II SAB/Lu 106/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek – Zalewska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia S. O. W. P. z siedzibą w W. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2019 r. I. stwierdza, że Burmistrz Miasta dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku Stowarzyszenia S. O. W. P. z siedzibą w W. o udzielenie informacji publicznej z dnia 25 kwietnia 2019 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta do załatwienia wniosku Stowarzyszenia S. O. W. P. z siedzibą w W. wskazanego w punkcie I; IV. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz Stowarzyszenia S. O. W. P. z siedzibą w W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 20 sierpnia 2020 r. Stowarzyszenie S. O. W. P. z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi skarżące Stowarzyszenie zarzuciło organowi, iż wskutek swojej bezczynności dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim gwarantuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, poprzez nieudostępnienie informacji objętych zakresem konstytucyjnego prawa, wskutek braku odpowiedzi na złożony wniosek; - art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), w zakresie, w jakim zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, poprzez brak udzielenia odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. W oparciu powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie, że doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r.. Ponadto Stowarzyszenie domagało się zasądzenia od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że w dniu 25 kwietnia 2019r. zwróciło się do Burmistrza Miasta z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, obejmującej pytania dotyczące tzw. gminnych mediów społecznościowych. Wniosek ten posiadał następującą treść: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 ustawy dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie S. O. W. P. wnosi o udostępnienie następujących informacji publicznych: CZ. 1 - FACEBOOK 1. Czy gmina prowadzi swój profil na Facebooku? 2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Facebooka? 3. Jeśli gmina prowadzi profil na Facebooku, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Facebooka? 4. Jeśli Facebook gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesłanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5. Jeżeli gmina prowadzi Facebooka, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6. Czy profile Facebook gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ 2 - TWITTER 1. Czy gmina prowadzi swój profil na Twitterze? 2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Twittera? 3. Jeśli gmina prowadzi Twittera, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Twittera? 4. Jeśli Twitter gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesłanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5. Jeżeli gmina prowadzi Twittera, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6. Czy profil Twitter gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ III - FORUM Czy urząd gminy prowadzi forum dla mieszkańców lub grupę w serwisie społecznościowym? CZĘŚĆ IV - OFICJALNY PROFIL W/B/P 1. Jeśli istnieje oficjalny profil wójta/burmistrza/prezydenta na Facebooku, Twitterze lub Wykopie, czy w którymkolwiek przypadku prowadzą go osoby opłacane z budżetu gminy? (chodzi zarówno o sytuację, gdy są to pracownicy gminy, jak też gdy są to zewnętrzne podmioty zatrudnione przez gminę)? 2. Jeśli któryś profil w mediach społecznościowych jest/był w 2018 roku opłacany z budżetu gminy, prosimy o link do profilu." W treści wniosku Stowarzyszenie zaznaczyło, że na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wnosi o przesłanie żądanych informacji na wskazany adres e-mail. Do dnia złożenia skargi nie otrzymało jednak od organu żadnej odpowiedzi. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia nie ulega wątpliwości, że organ wykonawczy gminy, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega także wątpliwości, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, gdyż posiadają one walor informacji o działalności organu władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przedmiot złożonego wniosku dotyczy bowiem prowadzenia oficjalnych (urzędowych) kont użytkowników w mediach społecznościowych. Profile te służą jako narzędzie przy wykonywaniu zadań publicznych oraz do kontaktu z mieszkańcami. Informacja o tym, kto, w imieniu organu, ma dostęp do tych profili, kto nimi zarządza oraz moderuje, stanowi informację publiczną. Zdaniem Stowarzyszenia należy przyjąć, że profile te zawierają komunikaty urzędowe, nawet jeżeli nie mogą służyć do prowadzenia postępowań w sprawach indywidualnych. Jednocześnie profile te prowadzone mogą być przez pracowników urzędu, w ramach ich obowiązków służbowych, w związku z czym na ten cel przeznacza się środki publiczne. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, strona skarżąca podkreśliła, że organ pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności już od ponad roku. W ocenie Stowarzyszenia o rażącym charakterze bezczynności świadczy zatem okres zwłoki w załatwieniu wniosku. