I OSK 1095/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wa 371/16 w sprawie ze skargi M. G., A. S., P. S., A. S., W. P., J. S. i D. F. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. uchyla punkt 1 zaskarżonego wyroku i umarza postępowanie sądowe w tym zakresie; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 371/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. G., A. S., P. S., A. S., W. P., J. S. i D. F. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku, zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku M. G., A. S., P. S., A. S., W. P., J. S. i D. F. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1961 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu powyższego wniosku i że nie miała ona charakteru rażącego oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot poniesionych przez nich odpowiednio kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał na art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. Sąd podkreślił, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Biorąc jednak pod uwagę nieznaczny upływ ustawowych terminów przewidzianych do załatwienia sprawy administracyjnej, zasadnym było orzeczenie o braku rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie może stanowić usprawiedliwienia podniesiona przez organ okoliczność, iż w niniejszej sprawie wniesiony wniosek nie został rozpatrzony z uwagi na znaczne obciążenie organu sprawami - 5000 spraw administracyjnych w toku, jak i obowiązująca w Ministerstwie zasada ich rozpoznawania według kolejności wpływu. Organ winien tak organizować swoją pracę aby bez zbędnej zwłoki mógł podejmować rozstrzygnięcia. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Infrastruktury i Budownictwa, zaskarżając ten wyrok w części dotyczącej pkt 1 oraz pkt 4. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie: a) art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 104 § 1 i 2 k.p.a., poprzez zobowiązanie organu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, mimo że sprawa została zakończona przed wydaniem zaskarżonego wyroku; b) art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w sytuacji, gdy postępowanie zostało już zakończone. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu 1 i 4 oraz umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do wydania w sprawie rozstrzygnięcia, a w razie stwierdzenia, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona – o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał wyrok. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów. W szczególności wskazał, że organ zakończył przedmiotowe postępowanie wydając w dniu [...] października 2016 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Okoliczność ta znana była zarówno skarżącym, jak i Sądowi pierwszej instancji i powinna skutkować umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna częściowo zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. okazał się uzasadniony. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Z kolei zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, oczywistym jest, że w przypadku, gdy z akt sprawy wynika, że przed rozpoznaniem przez sąd administracyjny skargi na bezczynność organ wydał akt, którego brak stanowił podstawę do wniesienia skargi do sądu, wówczas postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu staje się bezprzedmiotowe. W żadnym razie nie powoduje to odstąpienia przez sąd administracyjny od dalej idącej kontroli zaskarżonej bezczynności. W razie bowiem stwierdzenia przez sąd, że bezczynność miała miejsce przed wydaniem aktu, wówczas sąd winien określić w wyroku, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i ocenić, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w dacie wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji w aktach sprawy pozostawało postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r., nr [...], mocą którego odmówiono skarżącym wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skoro tak, to orzeczenie Sądu w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia [...] kwietnia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1961 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, było bezprzedmiotowe. Wniosek ten został już bowiem rozpatrzony przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Za niezrozumiałe i chybione należy natomiast uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. i art. 104 k.p.a. Pierwszy z tych przepisów dotyczy rozstrzygnięcia sądu administracyjnego na wypadek stwierdzenia podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Drugi zaś formułuje zasadę decyzyjnej formy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Żaden z tych przepisów nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, stąd też Sąd ten żadnego z nich nie mógł naruszyć. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał skargi kasacyjnej w zakresie wniosku dotyczącego pkt 4 zaskarżonego wyroku, albowiem poza jego literalnym sformułowaniem w petitum skargi kasacyjnej nie sformułowano żadnych podstaw ani motywów w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 i 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że zachodzi przypadek szczególny, albowiem pomimo uwzględnienia skargi kasacyjnej, skarżący w pierwszej instancji wygrali sprawę co do jej istoty. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.