II SA/Lu 337/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 1 marca 2023 r. nr GN-V.7534.2.10.2023.MJC w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Sygn. akt II SA/Lu [...] UZASADNIENIE Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 1 marca 2023 r. znak: GN-V.7534.2.10.2023.MJC po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...], W. W. i Z. J. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 10 stycznia 2023 r. znak: IGM.6821.102.2019.MR w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 11 grudnia 1980 r. znak: GT.VII.8221/35/80 została wywłaszczona należąca do H. J. działka nr [...] o pow. 1,2080 ha w celu realizacji budowy ogrodów działkowych L.. Przedmiotowa decyzja odnosiła się również do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W dniu 15 maja 2019 r. do Urzędu Miasta Lublin wpłynął wniosek Z. J. oraz E. W. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. W toku postępowania do wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przyłączyła się W. W. (następczyni prawna zmarłej W. W.). Oboje wnioskodawców należało do kręgu spadkobierców po zmarłej właścicielce wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawcy byli podmiotami legitymującymi się prawem do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustaleniu kręgu stron postępowania, zgromadzeniu dowodów w postaci dokumentacji odnoszącej się do postępowania wywłaszczeniowego, lokalizacji działki i jej byłego oraz obecnego przeznaczenia, sporządzeniu operatu geodezyjnego, a także po odbyciu oględzin na spornym gruncie w dniu 20 lipca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję w dniu 10 stycznia 2023 r. Na podstawie decyzji orzeczono zwrot nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0740 ha, która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 25, ark. 1) uregulowanej w księdze wieczystej [...], na rzecz Z. J. oraz W. W. po [...] części. Jednocześnie organ zobowiązał ww. osoby do zwrotu łącznej kwoty 14 352,91 zł, ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej według wskaźników GUS, ustalonej proporcjonalnie do zwracanej powierzchni na dzień wydania decyzji. Organ I instancji odmówił jednocześnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w częściach wykazanych w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka: nr [...] o pow. 0,6967 ha, nr [...] o pow. 0,0570 ha oraz nr [...] o pow. 0,3814 ha. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wnioskowana do zwrotu części działki nr [...] projektowana jako działka nr [...], nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i w związku z tym podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłej właścicielki. Natomiast pozostała część wywłaszczonej działki nr [...], projektowane działki nr [...] [...] i [...], została przeznaczona pod realizacje celu publicznego – ogrodu działkowego – dlatego niezasadne jest żądanie zwrotu w tym zakresie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent Miasta [...], zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Odwołanie wnieśli również Z. J. oraz W. W. wnosząc o zwrot całości nieruchomości położonej przy ul. [...] lub zamiennie w innym miejscu. Po rozpatrzeniu ww. odwołań, Wojewoda Lubelski wskazaną powyżej decyzją z dnia 1 marca 2023 r, utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubelskiego, podzielając argumentację organu I instancji. Zdaniem Wojewody Lubelskiego organ I instancji prawidłowo dokonał ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wojewoda zgodził się ze Starostą, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia w częściach wykazanych w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr [...] o pow. 0,6967 ha, nr [...] o pow. 0,0570 ha i nr [...] o pow. 0,3814 ha. Obszar ten, co potwierdziły oględziny, znajduje się niemal w całości w ogrodzeniu ogrodu działkowego R. T. od 1980 r., stanowiąc jego integralną część. Przedmiotową nieruchomość zagospodarowano zgodnie z planem podziału terenu pod ogródki działkowe, przeznaczając część gruntu pod parcele ogrodowe (k.395 akt adm. I instancji) i pozostawiając ogólnodostępny teren zielony, który w planie ogrodów nie był przeznaczony pod urządzenie działek ogrodowych ze względu na znaczną różnicę w ukształtowaniu terenu - duże