II OSK 1040/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 347/19 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 13 marca 2019 r., nr SOC-OP.621.1.11.2019.MR w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 347/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę E. K., poprzednie nazwisko: S., na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 13 marca 2019 r., nr SOC-OP.621.1.11.2019.MR, w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego (pkt I) oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt II). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. K. Wyrok zaskarżył w zakresie pkt I i zarzucił: I) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, mimo iż organy nie zebrały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ponieważ nie przeprowadziły wszystkich możliwych dowodów niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy; II) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, że organy administracyjne obu instancji właściwie ustaliły, że w sprawie nie zachodzi jedna z przesłanek wymeldowania, tj. dobrowolność opuszczenia spornego lokalu przez żonę skarżącego, w sytuacji, gdy nawet przy przyjęciu niepełnego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, organy powinny dojść do odmiennych wniosków. Skarżący wniósł o: - uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, - przyznanie przez Skarb Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia wg norm przepisanych, powiększonego o stawkę podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną, oświadczając, że ww. wynagrodzenie nie zostało pokryte w całości ani w części, a także - rozpoznanie skargi na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z dnia 19 stycznia 2023 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 6 kwietnia 2023 r. Pouczono strony o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., polegającego na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, mimo iż organy nie zebrały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ponieważ nie przeprowadziły wszystkich możliwych dowodów niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skonkretyzowano zarzut wskazując, że nie uwzględniono wniosku dowodowego, złożonego przez skarżącego w odwołaniu, o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: I. M. i W. C. Trafne jest stanowisko skarżącego, że niektóre przyczyny dla których organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku dowodowego świadczą o naruszeniu przezeń dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne ma charakter reformatoryjny i strony mogą wnosić o uzupełnienie materiału dowodowego także w postępowaniu odwoławczym. Przedłużanie postępowania na skutek przeprowadzenia dowodów, na które powołał się organ, nie stanowi co do zasady okoliczności procesowej wyłączającej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Także istnienie pokrewieństwa, między stronami a osobami, które są wnioskowane jako świadkowie, nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej odmowę przeprowadzenia dowodu. Jednak w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., sąd uwzględnia skargę jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane naruszenie takiego istotnego wpływu na wynik sprawy nie miało. Skarżący nie określił w odwołaniu okoliczności na jakie świadkowie zostali zawnioskowani. Trzeba zaś pamiętać, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), a także dopuszczenia dowodu (art. 75 § 1 K.p.a.), dotyczy wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a zatem okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Trudno zaś mówić o okolicznościach istotnych, jeśli skarżący wnioskujący o dopuszczenie dowodów tych okoliczności nie sprecyzował. Stwierdził natomiast, że "w razie konieczności za świadków podaję: naszą córkę I. M., zam. w S.i córkę żony W. C., zam. w A.". Jeśli nawet przyjąć, że świadków tych zawnioskował na wszelkie okoliczności opisane w obszernym odwołaniu, to zauważyć trzeba, że okoliczności te tylko w niewielkim stopniu dotyczyły przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności: wyprowadzenia się Z. S. z miejsca pobytu stałego. W tym zakresie zaś zebrany materiał dowodowy został oparty przede wszystkim na ustaleniach i treści wyroku Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II K 623/14. Wyrokiem tym skarżący został skazany za psychiczne oraz fizyczne znęcanie się nad żoną. Nadto, z wyjaśnień samego skarżącego i jego żony wynika, że Z. S., po wyprowadzeniu się, przebywała w spornym domu przy ul. K. [...] w S. pod nieobecność skarżącego, jednak nigdy w nim nie nocowała. Podczas oględzin ustalono także, że w domu tym nie ma osobistych rzeczy żony skarżącego. Jedynie na strychu znaleziono pojedyncze ubrania damskie. Okoliczności dotyczące sporadycznego przebywania skarżącej w domu potwierdził przesłuchany świadek G. M., którego wiarygodności skarżący w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji nie zakwestionował. Nie podjął także próby skutecznego podważenia wiarygodności dowodów (zeznań świadka, oględzin, wyjaśnień żony) w trakcie postępowania odwoławczego. W tej sytuacji spór odnosił się do tego, czy Z. S., której wymeldowania skarżący domagał się, dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego, tj. dom przy ul. K. [...] w S. Okoliczności te zostały ustalone przez organy i zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji przede wszystkim na podstawie wyroku skazującego E. S. za psychiczne i fizyczne znęcanie się nad żoną Z. S. Jako wiarygodne należało ponadto uznać dowody, które nie pozostawały w tym wyrokiem w sprzeczności, tj. zeznania świadka G. M., który jest sołtysem, a także dowód z przesłuchania strony, tj. Z. S. złożone w dniu 20 czerwca 2016 r., 22 czerwca 2016 r. oraz 16 listopada 2018 r. W podsumowaniu uzasadnienia decyzji odmawiającej wymeldowania organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że bezpośrednią przyczyną opuszczenia miejsca pobytu stałego przez Z. S. było fizyczne i psychiczne znęcanie się nią przez męża E. S. W celu ochrony życia i zdrowia musiała ona opuścić miejsce pobytu stałego i z obawy przed atakami ze strony męża nie mogła do niego wówczas powrócić. Jednak utrzymuje związek z lokalem. Kupuje opał, opłaca podatki. Podczas częstych pobytów męża poza domem spędza tam czas, gotuje i spożywa posiłki, odwiedzają ją tam dzieci i wnuki. W budynku pozostały niektóre jej rzeczy osobiste oraz wyposażenie. Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji przyjęcie, że organy administracyjne obu instancji właściwie ustaliły, że w sprawie nie zachodzi jedna z przesłanek wymeldowania, tj. dobrowolność opuszczenia spornego lokalu przez żonę skarżącego. Najpierw skonstatować można, że w opisie naruszenia, a także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie sprecyzowano, na czym miałaby polegać błędna wykładnia art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Opis naruszenia oraz wywody uzasadnienia odnoszą się do niewłaściwego zastosowania art. 35 poprzez przyjęcie, że nie zachodzi jedna z przesłanek wymeldowania, tj. dobrowolność opuszczenia spornego lokalu przez żonę skarżącego. Zarzut ten jest bezzasadny. W świetle niepodważonych skutecznie ustaleń faktycznych, uznanie przez organy oraz Sąd pierwszej instancji, że opuszczenie przez Z. S. miejsca pobytu stałego nie może być kwalifikowane jako dobrowolne i trwałe, świadczy o trafnym zastosowaniu normy art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 oraz art. 258-261 P.p.s.a.