I SA/Wa 2374/10

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2011 r. sprawy ze skargi K. K., Z. M., E. M. oraz M. W. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 1991 r. nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę S., w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej: ustawa komunalizacyjna, prawa własności między innymi nieruchomości zabudowanej, położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu nr [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. W wyniku wniosku F. S. i M. W. z dnia [...] października 1992 r., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 1992 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie komunalizacji wymienionej wyżej nieruchomości, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1993 r. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] lutego 1991 r. nr [...], odmawiając jednocześnie stwierdzenia nabycia przez Gminę S. spornej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji podano, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej nie stanowiła mienia Skarbu Państwa, lecz była własnością osoby fizycznej, zatem nie podlegała komunalizacji. Wnioskiem z dnia 12 maja 2003 r. mieszkańcy budynku położonego w S. przy ul. [...] zwrócili się o wszczęcie z urzędu postępowania zakończonego wyżej wymienioną decyzją podnosząc, że dowody, na których Wojewoda [...] oparł decyzję z dnia [...] stycznia 1993 r. były fałszywe, co miały potwierdzać dołączone do wniosku dokumenty. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r., działając na podstawie art. 149 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 147 K.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. w sprawie uchylenia decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] lutego 1991 r. oraz odmowy stwierdzenia nabycia przez Gminę S. nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oznaczonej, w operacie ewidencji gruntów obrębu Nr [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. W toku postępowania zgromadzono materiał dowodowy dotyczący dokumentów, które były podstawą założenia księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości i w konsekwencji stanowiły podstawę wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...]. Przedmiotem postępowania były również okoliczności nabycia nieruchomości przez spadkodawców F. S. w obowiązującym wówczas stanie prawnym. Zgromadzone dowody nie dały jednak podstaw do wydania decyzji w trybie art. 151 K.p.a. Wojewoda [...] prowadzący postępowanie uznał, iż rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii, czy dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne są fałszywe i czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] wydana została w wyniku przestępstwa. Podstawowe zatem znaczenie w toczącym się postępowaniu wznowieniowym miał wynik prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w W. postępowania w sprawie przerobienia dokumentów i posłużenia się podrobionymi dokumentami. W związku z tym Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r., uchylającą decyzję komunalizacyjną z dnia [...] lutego 1991 r. oraz odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę S. nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Następnie Sąd Okręgowy w S. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...], utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt [...], uznający F. S. za winną tego, że w dniu [...] lutego 1994 r. w W., w postępowaniu cywilnym prowadzonym w Sądzie Rejonowym w W. (sygn. akt [...]), użyła jako autentycznych [...] Po prawomocnym orzeczeniu wydanym w sprawie karnej, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] podjął z urzędu zawieszone własnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. Wojewoda uznał, że ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania i zgodnie z art. 97 § 2 K.p.a. należało je podjąć. Na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. zażalenie złożył C. S., reprezentowany przez adwokata. C. S. jest ujawniony w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla spornej nieruchomości jako obecny jej właściciel, na podstawie umowy darowizny z dnia [...] stycznia 1996 r. W zażaleniu podał, iż sprawa oznaczona w Sądzie Okręgowym w S. sygn. [...] nie jest jeszcze ostatecznie zakończona, gdyż od wyroku tego sądu z dnia [...] lipca 2009 r. F. S. złożyła kasację do Sądu Najwyższego. W wyniku rozpatrzenia tego zażalenia Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymała w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu podała, że postępowanie sądowe warunkujące kontynuowanie postępowania administracyjnego zostało prawomocnie zakończone. Złożenie kasacji nie ma żadnych konsekwencji, jeśli chodzi o skuteczność prawomocnego orzeczenia sądowego. Zatem postępowanie, które zostało zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej, może być kontynuowane. Następnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 54 § 3 (w postanowieniu określonym jako art. 54 ust. 3) P.p.s.a., uwzględniła w całości skargę C. S. wniesioną do WSA w Warszawie i uchyliła postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu podano, iż postanowienie KKU z dnia [...] lipca 2010 r. zostało zaskarżone przez C. S. do WSA w Warszawie, za pośrednictwem KKU. Skarżący w skardze wykazał, iż wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lipca 2009 r. [...] został uchylony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie [...]