spadki. Jednakże stanowi integralną całość z ogrodem, pełnił i pełni do chwili obecnej funkcję komunikacyjną między sektorami i jest przeznaczony do wspólnego korzystania przez działkowców. Prawidłowo również uznano część nieruchomości, położonej poza ogrodzeniem ogrodu wykorzystywanej jako dojście do furtki ogrodu, za obszar funkcjonalnie powiązany z obsługą ogrodu działkowego i służący potrzebom działkowców. Nie sposób się też nie zgodzić z przyjętym przez Starostę stanowiskiem, iż położenie projektowanej działki nr [...] w obszarze działki nr [...] (obr. 25, ark. 1) poza ogrodzeniem ogrodu działkowego przesądza o jego zbędności i niezagospodarowaniu zgodnego z celem wywłaszczenia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż teren ten porośnięty jest roślinnością nieuporządkowaną i stanowi skarpę. Nie jest w żaden sposób pielęgnowany i użytkowany. Oznacza to, że ta część terenu nie była od 1980 r. wykorzystana na cel wywłaszczenia. Potwierdził to sam prezes [...] Związku Działkowców w L. w piśmie z dnia 21 lipca 2021 r., znak: [...]. dz. [...], na które powołuje się skarżąca G. L., informując że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość jest wykorzystywana przez R. "T." od 1980 r., ogrodzona i stanowi funkcjonalną część ogrodu (k. 378 akt I inst). Powyższe utwierdza jedynie w przekonaniu, że ta część znajdująca się za ogrodzeniem, poza dojściem do furtki, stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Upoważnia to do wniosku, że nieruchomość została nabyta niejako na "zapas" i już w dacie wywłaszczenia ta część gruntu była zbędna dla realizacji celu. Zdaniem Wojewody analiza materiałów zgromadzonych na potrzeby niniejszej sprawy wykazała, że cel wywłaszczenia na części zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości tj. oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0774 ha) nie został zrealizowany. Tym samym jako prawidłowe należy uznać ustalenia faktyczne poczynione w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji. Ocena prawna ustalonego stanu faktycznego również nie budzi wątpliwości organu odwoławczego. Prezydent Miasta L. jako właściciel nieruchomości, jak również ubiegający się o zwrot, nie przedstawili żadnych racjonalnych dowodów świadczących o zasadności swoich zarzutów. Organ odwoławczy nie doszukał się też innych naruszeń prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze do sądu administracyjnego Gmina [...] zarzuciła naruszenie: (1) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki wystąpiło wywłaszczenie; (2) art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344; dalej jako u.g.n.), poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w granicach projektowanej działki nr [...] o pow. 0,0774 ha nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela; W oparciu o tak sformułowane zarzuty Gmina wniosła o uchylenie decyzji Wojewody Lubelskiego oraz Starosty Lubelskiego w części dotyczącej pkt I-II i od IV-X oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty Gmina przedstawiła obszerną argumentację, z której wynika, że nie zgadza się ze stanowiskiem organów w zakresie nie zagospodarowania projektowanej działki nr [...] na cele związane z organizacją ogrodów działkowych, czyli jej zbędności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu prawnego jest ocena, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że cel publiczny, na jaki dokonano wywłaszczenia spornej nieruchomości, nie został zrealizowany. Przy czym należy podkreślić, że Gmina [...] zaskarżyła wydane w sprawie orzeczenia jedynie w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0740 ha, która stanowi część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...] położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 25, ark. 1) uregulowanej w księdze wieczystej [...], na rzecz Z. J. oraz W. W. po [...] części, czyli w zakresie punktów I-II oraz IV-X decyzji Starosty. Sporna nieruchomość należąca do H. J. - działka nr [...] o pow. 1,2080 ha - została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 grudnia 1980 r. znak: GT.VII.8221/35/80. Z treści tej decyzji (k. 28-30 akt adm.) wynika, że działka została wywłaszczona w celu realizacji budowy ogrodów działkowych L. zgodnie z obowiązującymi wówczas aktami