I SA/Wa 2150/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S., B. S., E. S., M. U., P. S., S. M., W. K. i Z. K. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 września 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 199/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących Z. S., B. S., E. S., M. U., P. S., S. M., W. K. i Z. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z 4 lutego 2022 r. Z. S., M. U., S. M., P. S., B. S., E. S., Z. K. i W. K. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 września 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 199/19. Skarżący podnieśli, że powyższym wyrokiem prezydent został zobowiązany do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wskazanego terminu oraz pisemnego wezwania do wykonania wyroku organ nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny, przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa), rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że 14 marca 2022 r. została wydana decyzja w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 4 września 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 199/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku z 22 czerwca 2016 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku) oraz zasądził zwrot kosztów sądowych (pkt 3 wyroku). Odpis powyższego wyroku ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami sprawy organ otrzymał 29 stycznia 2020 r. Wyznaczony w wyroku termin na zakończenie sprawy upływał 29 marca 2020 r. Nie ulega wątpliwości, że prezydent nie wydał decyzji w wyznaczonym terminie. Pismem z 7 lipca 2021 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku z 4 września 2019 r. 5 października 2021 r. sporządzone zostały badania hipoteczne przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 17 lutego 2022 r. organ zawiadomił strony, że zebrany został materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie oraz o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Decyzją z 14 marca 2022 r. nr 94/SD/2022 Prezydent m.st. Warszawy umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w udziale wynoszącym 10/14 części nieruchomości w części dotyczącej wniosku Z. S., M. U., S. M., P. S., B. S., E. S., Z. K. i W. K. (pkt 1 decyzji), umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej wniosku E. S. (pkt 2), odmówił Z. S., M. U., S. M., P. S., B. S., E. S., Z. K. i W. K. przyznania w udziale wynoszącym 4/14 części nieruchomości odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że na dzień wniesienia skargi Prezydent m.st. Warszawy nie wykonał wyroku z 4 września 2019 r. pomimo pisemnego wezwania. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Fakt wydania decyzji po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania ani oddalenia skargi (art. 154 § 3 ppsa). Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 22 czerwca 2016 r., a zatem postępowanie w sprawie toczyło się przez niemal sześć lat, zaś termin wyznaczony w wyroku z 4 września 2019 r. upłynął bezskutecznie 29 marca 2020 r., tj. ponad dwa lata przed wydaniem decyzji. Należy też zauważyć, że po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku aż do 17 lutego 2022 r. nie odnotowano żadnych czynności w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu zasadne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, a także stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej Sąd wskazuje, że jak stanowi art. 154 § 7 ppsa uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że przyznanie sumy pieniężnej jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu w warunkach niniejszej sprawy warunki takie nie zachodzą, jako że organ wydał już decyzję, a zatem nakładanie dodatkowych sankcji finansowych nie przyspieszy już rozpoznania sprawy, a taki jest podstawowy cel skargi na niewykonanie wyroku. Z tych względów Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa wymierzył organowi grzywnę w kwocie 3000 złotych (pkt 1 sentencji). Na podstawie art. 154 § 2 ppsa stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). W pkt 3 sentencji Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.