IV SA/Wr 506/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi: O. Z. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 1916/20 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 1000 (słownie: jeden tysiąc) złotych; II. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w wykonaniu wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; IV. oddala dalej idąca skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych. UZASADNIENIE O. Z. (dalej: strona, skarżąca) zwróciła się 13 grudnia 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Pismem z 6 listopada 2020 r. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, który do momentu wniesienia skargi nie podjął rozstrzygnięcia. Wyrokiem z 27 kwietnia 2021 r. (sygn. akt III SAB/Wr 1916/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przedmiocie przewlekłości Wojewody dotyczącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: 1) zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 13 grudnia 2018 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w rozpoznaniu wniosku skarżącej, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 złotych; 4) dalej idącą skargę oddalił, 5) zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 15 lipca 2022 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku w sprawie III SAB/Wr 1916/20. Pismem zaś z 20 lipca 2022 r. skarżąca wniosła skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 1916/20 przez Wojewodę. W skardze skarżąca domagała się: 1) stwierdzenia, że organ nie wykonał prawomocnego wyroku sądu, 2) stwierdzenia, że niewykonanie wyroku przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny, 4) przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł, 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, 6) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że duża ilość wpływających do organu spraw i stopień ich skomplikowania uniemożliwia ich terminowe rozpoznanie. Organ podkreślił, że nie mając wiedzy co do numeru rachunku bankowego skarżącej, zwrócił się do niej o jego wskazanie. Skarżąca mimo dokonania odbioru pisma w dniu 24 listopada 2022 r. nie udzieliła odpowiedzi. Dopiero pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 15 lipca 2022 r. wskazał numer rachunku bankowego, zatem skarga z dnia 20 lipca 2022 r. została wniesiona przedwcześnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest sprawa dotycząca niewykonania przez organ administracji publicznej – Wojewodę Dolnośląskiego wyroku z 27 kwietnia 2021 r. wydanego w sprawie sygn. akt III SAB/Wr 1916/20. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 259), dalej: p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Bezspornie powyższym wyrokiem, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemki na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku doręczony został organowi 15 września 2021 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy. Niekwestionowaną okolicznością jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, organ sprawy nie załatwił (do dnia wyrokowania organ nie poinformował Sądu o zakończeniu sprawy z wniosku skarżącej). Oznacza to, że ponad 22 miesiące organ pozostawał przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo. Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku. To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia organowi, z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku, kolejnej grzywny w kwocie 1000 zł. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.). Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu na załatwienie sprawy, organ nie podjął działania w kierunku wykonania wyroku. Nie można uznać za takie działanie zwrócenie się do strony o podanie numeru rachunku bankowego do wypłaty kwot określonych w wyroku. Sedno sprawy dotyczyło bowiem rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu. Sąd uwzględnił także wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej, jednak w innej wysokości niż żądana Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu środek ten w przedmiotowej sprawie na obecnym etapie powinien być zastosowany, gdyż mamy do czynienia ze szczególnie drastycznym przypadkiem zwłoki organu oraz uzasadnioną obawą, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Zasądzona suma 500 zł stanowi zadośćuczynienie dla strony skarżącej za tak długie oczekiwanie na zakończenie sprawy (wniosek z 13 grudnia 2018 r.). Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd uwzględnił 22-miesięczny okres niewykonywania wyroku Sądu przez organ. Powyższe wskazuje na intencjonalne unikanie przez organ zajęcia stanowiska w sprawie, co wywołało po stronie skarżącej słuszne poczucie krzywdy i lekceważenia jej praw. Jednocześnie brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć. Należy również mieć na uwadze, że przedłużające się postępowanie administracyjne ograniczało stronie wolność przemieszczania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym wybór miejsca zamieszkania i pobytu. Z drugiej strony Sąd wziął także pod rozwagę, że w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ wyrokiem, którego niewykonanie było przedmiotem niniejszej skargi, Sąd przyznał już na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 zł. Wobec powyższego Sąd uznał żądanie zasądzenia wyższej sumy pieniężnej za zbyt wygórowane. Przyznana kwota będzie adekwatna w kontekście okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym z zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. Wobec tego, że Sąd uznał wnioskowaną przez stronę skarżącą kwotę pieniężną za zbyt wygórowaną, dalej idącą skargę w tej części - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił (pkt IV sentencji wyroku). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 orzeczono jak w punkcie III sentencji wyroku. O kosztach procesu zawartych w punkcie V sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.