planistycznymi. Niewątpliwe jest, że na terenie większości wywłaszczonej nieruchomości urządzono ogród działkowy - R. T., zarządzany i użytkowany nieodpłatnie przez Polski Związek Działkowców. Teren ogrodu działkowego został ogrodzony ogrodzeniem z siatki w 1980 r., wyłącznie na terenie wewnątrz ogrodzenia wydzielono działki pracownicze oraz urządzono teren komunikacji, a także tereny wspólne oraz infrastrukturę w postaci m.in. kanału burzowego. Z ustaleń dokonanych podczas oględzin z dnia 20 lipca 2020 r. wynika, że sporna, projektowana do zwrotu działka nr [...] znajduje się poza ogrodzeniem ogrodu jest to teren porośnięty roślinnością nieuporządkowaną, stanowiący skarpę (k. 171-171v akt adm.). Z ustaleń dokonanych prze organy wynika, że teren działki nr [...] nie jest i nigdy nie był zagospodarowany przez członków R. T.. Zdaniem Sądu o braku realizacji celu wywłaszczania na projektowanej działce nr [...], wydzielonej zgodnie z mapą stanu prawnego z wywłaszczonej działki nr [...] (k. 301 akt adm.), świadczy stan jej zagospodarowania Analizując dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym w protokół oględzin, stanowisko zarządcy R. , fotografie lotnicze, mapy geodezyjne nie sposób uznać, że teren ten został włączony do urządzanego od 1980 r. ogrodu działkowego. Przeciwnie działka ta nigdy nie znajdował się na terenie ogrodu działkowego R. T. i nie była urządzona przez jego członków. Przedmiotowa działka to w istocie teren nieurządzonej zieleni na skarpie, stanowiący ostoję małych zwierząt i ptaków. Pomimo objęcia tego terenu decyzją wywłaszczeniową nie został on wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Twierdzenia, że teren ten stanowi zieleń izolacyjną dla ogrodu, czy też ostoję zwierzyny i ptactwa nie świadczy o zrealizowaniu na nim ogrodu działkowego. Projektowana działka nr [...] znajdowała się zawsze poza terenem ogrodzonym i nigdy nie była wykorzystywana przez działkowców. Fakt niekorzystnego ukształtowania terenu na tej działce (skarpa) dodatkowo świadczy o tym, że intencjonalnie nie został on zagospodarowany pod ogród działkowy od samego początku jego funkcjonowania - realizacji ogrodzenia z siatki w 1980 r. Konkludując w kontekście poczynionych w sprawie ustaleń nie sposób uznać, że sporna nieruchomość stanowi element zorganizowanego ogrodu działkowego R. T., czyli nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Na marginesie należy wskazać, że część terenu znajdującego się poza ogrodzeniem R. T. w związku z organizacją na nim dojścia do bramy (furtki) ogrodu została prawidłowo uznana przez organy za teren funkcjonalnie związany z ogrodem, wykorzystanym zgodnie z celem wywłaszczenia. Wobec powyższych argumentów, w ocenie Sądu, niezasadne są zarówno podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Ustalenia faktyczne są prawidłowe, oparte na kompleksowo zebranym i wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym. Nie sposób dopatrzeć się w działaniach organów naruszenia zasady prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Organy prawidłowo ustaliły, że na części wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano celu publicznego, na jaki nieruchomość została nabyta, co uzasadniało zwrot tej części nieruchomości – projektowanej działki nr [...]. Zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. jest niezasadny. Dodatkowo należy podkreślić, że wykonana w sprawie dokumentacja geodezyjna w sposób precyzyjny określiła, jaka część wywłaszczonej nieruchomości – dawna działka nr [...] – nie została zagospodarowania pod ogród działkowy – projektowana działka nr [...] o pow. 0,0774 ha. Przygotowana dokumentacja geodezyjna przedstawiająca rozliczenie powierzchni dawnej działki na rzecz Skarbu Państwa w odniesieniu do ewidencji gruntów i zagospodarowania terenu pozwoliła na dokładne ustalenie terenu wykorzystanego i niewykorzystanego na cel wywłaszczenia (R. T.) i umożliwiła zwrot części nieruchomości spadkobiercom byłej właścicielki. Jednocześnie ta dokumentacja stała się podstawą do odmowy zwroty wywłaszczonej nieruchomości w częściach wykazanych w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka: nr [...] o pow. 0,6967 ha, nr [...] o pow. 0,0570 ha oraz nr [...] o pow. 0,3814 ha Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).