I OZ 733/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Skarbu Państwa na zarządzenie Sędziego Przewodniczącego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2242/10 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 9 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2242/10, wydanym na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Sędzia Przewodniczący Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania pismo Ministra Skarbu Państwa, stanowiące wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu podano, że pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. Minister Skarbu Państwa złożył do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r., nie podpisując go. Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2011 r. wezwano Ministra Skarbu Państwa do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez podpisanie tego pisma, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano, że zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Dodano ponadto, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a., zaś niedopełnienie przez wnoszącego wniosek czynności procesowej, polegającej na podpisaniu wniosku, należy traktować jako brak formalny podlegający, na zarządzenie przewodniczącego, usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Sąd I instancji uznał, że Minister Skarbu Państwa nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na powyższe zarządzenie zażalenie wniósł Minister Skarbu Państwa. Skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Minister Infrastruktury zarzucił naruszenie 1) art. 49 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. oraz art. 46 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotowe pismo- wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. nie zawierało braków formalnych, gdyż zostało podpisane przez Panią B.C.- Zastępcę Dyrektora Departamentu Prawnego i Procesowego- prawidłowo umocowanego przez Ministra Skarbu Państwa pracownika Ministerstwa Skarbu Państwa, 2) art. 49 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 35 § 2 P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że pracownicy Ministerstwa Skarbu Państwa nie mają możliwości występowania w charakterze pełnomocników Ministra Skarbu Państwa, której konsekwencją było pozostawienie bez rozpoznania wniosku Ministra Skarbu Państwa o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Według art. 45 P.p.s.a. pismami w postępowaniu sądowym są wnioski i oświadczenia stron. Z kolei zgodnie z art. 46 § 1 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; osnowę wniosku lub oświadczenia; podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; wymienienie załączników. W przedmiotowej sprawie pismo- wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, które zostało pozostawione bez rozpoznania, jest podpisane przez B.C. – Zastępcę Dyrektora Departamentu Prawnego i Procesowego z upoważnienia Ministra Skarbu Państwa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ ten mógł "umocować" swojego pracownika do podejmowania w jego imieniu czynności przed sądem administracyjnym. Każdy wszakże organ administracji publicznej ma określoną w przepisach prawa formę organizacyjną. Przepisy prawa ustrojowego, oparte na koncepcji organizacyjno – przedmiotowej, wprowadzają jako regułę dekoncentrację wewnętrzną. Takie rozwiązanie między innymi przyjmuje się w ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.). Art. 37 powołanej ustawy stanowi, że minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu oraz gabinetu politycznego ministra, natomiast do obsługi ministra tworzone są ministerstwa (art. 33 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów). Minister ustala w drodze zarządzenia regulamin organizacyjny ministerstwa, określający zakres zadań i tryb pracy komórek organizacyjnych ministerstwa oraz jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez ministra (art. 39 ust. 6 ustawy o Radzie Ministrów). Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów zarządzeniem z dnia 28 września 2010 r. w sprawie nadania statutu Ministerstwu Skarbu Państwa, nadał temu Ministerstwu statut. Z przepisu § 2 pkt 2 lit. l tego statutu wynika, że Departament Prawny i Procesowy wchodzi w skład Ministerstwa. Natomiast stosownie do przepisu § 3 ust. 4 Regulaminu Organizacyjnego Ministerstwa Skarbu Państwa - stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 39 Ministra Skarbu Państwa z dnia 5 października 2010 r. w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Skarbu Państwa, wynika, że Minister Skarbu Państwa może w określonych sprawach upoważnić dyrektorów komórek organizacyjnych i innych pracowników Ministerstwa do podejmowania czynności w jego imieniu, w tym do podpisywania decyzji administracyjnych, a także powierzyć nadzór nad realizacją określonych zadań. W przepisie § 26 powołanego regulaminu postanowiono również, że Departament Prawny i Procesowy występuje w imieniu Ministra w postępowaniu przed sądami oraz innymi organami orzekającymi. W okolicznościach niniejszej sprawy Minister Skarbu Państwa, działając w zgodzie z przepisami powołanego regulaminu, mógł "upoważnić" B.C. – Zastępcę Dyrektora Departamentu Prawnego i Procesowego do reprezentowania organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając zatem na względzie, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje zdolność prawną Ministrowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.) oraz fakt, iż wykonywanie administracji publicznej przypisane jest organom w ujęciu organizacyjno-przedmiotowym, należy stwierdzić, że organ, którego dotyczy skarga, może działać osobiście (tzn. przez osobę będącą piastunem organu) albo przez osoby uprawnione do działania w jego imieniu (art. 28 § 1 P.p.s.a.). Może też ustanowić pełnomocnika (art. 34 i 35 § 2 P.p.s.a.), którym będzie pracownik obsługującego go Ministerstwa. Należy zauważyć, że ustawodawca w art. 35 § 2 P.p.s.a. wskazał krąg jednostek organizacyjnych, które mogą być reprezentowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez swoich pracowników. Jednocześnie zdanie drugie przepisu art. 35 § 2 P.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, iż zawarta jest w nim norma prawna, że pełnomocnikiem państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej (którą w tym wypadku jest organ administracji rządowej – Minister Skarbu Państwa) może być również pracownik tej jednostki. Stanowisko, że pracownik urzędu obsługującego organ nie jest pracownikiem organu, pozbawione jest podstaw prawnych, albowiem z powołanych wyżej przepisów ustrojowo – organizacyjnych wynika, że pracownik zatrudniony w urzędzie obsługującym organ jest jednocześnie pracownikiem tego organu w rozumieniu zarówno przepisów art. 268a i art. 24 k.p.a. (pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej, którą jest właśnie urząd obsługujący ten organ), jak i art. 35 § 2 zdanie ostatnie P.p.s.a. Również w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwaloną już linię orzeczniczą, wyrażoną w postanowieniach NSA z dnia: 30 września 2010 r., sygn. akt I OZ 722/10; 3 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 5-7/11; 9 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 8-9/11; 31 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 211-212/11; 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 215/11; 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 300/11 (niepubl.). Pismo datowane na dzień 12 października 2010 r. nosi w sobie cechy pełnomocnictwa procesowego, w którym Minister Skarbu Państwa udzielił pełnomocnictwa B.C.- Zastępcy Dyrektora Departamentu Prawnego i Procesowego m. in. do "podpisywania w imieniu Ministra Skarbu Państwa pism procesowych w postępowaniach przed sądami administracyjnymi" (k- 7 akt sądowych). Uwzględniając więc taki stan rzeczy w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. nie zawierał żadnych braków formalnych i można było nadać mu dalszy bieg procesowy. Zatem zarządzenie Sędziego Przewodniczącego z dnia 28 kwietnia 2011 r., wzywające do podpisania tego wniosku, było nieuzasadnione, co oznacza, że pozostawienie tego pisma bez rozpoznania wobec rzekomego nieuzupełnienia jego braków nie miało odpowiedniej podstawy prawnoprocesowej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i 198 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.