II OZ 883/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. i S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 335/07 o odmowie przywrócenia skarżącym J. D. i S. D. terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 335/07, wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącym J. D. i S. D. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, iż postanowieniem z dnia 11 maja 2007 r. Sąd odrzucił skargę J. D. i S. D. uznając, iż została wniesiona po ustawowym terminie. Wskazano, iż zaskarżoną decyzję doręczono skarżącym w dniu 5 marca 2007 r. Skargę na tę decyzję J. D. i S. D. wnieśli w dniu 2 kwietnia 2007 r. - nadając ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który przekazał skargę do organu odwoławczego w dniu 5 kwietnia 2007 r., czyli po upływie trzydziestodniowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W dniu 22 maja 2007 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podnosząc, iż są osiemdziesięcioletnimi emerytami, którzy z uwagi na brak środków finansowych działają bez pomocy prawnej. Stwierdzili również, iż wniesienie skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wynikało z ich niewiedzy i nieuwagi, nie zdawali sobie sprawy, że może nastąpić odrzucenie skargi, "jeżeli wpłynie ona pod koniec terminu". Skarżący wskazali także, że odrzucenie skargi stanowi formę kary za niewiedzę i zamyka im drogę do sądu. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż stosownie treści art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji uznał, iż powoływanie się przez skarżących na podeszły wiek, brak środków finansowych na uzyskanie fachowej pomocy prawnej oraz własną niewiedzę i nieuwagę nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Okoliczności te bowiem nie stanowiły przeszkody do zachowania terminu do wniesienia skargi, skoro wiedzę o konieczności złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu odwoławczego skarżący mogli powziąć z doręczonego im pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Także nieuwaga skarżących, wskazywana jako przyczyna złożenia skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazuje na to, iż skarżący uchybili terminowi z przyczyn od siebie zależnych. Brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy przeszkoda uzasadniająca przywrócenie terminu ma charakter zewnętrzny i obiektywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż złożenie skargi bezpośrednio do Sądu było przejawem niestaranności skarżących i zostało spowodowane przez zdarzenia możliwe do przezwyciężenia, a zatem było efektem zawinionego działania skarżących. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący J. i S. D. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu. Podtrzymując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazali, iż w terminie trzydziestodniowym, w którym należało wnieść skargę, S. D. przebywał poza granicami kraju i dlatego należało przesłać sporną skargę do jego podpisu, co spowodowało przesłanie skargi pod koniec upływającego terminu bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Ponadto wskazali, iż w decyzji Wojewody P. nie było pouczenia o skutkach przesłania skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżących w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez J. i S. D. nie uprawdopodabniają braku winy skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że powoływanie się przez skarżących na podeszły wiek, brak środków finansowych na uzyskanie fachowej pomocy prawnej oraz własną niewiedzę i nieuwagę nie stanowią podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Decyzja organu drugiej instancji, którą otrzymali skarżący zwierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, tj. w terminie 30 dni, za pośrednictwem Wojewody P. Tym samym pouczenie odpowiadało wymogom art. 107 § 1 k.p.a. Skarżący złożyli skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zamiast do Wojewody P., nie stosując się do prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Niezastosowanie się do pouczenia zawartego w decyzji organu nie można uznać za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Także podnoszony przez skarżących w zażaleniu fakt przebywania S. D. poza granicami kraju nie miał wpływu na zachowanie terminu do wniesienia skargi. Należy zważyć, iż przyczynę odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji nie stanowi to, że skarżący wnieśli skargę pod koniec trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, lecz fakt, że nadali ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, a nie to, że nie zastosowali się do prawidłowego pouczenia. Powyższe świadczy o braku staranności skarżących przy dokonywaniu czynności procesowych. W tym stanie rzeczy należy uznać, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.