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wniosek, którego dotyczy skarga, nie został doręczony na elektroniczną skrzynkę pocztową organu, a Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnych dowodów, że skierowało wniosek na taki adres, wątpliwe więc jest, by wniosek w ogóle został złożony. Poza tym, mimo znacznego okresu od rzekomego złożenia wniosku Stowarzyszenie nie ponaglało organu w załatwieniu sprawy, nie powiodły się podejmowane przez pracownicę Urzędu Miejskiego w P., już po otrzymaniu skargi, próby kontaktu telefonicznego ze skarżącym, w celu potwierdzenia wysłania wniosku na adres poczty elektronicznej organu. Ponadto organ wskazał, że po wniesieniu skargi, żądane informacje, zostały udostępnione skarżącemu zgodnie z wnioskiem w piśmie z dnia 4 września 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zasady i tryb udzielania informacji publicznej określa powoływana wyżej ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p."). Z ustawy tej wynika, że udostępnieniu podlega wyłącznie informacja będąca :informacją publiczną" i tylko przez podmioty, na których ciąży obowiązek udostępnienia takiej informacji. W świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29). Niewątpliwie takimi informacjami są informacje objęte wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia z 25 kwietnia 2091r., gdyż dotyczą działalności organu władzy publicznej, tj. wójta gminy, w zakresie komunikacji i wymiany informacji z mieszkańcami gminy. Nie budzi też wątpliwości, że wójt gminy, jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej - art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W świetle powyższego Burmistrz Miasta miał obowiązek udostępnić skarżącemu Stowarzyszeniu sporne informacje w terminie 14 dni, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (bądź w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, jeżeli informacja nie mogła być udostępniona w terminie 14 dni - art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W odpowiedzi na skargę Burmistrz wyjaśnił, że nie otrzymał wniosku, a skarżące Stowarzyszenie nie przedstawiło dowodów, że wniosek został nadany na adres organu. W celu wyjaśnienia tej okoliczności, Sąd zwrócił się do strony skarżącej o przedłożenie dowodu doręczenia organowi wniosku z 25 kwietnia 2019r. (k.49). W odpowiedzi Stowarzyszenie przesłało drogą elektroniczną pismo wraz z dowodem doręczenia organowi spornego wniosku i potwierdzeniem, na jaki adres skrzynki pocztowej wniosek został wysłany (k.62, 68). Z dokumentów tych wynika, że wniosek został przesłany z adresu poczty elektronicznej Stowarzyszenia, obsługiwanej przez podmiot zajmujący się profesjonalnym dostarczaniem poczty elektronicznej – E. na adres poczty elektronicznej Urzędu Miasta P. "[...].pl" w dniu 25 kwietnia 2019 r. o godz. 19:48, zaś na potwierdzeniu doręczenia wniosku widnieje status doręczenia - "ok". Zgodnie z powszechnie dostępnymi informacjami na stronie internetowej tego podmiotu oznacza to, że email został doręczony organowi ([...] Nie ulega zatem wątpliwości, że wbrew stanowisku organu zawartemu w odpowiedzi na skargę, wniosek Stowarzyszenia z 25 kwietnia 2019 r. został przesłany organowi w tej dacie na oficjalny adres poczty elektronicznej: [...].[...] Należy podkreślić, że przesłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej na adres organu pocztą elektroniczną (e-mail) jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej na piśmie (zob. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej należy w związku z tym traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15). Jednostka ma bowiem prawo działać w zaufaniu do podmiotu podającego publicznie adres i oczekiwać, że skoro podany zostaje do publicznej wiadomości adres poczty elektronicznej, to kierowana na ten adres poczta będzie odbierana. Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej iluzorycznym (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15). Skoro więc nie budzi wątpliwości, że skarżące Stowarzyszenie przesłało sporny wniosek na adres poczty elektronicznej podanej przez Burmistrza Miasta do publicznej wiadomości jako adres do korespondencji, to wiadomość zawierająca wniosek dotarła do adresata w dacie jej wysłania. W tym stanie faktycznym zasadnie zarzuca skarżące Stowarzyszenie, że przez ponad rok organ pozostawał w bezczynności, należało zatem stwierdzić jego bezczynność. Stosownie bowiem do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz.2325), dalej jako "p.p.s.a." - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Stosując przytoczony przepis Sąd w pkt I. stwierdził bezczynność organu w związku z przekroczeniem wskazanych w u.d.i.p. terminów załatwienia wniosku - art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednak wobec udostępnienia żądanych już po wniesieniu skargi na bezczynność, zbędne stało się zobowiązywanie go do załatwienia wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zatem w tym zakresie Sąd umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) (pkt III). Sąd stwierdził jednocześnie, że nie można Burmistrzowi Miasta zarzucić bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (pkt II). W orzecznictwie akcentuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli w załatwieniu sprawy. Podkreśla się w związku z tym, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Jak wyżej podniesiono, zaistniała w sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Nie sposób przypisać Burmistrzowi celowego lekceważenia obowiązku udostępniania informacji publicznej, zważywszy na fakt, że organ pozostał w przekonaniu, że nie został skierowany do niego wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a stowarzyszenie, jako wnioskodawca, nie złożyło – przed wniesieniem skargi – żadnego pisma stanowiącego ponaglenie do załatwienia tej sprawy, a ponadto organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi na bezczynność wraz ze spornym wnioskiem, udzielił odpowiedzi na ten wniosek (4 września 2020r.). Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji; rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt IV).