II SA/Po 253/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu 28 maja 2024 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi Miasta L. na postanowienie Wojewody z 12 lutego 2024 r., nr [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczone tytułem wpisu od skargi. UZASADNIENIE Prezydent Miasta L. postanowieniem z 25 października 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 4 pkt 9b1, art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za prawo własności części nieruchomości gruntowej. Wojewoda postanowieniem z 12 lutego 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia W. i K. G., uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Skarga na ostatnio wskazane postanowienie wywiedziona została przez Miasto L. , reprezentowane przez Prezydenta Miasta L. , który ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Uiszczono przy tym wpis w kwocie 200 zł. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, iż przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez uprawniony (legitymowany) podmiot. Stosownie do art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a. może tego dokonać każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała ona udział w postępowaniu administracyjnym, a inny podmiot, jeżeli ustawy przyznają mu takie prawo. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32). W okolicznościach niniejszej sprawy postanowienie w pierwszej instancji wydał Prezydent Miasta L. , natomiast Gmina Miasto L. wniosła skargę na rozstrzygnięcie Wojewody wydane w następstwie rozpoznania zażalenia stron będących osobami fizycznymi. Badając zatem dopuszczalność skargi ocenić należy prawną możliwość akceptacji takiego układu procesowego, w którym organ Gminy najpierw wydaje zaskarżalne postanowienie w sprawie indywidualnej, a następnie ta Gmina wnosi skargę w tej samej sprawie na rozstrzygnięcie organu II instancji. Dla oceny dopuszczalności skargi zasadnicze znaczenia ma okoliczność, iż rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy K.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej - w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. Wtedy będzie on niejako bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (por. uchwały siedmiu sędziów NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. I OPS 2/15 oraz z 19 maja 2003 r., sygn. OPS 1/03, postanowienia NSA: z 26 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 566/15, z 5 września 2013 r., sygn. II OSK 1971/13 i z dnia 24 października 2019 r., sygn. I OSK 3015/18, postanowienie WSA w Poznaniu z 24 lipca 2014 r., sygn. II SA/Po 628/14 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec podanych okoliczności na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Jedynie na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym Sąd wskazuje, iż jedynym prawnie dopuszczalnym sposobem zakwestionowania przez jednostkę samorządu terytorialnego, której organ orzekał w sprawie administracyjnej jako organ I instancji, rozstrzygnięcia organu odwoławczego i poddania go kontroli sądu administracyjnego, jest zwrócenie się o jego zaskarżenie do podmiotów, które posiadają legitymację skargową niezależną od indywidualnego interesu prawnego, co w praktyce oznacza zwrócenie się w tym zakresie do właściwego prokuratora. Prokurator zgodnie z art. 8 § 1 i art. 53 § 3 P.p.s.a. może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także m.in. wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności. O zwrocie wpisu orzeczono natomiast w pkt 2. sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.