III SAB/Gl 227/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. H. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z 28 czerwca 2023 r. skarżący A. H. złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w związku ze złożonym wnioskiem w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt i pracę; jako podstawę wskazał art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2. art. 53 § 2b oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako P.p.s.a.). W uzasadnieniu zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z dnia 16 marca 2021 r., Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej jako K.p.a.) przez: rażące niedopełnienie obowiązku załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki, z naruszeniem terminów ogólnych przewidzianych przez art. 35 K.p.a., a w szczególności nie dokonanie w sprawie, w sposób niezwłoczny, żadnej czynności urzędowej, pomimo upływu wielu miesięcy od daty złożenia wniosku Strony do Urzędu Wojewódzkiego; brak niezwłocznego podjęcia wszelkich możliwych działań, które przy zastosowaniu najprostszych środków, w ramach zasady szybkości postępowania ("wnikliwie i szybko"), doprowadziłyby do oceny termalnej wniosku i wezwania strony do osobistego stawiennictwa w urzędzie w celu odebrania odcisków linii papilarnych oraz do przeprowadzenia podstawowej weryfikacji akt sprawy w celu koncentracji materiału dowodowego i jego późniejszej merytorycznej oceny; 2. art. 36 § 1 w zw. art. 9 K.p.a. poprzez: niepoinformowanie Strony o fakcie niezałatwienia sprawy w terminach podstawowych wynikających z art. 35 K.p.a., liczonych od dnia skutecznego doręczenia żądania do Organu oraz nie wskazanie Stronie przyczyn zaistniałej zwłoki w przedmiocie rozstrzygnięcia indywidulanej sprawy administracyjnej; brak wskazania (wyznaczenia) nowego terminu załatwienia sprawy administracyjnej; brak pouczenia Strony o możliwości wniesienia ponaglenia na bezczynność Organu lub przewlekłe prowadzenie sprawy administracyjnej; 3. art. 61 § 3 w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez uznanie i przyjęcie jako prawidłowej praktyki Organu, następczej daty konwalidacji (uzupełnienia) wniosku z braków formalnych za datę wszczęcia postępowania administracyjnego, a nie pierwotnej daty skutecznego doręczenia żądania Strony do Organu, co stanowi ewidentny przykład błędnej wykładni przepisów, sprzecznej z powszechną i utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych; 4. art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650; dalej "UoC") w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. poprzez brak koncentracji działań Organu polegających na niezwłocznym dokonaniu oceny termalnej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i wezwania Strony do uzupełnienia oczywistych braków termalnych m.in. w postaci bezpośredniego stawiennictwa w urzędzie w celu złożenia odcisków palców i okazania oryginału paszportu; 5. art. 106 ust. 2 UoC w zw. z art. 7 oraz art. 77 K.p.a. poprzez brak koncentracji działań Organu polegających na werytikacji akt sprawy oraz dokonania oceny, czy dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy znajdują się już w materiale dowodowym, jeżeli nie, to poprzez brak niezwłocznego wezwania Strony do ich przedłożenia; 6. art. 12 § 1 K.p.a. poprzez pozostawanie w bezczynności w sytuacji, gdy Organ administracji publicznej winien działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zwłaszcza na wstępnym etapie postępowania administracyjnego, w ramach którego, przy niskim nakładzie pracy. Organ zobowiązany był do dokonania oceny formalnej wniosku pod kątem jego braków i do niezwłocznego wezwania Strony do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku; 7. art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu, co doprowadziło do sytuacji, iż Strona przez wiele miesięcy od daty wszczęcia postępowania nie wiedziała na jakim etapie znajduje się jej sprawa i jakie czynności zostały już przedsięwzięte; 8. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak etektywnego podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności, interesu społecznego I słusznego interesu Strony; 9. art. 6 oraz art. 8 § 1 K.p.a. poprzez sprzeniewierzenie się wszystkim wyżej wymienionym przepisom, których niezastosowanie objawiło lekceważące podejście Organu wobec Strony i doprowadziło do naruszenia fundamentalnej zasady praworządności w demokratycznym państwie prawa, skutkującej wyłącznie utratą (a nie pozytywnym pogłębieniem) zaufania Strony do Organu administracji publicznej, który uchylił się od spełnienia obowiązku prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w terminie ustawowym. W konsekwencji wniósł o: 1. orzeczenie w ramach kontroli z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a, że Organ dopuścił się bezczynności w prowadzonej sprawie administracyjnej, której sygnatura akt nie jest znana Stronie oraz zobowiązanie Organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie 60 dni kalendarzowych od daty prawomocności wyroku tutejszego Sądu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1) i 3) P.p.s.a.; 2. stwierdzenie, że bezczynność w niniejszym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.; 3. przyznanie od Organu na rzecz Strony sumy pieniężnej w kwocie 250,00 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) - na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.; 4. Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Argumentując swoje stanowisko pełnomocnik strony wskazał, iż pomimo upływu ustawowego terminu i ponaglenia organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, jak również nie podjął innych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego 6 kwietnia 2022r. wniosku, przez co pozostaje w bezczynności. Wyjaśnił pojęcie bezczynności, rażącego naruszenia prawa i uzasadnił żądanie zasądzenia wnioskowanej kwoty pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że żądanie Skarżącego jest nieuzasadnione. Podkreślił, że Strona złożyła wniosek z 6 kwietnia 2022r., ponaglenie 21 czerwca 2023r., a 30 czerwca 2023r. wpłynęła skarga na bezczynność. Zaakcentował, że w ustawie z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103, z późn. zm., dalej: u.o p.o.U.) ustawodawca w art. 100d ustanowił wyjątki w zakresie zawieszenia biegu terminów postępowania oraz braku podstaw wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania spraw bez zbędnej zwłoki do 4 marca 2024r. Ponadto pismem z 9 października 2023r. Organ poinformował tut. Sąd, że uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych i niestawienie się Skarżącego w dniu 30 września 2023r. na odciski palców, wniosek cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pozostawiony został bez rozpoznania z dniem 9 października 2023r. Aktualnie więc przed Wojewodą Śląskim nie toczy się postępowanie w sprawie ww. cudzoziemca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt W 14/94, (Dz.U. nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem jej art. 57a. W świetle obowiązujących unormowań, w szczególności zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując postępowanie tych organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga także, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Wniesienie tej skargi jest zatem czasowo ograniczone jedynie trwaniem niepożądanego stanu bezczynności, a więc np. do czasu wydania decyzji, postanowienia czy załatwienia wniosku strony. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze i w piśmiennictwie – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006r. o sygn. akt II OSK 52/06, ONSAiWSA 2006, nr 4, poz. 100; postanowienia NSA: z dnia 13 marca 2009r. o sygn. akt II FSK 2020/08; z dnia 19 lipca 2013r. o sygn. akt I FSK 1325/13 oraz T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, s. 243; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 143. Wskazać należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy skargi na bezczynność organu w załatwieniu wniosku strony z 6 kwietnia 2022r. w zakresie zezwolenia na pobyt i pracę przez Wojewodę Śląskiego. Strona zarzuca, że wniosek nie został załatwiony mimo upływu ustawowego czasu. Organ powołał się na brzmienie przepisu z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zawieszającego bieg terminów na załatwienie spraw w przedmiotowym zakresie; nadto wskazał na pozostawienie wniosku bez rozpoznania z dniem 9 października 2023r. wobec nie stawienia się cudzoziemca na pobranie odcisków palców 30 września 2023r. Wobec tak określonej linii sporu należy podkreślić, że pojęcie to zostało zdefiniowane przez doktrynę i orzecznictwo. Jak już wspomniano, z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność ma zatem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednak oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, co do sposobu procedowania w załatwieniu wniosku strony skarżącej Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on pozostawać w bezczynności. Przechodząc zatem do merytorycznej kwestii zasadności skargi przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. 2021 poz. 2354) regulującym termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy - decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Z mocy ust. 2 - termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w tej normie zdarzeń tj. cudzoziemiec złożył stosowny wniosek. Jednakże w ustawie z dnia 13 stycznia 2023r.o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa ustawodawca w art. 100d (dodanym przez art. 1 pkt 32 w/w ustawy; Dz.U. z 2023r., poz. 185, zmieniający tę ustawę z dniem 1 stycznia 2023r.) ustanowił wyjątki od powyższego stanowiąc, że: ust. 1 - w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: pkt. 1 - udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, pkt. 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, pkt. 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zgodnie z ust. 2 - czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. Natomiast w ust. 3 ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Poza tym z mocy ust. 4 zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skoro więc z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym w niniejszej sprawie zakresie, zakaz stosowania w określonym w tym przepisie czasie przepisów o bezczynności – to tym samym bezzasadny był zarzut bezczynności. Powyższe znajduje także oparcie w wyż. cyt. ust. 4 zakazującym w tym okresie wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym całkowicie chybione były zarzuty skargi, twierdzenia o rażącym naruszeniu przepisów prawa i żądanie przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej. Poza tym zauważyć należy, że obecnie – jak wynika z pisma Organu z 9 października 2023r. - uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych i niestawienie się Skarżącego w dniu 30 września 2023 r. na pobranie odcisków palców, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pozostawiony został bez rozpoznania z dniem 9 października 2023 r. I aktualnie przed Organem nie toczy się już postępowanie w sprawie objętej skargą. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną. ----------------------- 7