II SA/Gl 1246/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/533/2022/8498 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2022 r. J. T. zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. o przyznanie zasiłku celowego na ogrzewania elektryczne w wysokości 500 zł. Decyzją Nr [...] z dnia 13 stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji przyznał zasiłek celowy w wysokości 250 zł. (II tura) na powyższy cel w miesiącu styczniu 2022 r. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją Nr SKO.PS/41.5/117/2022/2041/AK z dnia 7 marca 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Nie przeprowadził on wywiadu środowiskowego, a oparł swe ustalenia na podstawie wywiadu z dnia 21 grudnia 2021 r. Podejmując ponownie postępowanie organ przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 26 kwietnia 2022 r. Z tego wywiadu wynika, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Na dochód strony w wysokości 764,10 zł. składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 260,04 zł. i zasiłek stały w wysokości 504,06 zł. Dochód strony nie przekracza kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. W oparciu o powyższe ustalenia, decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr [...]: 1) przyznano stronie pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości 250 zł. II tura - zasiłek celowy na zakup ogrzewania w tym opał - ogrzewanie elektryczne w wysokości 250 zł. w miesiącu styczeń 2022 r., 2) odmówiono w części żądanej kwoty świadczenia, tj. 250 zł. (różnica między wnioskowaną 500 zł., a przyznaną kwotą 250 zł.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji zacytował przepisy prawne mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie i wyjaśnił powody swojego rozstrzygnięcia. Pomocy nie przyznano z uwagi na ograniczone środki finansowe. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia, w jakim nie jest zgodne z jego żądaniem i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu świadczenia w żądanej formie (świadczenie pieniężne bądź usługi). W uzasadnieniu wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Z. zna jego sytuację, zatem powinien działać z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. (wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r., III SA2752/01, LEX 145004). Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadłe w ramach uznania administracyjnego nie nosi cech dowolności. Organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz zastosował właściwe przepisy prawa. Zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej analizy sytuacji związanej z potrzebami bytowymi strony. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zaznaczył, że przyznano pomoc w kwocie połowy wnioskowanej. Podano, że w roku 2022 środki finansowe na realizację zadań własnych gminy z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych wynoszą 1 443 625 zł. i wzorem lat ubiegłych kwota ta przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu odzieży lub obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczona na zasiłki celowe na opał wynosi 700 000 zł. W roku 2021 liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. wynosiła 1844 r., organ I instancji szacuje, że w roku 2022 liczba klientów korzystających z pomocy w ramach zadań własnych ( zasiłków celowych ) nie ulegnie zmianie. Kolegium zwróciło uwagę, iż bezspornie środków pomocy społecznej w gminach nie jest nieograniczona ilość, pozwalająca na korzystanie z nich przez wszystkich potrzebujących. Społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione i znajdujące się w zupełnie wyjątkowej sytuacji. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Oświadczył, że nie był w stanie, ze względu na nadmiar korespondencji, odnieść się do uzasadnienia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268) "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Jednocześnie ust. 2 tego artykułu stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu". Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, wskazanej w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Podkreślić należy, że pomoc społeczna oparta jest właśnie na zasadzie pomocniczości, jej celem jest wspieranie osób w trudnej sytuacji życiowej i nie może być ona traktowana jako stałe źródło dochodu, służące zaspokajaniu wszystkich zgłoszonych potrzeb. Tym samym, nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że pomoc może nie zostać jej przyznana, bądź też jej wymiar może być ograniczony. Decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Uwarunkowania prawne, w jakich wydawana jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego, determinują również sądową kontrolę decyzji organu. W przypadku decyzji uznaniowych, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, sąd kontroluje przede wszystkim przestrzeganie przez organ wymogów proceduralnych, bada prawidłowość ustaleń faktycznych (tylko przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym można mówić o prawidłowym zastosowaniu uznania administracyjnego), a także ocenia, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu luzu decyzyjnego, wyznaczanych wskazanymi wyżej determinantami. Oczywiście sąd administracyjny musi zapewnić skarżącemu skuteczną ochronę prawną, tym niemniej jednak rolą sądu jest kontrola zgodności decyzji z prawem. Aby uchylić (stwierdzić nieważność) decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, sąd musi ustalić, że decyzja narusza prawo. Istotą luzu decyzyjnego jest pozostawienie organom administracji pewnej swobody w rozstrzyganiu spraw, motywowanej tym, że to organy są w stanie lepiej dobrać rozstrzygnięcie do uwarunkowań konkretnej sprawy, mają bowiem lepsze rozeznanie w zakresie potrzeb wnioskodawcy, ale też w zakresie własnych możliwości wsparcia, nie tylko wnioskodawcy, ale całej szerokiej rzeszy innych potrzebujących. Rozważania przedstawione w zaskarżonych decyzjach pozwalają przyjąć, że organy obu instancji w sposób kompleksowy oceniły sytuację życiową i materialną skarżącego, w tym jej potrzeby bytowe i możliwości finansowe. Okoliczności przedstawione w wydanych decyzjach jednoznacznie wyjaśniają, dlaczego przyznano wsparcie tylko w określonej kwocie. Wynika to z możliwości finansowych organu. Sąd podziela pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.