I GZ 397/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Go 225/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 8 października 2024 r. sygn. akt I SA/Go 225/24 odmówił M. Z. (dalej: skarżącej) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Zielonej Górze z [...] maja 2024 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji stwierdził, że uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podkreśliła, iż w sprawie stanowiącej tło tej sprawy została wydana ostateczna decyzja z [...] maja 2023 r. nr [...] wydana przez organ w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 nie jest prawomocnie zakończona, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt: I SA/Go 280/23, uchylił ww. decyzję. Organ wywiódł skargę kasacyjną, co powoduje odroczenie w czasie rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej do płatności. Wydawanie ostatecznej decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności, stanowiącej bezpośrednią podstawę do przeprowadzenia egzekucji żądanych do zwrotu płatności, jest przedwczesne i nieracjonalne. W zakresie zagrożenia spowodowania dla skarżącej poważnej szkody, przymusowa realizacja obowiązku zwrotu pobranych płatności w kwocie 22.078,93 złotych wraz z odsetkami będzie wiązała się z koniecznością wpłacenia przez Skarżącą kwoty ponad sześciokrotnie przekraczającej miesięczne jej dochody, podczas gdy skarżąca: - posiada niewielkie oszczędności zabezpieczające utrzymanie jej i rodziny na okres nieprzekraczający 3 miesięcy, - jest rodzicem samotnie wychowującym dwójkę niepełnoletnich, niesamodzielnych dzieci, - utrzymuje siebie i rodzinę jedynie z wynagrodzenia za pracę w miesięcznej kwocie netto 5 000,00 złotych, - od czasu zakończenia realizacji ostatniego roku programu wieloletniego (2019 r.) nie pobiera płatności z ARiMR, - nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć na poczet tymczasowej realizacji płatności żądanej kwocie. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił, że kwestia zasadności wydania skarżonej decyzji – na co nacisk w swym wniosku kładzie skarżąca - nie może być przedmiotem oceny na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie jest władny badać zasadności bądź też nie, wniesionej skargi. Stanowiłoby to swoisty "przedsąd" i wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty. Sąd I instancji podniósł, że by zbadać czy rzeczywiście ustalona kwota nienależnie pobranych płatności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do jej aktualnej sytuacji materialnej. Bez porównania tych dwóch wartości (wysokości wymaganego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje strona składająca wniosek) nie jest możliwe zweryfikowanie żądania udzielenia ochrony tymczasowej. Przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, nie są tożsame z przesłankami przyznania prawa pomocy. Wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinny także zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych oraz skonkretyzowanych wystarczająco danych obrazujących sytuację strony, zwłaszcza jej stan finansowy i majątkowy. Ciężar wykazania okoliczności świadczących o spełnieniu przynajmniej jednej z przesłanek wstrzymania wykonalności spoczywa na stronie, która zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie. Tymczasem skarżąca, choć twierdzi, że posiada dochody w wysokości wyżej wymienionej, a także nie dysponuje majątkiem, to zarówno w sprawie głównej, jak też w zainicjowanym postępowaniu dotyczącym prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Go 54/24), nie przedłożyła pełnej dokumentacji przedstawiającej jej aktualną sytuację finansową, stan majątkowy. Tych nie można ocenić jedynie na podstawie złożonej wraz z wnioskiem PPF informacji PIT – 11, która dotyczy 2023 r. oraz kilku załączonych faktur. Nieprzedstawienie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, popartej stosownymi dokumentami, choćby wyciągami z rachunków bankowych, jest niewystarczające w kontekście oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W ocenie WSA każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia/zwrotu należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wymaganie Sądu I instancji w przedmiocie wykazania stanu posiadanych środków pieniężnych – jawi się jako zbyt daleko idące odnośnie spełniania przesłanki zagrożenia niepowetowaną szkodą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) –dalej "p.p.s.a." sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zaznaczyć również należy, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania może dotyczyć także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dokonana przez WSA ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej ww. decyzji jest prawidłowa. NSA zauważa, że aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty 22.078,93 złotych może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jego sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżącego, że w jego przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. W tym zakresie nie może być wystarczające oświadczenie, że skarżący znajduje się w złej sytuacji materialnej i zobowiązania do zwrotu stanowią wysoką kwotę. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadto należy zaakcentować, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku. Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (zob. postanowienie NSA z 10 lipca 2018 r., I OZ 637/18). Sąd I instancji wnikliwie ocenił złożony wniosek, wskazując na jego istotne braki w zakresie wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej i konstatując, że wobec braku przedstawienia szczegółowej sytuacji majątkowej wniosku, nie mógł on zostać uwzględniony. Należy wskazać, że to na stronie składającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa obowiązek wskazania okoliczności na jego poparcie a argumentację tą wzmacniają dokumenty obrazujące sytuację finansową skarżącego. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżący może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe skarżącego. W interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Natomiast odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie WSA.