I OSK 74/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Tamara Dziełakowska NSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1076/16 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. W. zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm. zwana dalej u.g.n.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, iż utrata przez poprzedników prawnych skarżącego władztwa nad przedmiotową nieruchomością nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r., o czym rzekomo świadczą takie dokumenty: protokół z dokonanej kontroli i sprawdzenia przewodów kominowych sporządzony przez J. B. – Mistrza Kominiarskiego z dnia [...] września 1957 r. , sprawozdanie z dnia [...] września 1957 r. o numerze [...]dotyczące sprawdzenia przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz połączeń palenisk z przewodami w budynku mieszkalnym o nr [...] przy ul. [...], protokół z odbioru instalacji elektrycznej z dnia [...] października 1957 r., protokół z odbioru technicznego wewnętrznych instalacji gazowych, z dnia [...] września 1957 r., protokół z odbioru rewizyjnego urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w budynku z dnia [...] października 1957 r., zawiadomienie Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w [...] nr [...] znak [...] z dnia [...] listopada 1957 r. o przyjęciu budynku do eksploatacji, dane dotyczące dat pierwszych trzech meldunków w tym budynku oraz metryka ul. [...] nr [...] i mapa inwentaryzacji ul. [...], podczas gdy powyższe dokumenty ukazują wprawdzie zakończenie procesu budowalnego na nieruchomości i częściowe zasiedlenie budynku przed dniem 5 kwietnia 1958 r., lecz nie wskazują one jaka państwowa jednostka organizacyjna była inwestorem, a przecież przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwiający realizacje roszczeń byłych właścicieli gruntów warszawskich został ustanowiony po to żeby Skarb Państwa zrekompensował tym właścicielom szkodę powstałą w wyniku przejęcia nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne, a nie podmioty nie legitymujące się upoważnieniem Państwa, działając bezprawnie w interesie własnymi lub innych osób kosztem Skarbu Państwa i właścicieli, przy czym stwierdzenie daty tego faktycznego przejęcia w imieniu i na rachunek Państwa powinno się odbywać na podstawie dokumentów w postaci wstępnej lokalizacji inwestycji, decyzji o lokalizacji szczególnej, zaświadczenia lokalizacyjnego, protokołu przekazania nieruchomości uprawnionemu użytkownikowi, czy też protokołu przekazania terenu pod budowę uprawnionemu inwestorowi, czyli na podstawie dokumentów dotychczas branych pod uwagę przez organy administracji I instancji. Wskazując na powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Prezydenta [...] kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby utrata władztwa nad nieruchomością przez poprzedników prawnych T. W. nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W ocenie skarżącego kasacyjnie nie chodzi bowiem jedynie o utratę posiadania ale o objęcie władztwa. Zdaniem skarżącego kasacyjnie brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że jego poprzednicy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Skarżący kasacyjnie wywodził, że o tym, iż władztwo Państwa nad przedmiotowa nieruchomością zaczęło się po dniu 5 kwietnia 1958 r. świadczy wniosek o wpis prawa własności do księgi wieczystej z 1988 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna koncentruje się na zarzucie naruszenia prawa materialnego to jest art. 215 ust. 2 u.g.n., kwestionując jednocześnie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie kwestionuje bowiem, że dokumenty zgromadzone w sprawie stanowią dowody wskazujące, iż jego poprzednicy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, poza błędną wykładnią, może polegać na błędnym zastosowaniu normy prawa materialnego, czyli dokonaniu błędnej subsumcji, tj. wadliwego podstawienia tej normy pod ustalony w sprawie stan faktyczny. Nie można więc w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zwalczać dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 646/16). Powyższa wadliwość tak skonstruowanego zarzutu skargi kasacyjnej przesądza o jego bezskuteczności. Zauważyć należy, że przywołany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szereg okoliczności faktycznych potwierdzonych stosownymi dokumentami, to jest: protokołem z dokonanej kontroli i sprawdzenia przewodów kominowych sporządzonym przez J. B. – Mistrza Kominiarskiego z dnia [...] września 1957 r. , sprawozdaniem z dnia [...] września 1957 r. o numerze [...] dotyczącym sprawdzenia przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz połączeń palenisk z przewodami w budynku mieszkalnym o nr [...] przy ul. [...], protokołem z odbioru instalacji elektrycznej z dnia [...] października 1957 r., protokołem z odbioru technicznego wewnętrznych instalacji gazowych z dnia [...] września 1957 r., protokołem z odbioru rewizyjnego urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w budynku z dnia [...] października 1957 r., zawiadomieniem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w [...] nr [...] znak [...] z dnia [...] listopada 1957 r. o przyjęciu budynku do eksploatacji, danymi dotyczącymi dat pierwszych trzech meldunków w tym budynku oraz metryką ul. [...] nr [...] i mapa inwentaryzacji ul. [...] - dowodzi, że wszystkie te okoliczności nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłego właściciela nieruchomości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ich zaistnienie wykluczało wręcz równoczesne władanie nieruchomością przez byłego właściciela. Ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może nastąpić bez kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie w odniesieniu do przejętej działki gruntu, którymi to przesłankami są: przeznaczenie działki gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzedniego jej właściciela bądź jego następców prawnych władania tą działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organy administracyjne w wystarczający zatem sposób wykazały, że pozbawienie byłego właściciela władania przedmiotową nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Fakt, że Skarb Państwa złożył wniosek o dokonanie wpisu własności w księdze wieczystej dopiero w 1988 r., nie może stanowić podstawy do wywodzenia, że poprzednicy prawni skarżącego kasacyjnie nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na takie stwierdzenie. Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.