I OW 106/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Małgorzata Borowiec (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Lubicz o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Lubicz a Wójtem Gminy Kęsowo w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T.J. z dnia [...] sierpnia 2008r. o przyznanie zasiłku okresowego oraz świadczenia dla jej córki A. S. postanawia: wskazać Wójta Gminy Kęsowo jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku UZASADNIENIE Wójt Gminy Lubicz, działający przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubiczu złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Wójtem Gminy w Kęsowie - Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Kęsowie w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy (zasiłku okresowego) T. J. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kęsowie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak [...], uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał wniosek J. G. zam. w Lubiczu przy ul. [...] dotyczący przyznania pomocy T. J. zam. w Kęsowie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubiczu, wskazując, że J. G. posiada pełnomocnictwo notarialne udzielone przez siostrę - T. J. do reprezentowania jej przed wieloma instytucjami, w tym urzędem gminy. Zdaniem Wójta Gminy Lubicz stanowisko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kęsowie jest nietrafne. J. G. wystąpił bowiem w imieniu swojej siostry T. J. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Kęsowie z wnioskiem o przyznanie jej zasiłku okresowego oraz świadczenia dla jej córki A.. Występując z tym wnioskiem działał jako jej pełnomocnik na podstawie udzielonego przez siostrę pełnomocnictwa. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Osobą ubiegającą się o świadczenie jest T. J. zamieszkała na terenie gminy Kęsowo, a nie jej pełnomocnik, który działa tylko w jej imieniu. Stroną tego postępowania, a więc i adresatem decyzji przyznającej świadczenie bądź tez odmawiającej świadczenia będzie T. J., a nie jej pełnomocnik. Istotą pełnomocnictwa jest to, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz osoby, która pełnomocnictwa mu udzieliła, a jego działania wywołują skutek bezpośrednio w sferze osoby reprezentowanej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kęsowie w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że przekazanie sprawy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubiczu, zapoczątkowanej wnioskiem J. G. (pełnomocnika T. J., zam. [...] Kęsowo, ul. [...]), spowodowane było okolicznością, iż zgodnie z treścią art. 160 ust 4 ustawy o pomocy społecznej przyznanie wnioskowanego świadczenia musi być poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z dotychczasowych ustaleń tut. organu natomiast wynika, że T. J. pod adresem zameldowania w ogóle nie przebywa. W tym stanie rzeczy jedynym miejscem, gdzie w/w wywiad mógł zostać przeprowadzony jest adres zamieszkania pełnomocnika. Adres ten dotyczy terenu gminy Lubicz, a zatem uprawnionymi do przeprowadzenia wywiadu są jedynie pracownicy socjalni Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubiczu ( vide: art. 107 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, a więc zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne - a w zasadzie Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 i § 2) są właściwe do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory o właściwość między organami administracji publicznej, o których mowa w powołanym art. 4 powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis" s. 94). Przedmiotem takiego sporu jest indywidualna sprawa administracyjna należąca do właściwości organu administracji publicznej rozstrzygana przez ten organ w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną. W świetle powyższego w pierwszej kolejności wskazać zatem należy, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego, tj. pomiędzy Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubiczu a Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Kęsowie, a więc sporem o właściwość, nie zaś jak błędnie wskazał wnioskodawca - sporem kompetencyjnym, w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy (zasiłku okresowego) T. J.. Stosownie do treści przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zauważyć jednak należy, iż w ustawie o pomocy społecznej nie zdefiniowano pojęcia "miejsca zamieszkania". W tym zakresie odnieść się należy do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w przepisie art. 25 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu - przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednak od tej ogólnej zasady przewidziane są wyjątki dotyczące dzieci (art. 26 k.c.) i osób pozostających pod opieką (art. 27 k.c.). W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego dla T. J. oraz świadczenia dla jej córki A. S., wystąpił J. G., który działał jako jej pełnomocnik (art. 32 i art. 33 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z akt sprawy wynika, że legitymuje się on notarialnym pełnomocnictwem ogólnym, które obejmuje umocowanie do reprezentowania T. J. przed sądem, urzędem skarbowym, urzędem gminy, służbą zdrowia, zakładem ubezpieczeń społecznych oraz innymi instytucjami. W postępowaniu administracyjnym jest on zatem uprawniony do działania w imieniu swojej siostry. A zatem w tej sprawie dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej niezbędne jest ustalenie miejsca zamieszkania T. J., nie zaś miejsca zamieszkania jej pełnomocnika. Mając bowiem na względzie treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, stwierdzić należy, iż fakt zamieszkiwania pełnomocnika T. J. w Lubiczu pozostaje bez wpływu na ustalenie właściwości organu w sprawie o przyznanie jej oraz jej córce świadczeń z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że miejscem zamieszkania T. J. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego jest Kęsowo. Niewątpliwie, okoliczność, iż okresowo nie przebywa ona w miejscu zamieszkania jest spowodowana jej przewlekłą chorobą, która wiąże się z koniecznością hospitalizacji. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie jej świadczenia z pomocy społecznej jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kęsowie. Na marginesie zaznaczyć należy, iż dotychczas w/w Ośrodek nie kwestionował swojej właściwości do rozpoznania wniosków T. J., a z zaświadczenia Urzędu Gminy w Kęsowie z dnia [...] kwietnia 2008 r., wynika zaś, że w marcu 2008r. przyznał jej świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Rozpoznał także merytorycznie jej wniosek z dnia [...] kwietnia 2008 r. przyznając jej świadczenie oraz wniosek z dnia [...] maja 2008 r. odmawiając jego przyznania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu.