II OZ 439/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 635/24 o odrzuceniu skargi J. T. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 29 grudnia 2023 r. znak KG-CU-VIII-I.4224.17.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Obywatel Republiki Indii – J. T. (dalej także: cudzoziemiec lub skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd pierwszej instancji) z 13 marca 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL skarżącego albo złożenie oświadczenia, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL, a także nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa, z którego treści wynika uprawnienie do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym. Pismem procesowym, wniesionym 29 marca 2024 r., pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie posiada numeru PESEL oraz załączył poświadczoną za zgodność z oryginałem kolorową kserokopię pełnomocnictwa. WSA w Warszawie, postanowieniem z 5 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 635/24, odrzucił skargę J. T. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Sąd pierwszej instancji wskazał, że do akt sprawy nie zostało złożone stosowne pełnomocnictwo. Nadesłany dokument został bowiem wystawiony przez osobę o nazwisku V. G., czyli nie przez skarżącego, a ponadto nie obejmował reprezentowania przed sądami administracyjnymi osoby, która ten dokument podpisała. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył cudzoziemiec reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniesiono w nim o "dołączenie do akt postępowania pełnomocnictwa do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym z dnia 24 lutego 2024 r. na fakt wykazania umocowania do reprezentowania skarżącego" oraz o uchylenie postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie przez pełnomocnika skarżącego braku formalnego w postaci braku przedłożenia pełnomocnictwa wskazującego na umocowanie do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, podczas gdy w pełnomocnictwie jest zawarty zwrot "do reprezentowania przed organami administracji publicznej", a zgodnie z legalną definicją sądu administracyjnego jest on jednocześnie organem administracyjnym; 2. art. 45 Konstytucji RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez uniemożliwienie skarżącemu prawa do sądu, podczas gdy każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, przy czym zaznaczyć należy, że wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze względu na użycie w umocowaniu zwrotu "organ administracyjny" w miejsce organ sądowoadministracyjny jest odebraniem skarżącemu prawa do obrony swoich praw, pomimo wyraźnego umocowania do działania w jego imieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 2. W rozpoznawanej sprawie wniesiona skarga została odrzucona przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Brakiem formalnym uzasadniającym takie odrzucenie jest m.in. niedołączenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że pismem z 19 marca 2024 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2024 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Wspomniane usunięcie braków miało polegać na podaniu numeru PESEL skarżącego albo złożeniu oświadczenia, że skarżącemu nie został nadany numer PESEL, oraz na nadesłaniu oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa, z którego treści wynikałoby uprawnienie do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 22 marca 2024 r. Pełnomocnik, pismem procesowym wniesionym 29 marca 2024 r., złożył oświadczenie, że skarżący nie posiada numeru PESEL. Nie uzupełnił on jednak braku formalnego w postaci złożenia do akt postępowania sądowego właściwego pełnomocnictwa. Z treści nadesłanego dokumentu wynika bowiem, że podpisana pod nim osoba udziela pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed "sądami powszechnymi wszystkich instancji, organami ścigania, urzędami lub organami administracji publicznej, w postępowaniu egzekucyjnym, przed wszelkimi osobami fizycznymi i osobami prawnymi, jednostkami nieposiadającymi osobowości prawnej". Ponadto osobą udzielającą pełnomocnictwa był V. G., a nie skarżący – J. T. Za niezasadny należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 36 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu strona może udzielić pełnomocnictwa do prowadzenia jej spraw przed sądami administracyjnymi (pełnomocnictwo ogólne). Sądy administracyjne, jako organy władzy sadowniczej, nie mieszczą się jednak w definicji organu administracji publicznej. Ten ostatni definiowany jest bowiem jako "rodzaj podmiotu wyodrębnionego w systemie władzy wykonawczej i administracji publicznej w celu realizacji określonych prawem zadań publicznych, głównie w formach władczych" (A. Mirska, w: Encyklopedia Administracji Publicznej, Warszawa 2018 r.). Zgodnie natomiast z art. 5 § 2 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) pod pojęciem organu administracji publicznej rozumie się ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy państwowe i inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Należy także podkreślić, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis takiego pełnomocnictwa. Chodzi tu zatem o podpis osoby, którą pełnomocnik ma reprezentować przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie osobą tą jest skarżący – J. T., a nie, jak wynika ze złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa, V. G. 3. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP. Skarżący miał bowiem zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym i prawo obrony swoich praw. Wymagało to jednak dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych, przewidzianego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Miał również zagwarantowany skuteczny środek odwoławczy. Należy także podkreślić, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Jak bowiem wskazuje Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 maja 2000 r. (sygn. akt K 21/99; OTK 2000/4/109), już sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych zalicza się m.in. terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania czy rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, do których zalicza się zaufanie do prawa czy bezpieczeństwo prawne. Konieczność wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą nie może zatem być traktowane jako ograniczenie stronie prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystał w sposób odpowiedni. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża natomiast stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. 4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.