I SA/Wa 1985/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 22/19 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy solidarnie na rzecz B. P., M. S. i W. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE B. P., M. S.i W. K. pismem z 28 czerwca 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 22/19, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczyli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. wyrokiem zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynęły do Urzędu m.st. Warszawy 7 sierpnia 2019 r. Zatem termin na wykonanie przedmiotowego wyroku upłynął, a wniosek w dalszym ciągu pozostawał bez rozpoznania, pomimo wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku. W związku z brakiem działań organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę (I SA/Wa 240/20 oraz I SA/Wa 718/21), jednak w sprawie nadal nie podjęto żadnych działań, poza pozorowanymi. Skarżący przytoczyli stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślili, że z uwagi na fakt, iż Prezydent nie wykonał ww. wyroku, a także nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, lub wręcz przez trzy lata nie odpowiadał na pytania innych Wydziałów Urzędu, również po tym jak została wymierzona dwa razy grzywna, w tym raz z przyznaniem sumy pieniężnej, bezsprzecznie należy uznać, że jest to drastyczny przypadek zwłoki organu, noszący znamiona celowości, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Ponadto w perspektywie dotychczasowego zachowania organu zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie znacznych sankcji na organ spowoduje, iż w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona. Skarżący pozbawieni własności nieruchomości nie tylko tracą z tego powodu znaczne sumy pieniężne, ale również z uwagi na zmieniające się przepisy nie jest wykluczone, iż z winy rażącej przewlekłości urzędu w ogóle nie będą w stanie dojść swoich praw. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z 1 sierpnia 2022 r. nr 378/SD/2022 rozpatrzył wniosek z 31 stycznia 1949 r. J. M. i P. B. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 27 czerwca 2022 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 22/19. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 17 kwietnia 2019 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do opisanej wyżej nieruchomości w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 7 sierpnia 2019 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 7 grudnia 2019 r. Stosowna decyzja wydana natomiast została dopiero 1 sierpnia 2022 r. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionych wcześniej skarg orzeczeniami z 3 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 240/20 oraz z 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 718/21 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 500 zł oraz 2000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniu z 7 października 2021 r. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 17 kwietnia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości po 500 zł. Podkreślić należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 17 kwietnia 2019 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy 14 stycznia 2021 r. zlecono wykonanie analizy geodezyjnej nieruchomości, która sporządzona została [...] czerwca 2021 r. Następnie pismem z 27 maja 2022 r. poinformowano strony o zgromadzeniu materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia i 1 sierpnia 2022 r. - jak wyżej wskazano - wydana została decyzja, mocą której, po rozpoznaniu wniosku z 31 stycznia 1949 r. odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym w wyroku z 17 kwietnia 2019 r. terminie. Stosowne rozstrzygnięcie rozpoznające wniosek, pomimo ww. orzeczeń wymierzających grzywnę, wydane zostało dopiero 1 sierpnia 2022 r. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku z 17 kwietnia 2019 r. Ustalając wysokość grzywny Sąd uwzględnił długość przekroczenia wyznaczonego ww. wyrokiem terminu na załatwienie sprawy, okoliczność, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 3 lipca 2020 r. i z 7 października 2021 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku w wysokości 500 zł i 2000 zł, a także fakt, że 1 sierpnia 2022 r. organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 17 kwietnia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że sprawa wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego - mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero 1 sierpnia 2022 r. Wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony. Istotne też jest, że - jak wskazano wyżej - po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 7 sierpnia 2019 r., organ podjął w istocie jedną czynność mającą na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania. Sąd stwierdził ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że suma pieniężna, określona ww. przepisie, powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W złożonej skardze nie wykazano okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazywane kwestie ograniczające się do ogólnego stwierdzenia dotyczącego szkody skarżących związanej ze zwłoką organu, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu ponadto, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Istotne przy tym jest, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się po 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).