I OPP 20/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Ł.P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 833/21 ze skargi Ł.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania pobranego zasiłku stałego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE W dniu 23 sierpnia 2021 r. Ł.P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 833/21 ze skargi Ł.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania pobranego zasiłku stałego za świadczenie nienależnie pobrane. Z akt sprawy wynika, że ww. skarga Ł.P. wpłynęła do WSA w Rzeszowie w dniu 18 maja 2021 r. i w tym samym dniu została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Rz 833/21. Następnie przy piśmie z dnia 20 maja 2021 r. doręczono skarżącemu odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwano go do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru Pesel. Jednocześnie skarżący został wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 4 czerwca 2021 r. uzupełnił braki formalne skargi oraz złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, który został przedstawiony referendarzowi sądowemu 7 czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SPP/Rz 141/21, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie umorzył postępowanie z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący pismem 17 czerwca 2021 r., który wpłynął do Sądu 28 czerwca 2021 r., złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Z kolei pismem z 28 czerwca 2021 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie od orzekania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SPP/Rz 141/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 9 czerwca 2021 r.. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 833/21, odrzucił wniosek skarżącego o wyłączenie WSA w Rzeszowie od orzekania w sprawie. Skarżący w dniu 26 lipca 2021 r. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 7 lipca 2021 r. oraz odrzucił zażalenie na postanowienie z 7 lipca 2021 r. W tych okolicznościach skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie wnosząc o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem I instancji i wydanie z urzędu odpowiednich zaleceń oraz o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że pismem z 27 maja 2021 r. złożył odpowiedź na odpowiedź na skargę udzieloną przez SKO w [...]. Zdaniem skarżącego organ przekazał jego skargę po terminie, z tego względu Sąd rozpoznający niniejszą skargę powinien uwzględnić przewlekłość występującą po stronie SKO i z tego względu obciążyć ten organ kosztami przyznania sumy pieniężnej (art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki). Skarżący argumentował, że jego skarga wpłynęła 18 maja 2021 r. i do dnia dzisiejszego nie została rozpoznana. Tym samym uznał, że terminy wskazane w K.p.a. regulujące terminowość postępowania administracyjnego zostały naruszone przez Sąd. Kolejnym pismem z 20 sierpnia 2021 r. skarżący oświadczył, że nie zgadza się z orzeczeniami wydanymi w jego sprawie przez Sąd I instancji i wskazał, że brak ustanowienia pełnomocnika z urzędu uniemożliwia mu zrozumienie postępowania Sądu i powoływanych przez ten Sąd przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej zwanej "ustawą"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Od dnia wpływu skargi do Sądu I instancji (18 maja 2021 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (23 sierpnia 2021 r.) upłynęły 3 miesiące. W tym okresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania m.in. wzywał do uzupełniania braków formalnych skargi. Ponadto wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do czasu zatem prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie możliwe było rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi. Jak wynika natomiast z akt sprawy czynności Sądu związane z koniecznością rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy podejmowane były sprawie i ze starannością. Wskazać również należy, że skarżący złożył wniosek o wyłączenie WSA w Rzeszowie od orzekania w niniejszej sprawie, który podlegał rozpoznaniu przed wyznaczeniem terminu rozpoznania skargi. Mając na uwadze powyższe nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe, zarówno związane z postępowaniem głównym jak i z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oraz o wyłączeniem tego Sądu podejmowane były sprawnie i zmierzały do jak najszybszego rozpoznania sprawy. Podkreślić także należy, że sprawa może zostać skierowana na termin rozprawy dopiero wtedy, gdy nadaje się do wyznaczenia tj. gdy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a ponadto zgromadzone są wszystkie niezbędne dokumenty i zostały rozstrzygnięte wszystkie sprawy wpadkowe, a wszystkie wnioski strony załatwione. Z uwagi na argumentację skargi na przewlekłość postępowania, należy również wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, stosownie do art. 12 ust. 3 zdanie drugie ustawy, nie może wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy, a zatem nie ocenia prawidłowości podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć, więc argumenty tego rodzaju podnoszące przez skarżącego, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponadto wskazania wymaga, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie – jak twierdzi skarżący – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.