I GZ 150/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 252/11 w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 252/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek K. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji uznał oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego złożone w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, za budzące poważne wątpliwości i nierzetelne w zakresie wykazania rzeczywistej zdolności skarżącego do poniesienia kosztów postępowania sądowego. Oświadczenie to nie pozwalało na ocenę rzeczywistego stanu finansowy wnioskodawcy. Stąd też brak było podstaw do zastosowania art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewidującego prawo pomocy w zakresie całkowitym gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś gdy wykaże niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Dochód Skarżący określił na kwotę ok. 2.500 zł miesięcznie przy wydatkach rzędu 3.380 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Z przedłożonego zeznania podatkowego za 2010 r. wynikało, iż poniósł stratę. Z zeznania podatkowego żony Skarżącego wynikało, że również ona poniosła stratę. Wobec powyższego Sąd nie dał wiary prawdziwości oświadczenia co do wysokości osiąganego miesięcznie dochodu, który przy wskazanych wydatkach nie pozwoliłby na ich pokrycie w całości. Sąd wskazał również na nieścisłość oświadczenia co do dochodów współmałżonka skarżącego, które to oświadczenie pierwotnie wskazywało, że żona nie osiąga dochodów, lecz zajmuje się wychowywaniem dzieci. Na skutek badania sytuacji majątkowej wnioskodawcy w trybie art. 255 powołanej ustawy, dostarczono dokumenty wskazujące, że żona Skarżącego prowadziła działalność gospodarczą. Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożył wyciągów z kont bankowych żony I. C. – F., choć jak wynikało z analizy wyciągów z konta bankowego skarżącego, z takiego konta dokonywano przelewów na jego konto. Skarżący nie przedstawił również sytuacji majątkowej w jakiej znajdowała się jego żona, choć był wzywany do przedstawienia odpowiednich dokumentów mających zobrazować taką sytuację. Powyższe okoliczności stały się podstawą oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażaleniem K. F. zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, iż ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki są konieczne i niezbędne, a różnica między wykazanymi wydatkami a uzyskiwanym dochodem jest niewielka i tak naprawdę nie ma żadnego znaczenia wobec kwot jakie musiałby ponieść w celu dochodzenia swoich praw przed sądem. Skarżący wskazał, że działalność gospodarcza jaką prowadzi jego żona, podjęta została przez nią stosunkowo niedawno i nie przynosi na razie konkretnego dochodu czego potwierdzeniem jest zeznanie podatkowe za 2010 r., w którym wykazano poniesioną stratę. Nałożone zaskarżonymi decyzjami zobowiązania finansowe i prowadzone postępowanie egzekucyjne spowodowały, iż skarżący musiał zamknąć prowadzoną działalność gospodarczą. W stosunku do skarżącego zapadły dwa wyroki wydane przez sąd pracy nakazujące mu zapłacenie dwóm z dotychczasowych pracowników odszkodowań w związku z rozwiązaniem umowy o pracę. Skarżący podkreślił, że zajęty został jego rachunek bankowy na którym miał przyznaną linię kredytową. Taki stan rzeczy dodatkowo uniemożliwia mu wniesienie opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy tak w zakresie częściowym jak i całkowitym następuje w przypadku gdy osoba ubiegająca się o przyznanie jej tego prawa wykaże, iż w stosunku do niej zachodzą przesłanki wymienione w § 1 lub 2 powołanego przepisu. Oznacza to, że wnioskodawca ma obowiązek wskazania wszelkich okoliczności pozwalających na dokonanie oceny czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny lub nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje możliwości ingerowania sądowi rozpoznającemu wniosek w materiał dowodowy związany z tym wnioskiem jedynie w przypadku uznania, że oświadczenie obejmujące dokładne dane wnioskodawcy o stanie majątku, dochodach i stanie rodzinnym, nie jest wystarczające do dokonania rzeczywistej oceny wymienionych elementów lub oświadczenie to budzi wątpliwości (art. 255 ustawy.). Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia, z uwzględnieniem powyższych wytycznych, treści oświadczenia skarżącego oraz dokumentów związanych z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, uznać należy orzeczenie Sądu pierwszej instancji za prawidłowe i nienaruszające prawa. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem uznał, że skarżący nie przedstawił należycie swojej sytuacji majątkowej. Istotnie złożone oświadczenie w zakresie osiąganego dochodu i ponoszonych wydatków budzą wątpliwości, które skarżący starał się wyjaśnić dopiero na etapie zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego pomimo, że w trakcie rozpoznawania wniosku miał taką możliwość gdyż był wzywany w trybie art. 255 ustawy do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Powyższe odnosi się również do okoliczności wykazania sytuacji materialnej i dochodów żony skarżącego gdzie początkowo twierdził, że żona nie prowadzi żadnej działalności, a następnie okazało się, iż taką działalność jednak prowadzi. Skarżący wbrew obowiązkowi wynikającemu z powołanego art. 252 ustawy co do podania dokładnych danych o stanie majątku i dochodach wskazał w oświadczeniu, że posiada jedno konto bankowe, co jak wynikało z wyciągów z tego konta również stanowiło nierzetelną informację bowiem skarżący posiada również inne konto, z którego dokonywano operacji na rzecz wykazanego w oświadczeniu rachunku bankowego. Takie działania skarżącego jako wnioskującego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy był wzywany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów oraz przedłużono mu termin na przedłożenie niektórych z nich, stanowi o jego nierzetelności. Treść pism i dokumentów zgromadzony w związku z wnioskiem dają natomiast podstawę do uznania za wątpliwą przedstawioną w nich sytuację materialną i finansową skarżącego. Oznacza to, że skarżący uchylając się od obowiązku jaki spoczywał na nim z mocy powołanego powyżej art. 252 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uniemożliwił Sądowi pierwszej instancji dokonanie oceny występowania w stosunku do niego przesłanek z art. 246 § 1 lub 2 ustawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.