. W związku z tym, iż Wojewoda podjął postępowanie z uwagi na wydanie wyroku uchylonego przez Sąd Najwyższy, straciła aktualność przesłanka do podjęcia postępowania. Na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: T. K., K. K., Z. M., M. M., E. M., M. W. oraz S. W., przy czym skargi: M. M., S. W. oraz T. K. zostały prawomocnie odrzucone, odpowiednio postanowieniami z dnia: 20 stycznia 2011 r. (k. 175), 3 lutego 2011 r. (k. 203) i 17 lutego 2011 r. (k. 235). Do rozpoznania pozostała więc skarga wniesiona przez: K. K., Z. M., E. M. i M. W. Dla porządku dodać należy, że skargę na to samo postanowienie KKU wniosło również Miasto S., lecz została ona zarejestrowana pod inną sygnaturą – I SA/Wa 2375/10 i rozpoznana w osobnym postępowaniu. Skarżący zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, które miały wpływ na treść postanowienia, w tym dokumentów źródłowych związanych z postępowaniem karnym wobec matki C. S.. W uzasadnieniu podnieśli, iż w trakcie trwającego ponad dziesięć lat postępowania, nie wyłączając postępowania karnego, wyszły na jaw nie budzące wątpliwości nieprawidłowości i przestępstwa związane z [...] przez F. S. Miały też miejsce zaniedbania ze strony funkcjonariuszy publicznych, jeśli chodzi o postępowanie w sprawie "zwrotu" na rzecz F. S.nieruchomości położonej w S., wcześniej prawidłowo przejętej przez Skarb Państwa. Jako błędne skarżący uważają też postanowienie KKU z dnia [...] lipca 2010 r., gdyż uważają je za przedwczesne. Po opisaniu dotychczasowego przebiegu wszystkich postępowań skarżący stwierdzają, że ostateczny wynik postępowania karnego przeciwko F. S. nie jest i nie może być jedyną przesłanką zasadności wznowienia postępowania komunalizacyjnego. Wynik wznowionego postępowania komunalizacyjnego musi uwzględniać cały materiał dowodowy zebrany przez prokuraturę w śledztwie prowadzonym od 2001 r. Wszystkie czynności prowadzące do uwłaszczenia F. S. uważają za nieważne. Za bezwzględnie nieważną uważają również decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 1993 r. W 2002 r. Sąd Rejonowy w W. przyznał skarżącym status pokrzywdzonych w postępowaniu karnym, stąd też wywodzą interes prawny do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie uznając, iż argumenty merytoryczne dotyczące komunalizacji nie mogą być z natury rzeczy uwzględnione w postępowaniu dotyczącym podjęcia zawieszonego postępowania wznowieniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym". Jeśli zatem wnoszącym skargę nie jest prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka, skarżący musi wylegitymować się interesem prawnym (organizacja społeczna interesem prawnym osoby, na rzecz której działa), o jakim mowa w tym przepisie, a przed wypowiedzeniem się w kwestii zarzutów skargi sąd zobowiązany jest zbadać, czy wnoszący skargę mają interes prawny, w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. "Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. zawiera nie tylko normy określające podmioty uprawnione do wniesienia skargi, ale także normę proceduralną skierowaną do sądu pierwszej instancji, nakazującą zbadanie legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę. Pomijając sytuacje, w których legitymacja skargowa może być wywodzona z interesu prawnego opartego na przepisach proceduralnych i ustrojowych, legitymacja skargowa wywodzona z interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego, w tym także interesu prawnego innych osób, ma charakter prawnomaterialny" (zob. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r. II OSK 374/07, LEX nr 468574). "Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Stwierdzenie jej braku u skarżącego powoduje oddalenie skargi w wyroku, nie zaś jej odrzucenie" (tamże). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2010 r. wydane w kwestii incydentalnej – podjęcia zawieszonego postępowania komunalizacyjnego. "Główne" postępowanie, w trakcie którego zaskarżone postanowienie zostało wydane, dotyczy komunalizacji mienia dokonywanej z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Postępowanie to, zakończone uprzednio ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r., zostało wznowione (postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r.), a następnie zawieszone postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. Skarga dotyczy rozstrzygnięcia w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania. Nie należy więc tracić z pola widzenia tego, że postępowaniem zasadniczym jest postępowanie komunalizacyjne, a zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii incydentalnej w tym postępowaniu. Interes prawny w zaskarżeniu do sądu administracyjnego postanowienia dotyczącego podjęcia zawieszonego postępowania mogą mieć zatem tylko te osoby (podmioty), które są lub mogłyby być stroną postępowania zasadniczego, dotyczącego komunalizacji z mocy prawa. Tymczasem od początku procesu komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa gmina (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 1993 r. I SA 1439/92, ONSA 1994/1/38). "Wobec tego, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, które nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków (art. 28 k.p.a.)" (wyrok NSA z dnia 23 maja 1994 r. I SA 979/93, ONSA 1995/1/50). "W postępowaniu, którego celem jest przejście prawa własności mienia Skarbu Państwa na określoną gminę z dniem 27 maja 1990 r., stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inne podmioty mogą uczestniczyć w tym postępowaniu jedynie wówczas, gdy legitymują się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2008 I SA/Wa 2088/07, LEX nr 511494; podobnie NSA w wyroku z dnia 7 sierpnia 2009 r. I OSK 1131/08, LEX nr 554843). Skarżący w niniejszej sprawie nie legitymują się żadnym tytułem prawnym o charakterze rzeczowym do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], a swój interes prawny wywodzą z tego, że zostali uznani za pokrzywdzonych przez sąd w postępowaniu karnym (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] maja 2002 r. [...]– k. 160 i nas. akt sadowych). Z tego postanowienia wynika też, że skarżący byli jedynie najemcami lokali w budynku posadowionym na spornej nieruchomości, a wypis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości nie wskazuje, aby przysługiwały im jakiekolwiek prawa rzeczowe lub roszczenia o takim charakterze w stosunku do spornej nieruchomości. Ponieważ uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym skarżących, a zaskarżonym aktem organu administracji publicznej, w wyniku badania legitymacji skargowej sąd stwierdził jej brak po stronie skarżących. Ocena taka znajduje potwierdzenie w cytowanym wyżej orzecznictwie i sytuacji prawnej i faktycznej skarżących, podanej wyżej. Skarga została zatem oddalona w oparciu o art. 151 P.p.s.a.