach, w tym dokumentach i przekazanie takowego stwarzałoby niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia osoby, której takie odwołanie czy pełnomocnictwo zostałoby przekazane; 3. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że z przyczyn obiektywnych i od niego niezależnych, z powodu choroby nie był w stanie wnieść odwołania w terminie, ww. okoliczność udowodnił przedstawiać stosowne dokumenty, a także spełnił pozostałe przesłanki konieczne do przywrócenia terminu, co w konsekwencji powinno skutkować przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Mając to na uwadze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 t.j.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Zdaniem Sądu KGP niewłaściwie ocenił wskazane przez skarżącego powody opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji KWP z [...] października 2020 r. i niesłusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Skarżący, domagając się przywrócenia terminu powinien był więc dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Spełnienie tych warunków w sprawie niniejszej jest bezsporne albowiem skarżący niewątpliwie uchybił terminowi do wniesienia odwołania, złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dopełnił czynności, dla której określony był termin. Sporne pozostaje czy skarżący zdołał uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, przy czym zgodnie z wolą ustawodawcy warunkiem przywrócenia terminu, jest jedynie uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 kwietnia 2021 r., II SA/Gd 850/20, LEX nr 3165314 i wyroki w nim wskazane). Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony. Podkreślić należy i to, że badanie okoliczności braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań (por. wyrok NSA z 16 marca 2017 r., II OSK 1822/15, publ. CBOSA). Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, decyzja KWP o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop została doręczona skarżącemu [...] października 2020 r. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, bezpośrednio po jej otrzymaniu, zachorował. Jego stan zdrowia był zły: skarżący gorączkował, miał problemy z oddychaniem i wstawaniem z łóżka. Na zwolnieniu lekarskim przebywał od dnia [...] października 2020 r. Po wykonaniu wymazu okazało się, że skarżący jest chory na COVID-19 w związku z czym od dnia [...] października 2020 r. do [...] listopada 2021 r. przebywał w izolacji domowej. Na dowód powyższego, skarżący załączył do skargi informację o izolacji domowej (wydruk informacji z systemu EWP z Centrum e-zdrowie) oraz zwolnienia lekarskie, z których wynika niezdolność skarżącego do pracy, która trwała do [...] listopada 2020 r. W tym czasie bezskutecznie upłynął termin do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego jako przeszkoda w dochowaniu terminu okoliczności miały charakter szczególny, albowiem opierały się na przebywaniu przez skarżącego na kwarantannie w związku z podejrzeniem zarażenia się wirusem SARS-COV-2. Podejrzenie to okazało się uzasadnione jeśli mieć na względzie, że po wykonaniu wymazu skarżący przebywał na izolacji. Konsekwencją tego było odizolowanie skarżącego, które spowodowało, że odwołanie nie mogło zostać wysłane w terminie. Mając zaś na względzie fakt, że zgodnie z informacjami na stronie rządowej pacjent.gov.pl, apelami przedstawicieli władz państwowych oraz apelami ekspertów medycznych zaleca się, aby osoba mająca objawy zakażenia pozostawała w izolacji domowej, zachowała szczególną ostrożność i ograniczyła kontakty z innymi osobami, oczekiwanie od strony, by w tym okresie ustanowiła pełnomocnika, wniosła odwołanie za pomocą środków komunikacji elektronicznej czy dostarczyła odwołanie za pomocą osób trzecich, z całą pewności przekracza obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sytuację nawet samego podejrzenia zarażeniem wirusem SARS-CoV-2 można rozpatrywać w kategoriach siły wyższej, na którą strona nie ma wpływu i nie mogła jej zapobiec, gdyż ze względu na wysoce zakaźny charakter tego wirusa i stosunkowo długi okres jego inkubacji, często nie jest możliwe zapobieżenie zachorowaniu i wcześniejsze wyeliminowanie wątpliwości co do zakażenia, niż po pojawieniu się konkretnych objawów. Natomiast z uwagi na wskazaną wysoką zakażalność już przy pojawieniu się podejrzenia o zakażeniu priorytetem powinno być zagwarantowanie bezpieczeństwa własnego i innych poprzez samoizolację w celu ograniczenia transmisji wirusa. Do tego dochodzi czynnik psychologiczny związany z obawą, że w danym przypadku przebieg choroby będzie miał gwałtowny i ostry przebieg, wymagający hospitalizacji. Wszystko to sprawia, że w sytuacji podejrzenia bycia osobą zakażoną kwestie związane z jakimikolwiek zobowiązaniami ustępują takim wartościom jak zdrowie i bezpieczeństwo. Z tych względów Sąd uznał, że KGP nie sprostał wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 58 k.p.a. obowiązkom dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dokonywania oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Brak przeprowadzenia prawidłowej analizy i kwalifikacji przyczyn podniesionych przez skarżącego, a dotyczących braku jego winy we wniesieniu odwołania z opóźnieniem, doprowadziło do przedwczesnego wniosku, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia uchybionego terminu procesowego. Argumentację tę wzmacnia w ocenie Sądu charakter decyzji, od której odwołuje się skarżący. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem instrumentem tworzącym warunki realizacji prawa do sądu. Jakkolwiek faktem jest, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy, to jednak zważywszy na cel jej ustanowienia i realizowaną przez nią funkcję - gwarancja ochrony interesu strony, w sytuacji braku jej winy w uchybieniu terminu - jej stosowanie nie może być w całkowitym stopniu podporządkowane porządkującej funkcji procedury (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2021 r., II GZ 17/21, LEX nr 3145048). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. W toku ponownego rozpoznania wniosku organ, będąc związanym wyrażoną powyżej oceną prawną, ponownie rozstrzygnie w przedmiocie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, rozważy, czy wskazane w nim okoliczności związane z podejrzeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, a następnie izolacja skarżącego w kontekście specyfiki ogłoszonego na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii uzasadniały podjęcie działań ochronnych przez co uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Przy tej ocenie należy uwzględnić m.in. okoliczności przebiegu pandemii, informacje podawane o pandemii, apele i informacje władzy publicznej w tym zakresie.