VIII SAB/Wa 78/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie podjęcia czynności materialno-technicznych polegających na wydaniu pojazdu usuniętego na parking strzeżony oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z 18 stycznia 2023 r. M. P. (dalej: strona, skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ) w podjęciu czynności polegających na wydaniu skarżącemu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] VIN: [...], stanowiącego jego własność, a pozostającego aktualnie we władaniu WITD i skierowanego przez ten organ na parking depozytowy, w związku z kontrolą drogową przeprowadzoną dnia 14 lutego 2020 r. (udokumentowaną protokołem kontroli nr [...]), ewentualnie wezwaniu skarżącego do odbioru ww. pojazdu w zakreślonym przez organ terminie. Autor skargi wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności WITD w podejmowaniu czynności materialno-technicznych związanych ze zwrotem pojazdu właścicielowi oraz ustalenie, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie WITD do niezwłocznego podjęcia czynności materialno-technicznych poprzez niezwłoczne wydanie pojazdu właścicielowi, ewentualnie do wezwania właściciela do obioru pojazdu w zakreślonym terminie; 3) przyznanie od WITD na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 28.342,65 zł; 4) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1.945,00 zł (tj. z uwzględnieniem obciążenia skarżącego kosztami z tytułu wynagrodzenia adwokata w kwocie 1.845,00 zł). Jako podstawę prawną podjęcia ww. czynności materialno-technicznych pełnomocnik skarżącego wskazał art. 108a i 108b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r poz. 2201, dalej: "u.t.d. ") oraz art. 1a pkt 21 u.p.e.a. i art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż w wyniku kontroli drogowej dnia 14 lutego 2020r. skierowano na parking strzeżony pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kierującym pojazdem był wówczas G. A. (obywatel Gruzji), który w ocenie inspektorów WITD dopuścił się wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Zważywszy zaś na narodowość kierującego, został on uznany za podmiot zagraniczny wykonujący przewóz i w konsekwencji zobowiązany do uiszczenia kaucji na poczet przewidywanej kary pieniężnej, zgodnie z art. 94 ust. 3 u.t.d., w wysokości 12 000 zł. Kierujący nie dysponował ww. kwotą, dlatego pojazd został usunięty na parking strzeżony, na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Skarżący podniósł, iż aktualnie pojazd stanowi jego własność, o czym poinformował organ pismem z 30 sierpnia 2021 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wierzyciel nie dostrzega, iż w przypadku niespełnienia się przesłanek do zwrotu pojazdu na podstawie art. 95 ust. 3 u.t.d. w ciągu maksymalnie 30 dni od dnia nałożenia na zobowiązanego kary pieniężnej, odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, 1301, 1692 i 1967) dotyczące egzekucji z ruchomości - o czym stanowi wprost art. 95 ust. 4 u.t.d. Przepisy, do zastosowania których odsyła u.t.d. tj. art. 97 i nast. u.p.e.a., przewidują możliwość prowadzenia egzekucji jedynie z ruchomości zobowiązanego poprzez ich zajęcie. Brak jest natomiast przepisu u.p.e.a. umożliwiającego władanie/dysponowanie ruchomością przez wierzyciela w braku jej zajęcia przez organ egzekucyjny. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, pełnomocnik skarżącego wskazał, iż według informacji przekazanych stronie przez organ egzekucyjny - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. w piśmie z dnia 13 lipca 2022 r. znak: [...] względem pojazdu nie przystąpiono do czynności zajęcia, gdyż zobowiązany wskazany w tytułach wykonawczych nie jest właścicielem pojazdu. W tych okolicznościach, wobec zawężonego zakresu odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów u.p.e.a. w art. 95 ust. 4 u.t.d. [chociaż sytuację najbardziej zbliżoną do analizowanej opisuje w ocenie strony art. 96q u.p.e.a.], zastosowanie, w ocenie strony skarżącej, winny znaleźć przepisy dotyczące wydania rzeczy w przypadku jej zbycia lub zwrotu właścicielowi w przypadku bezskuteczności sprzedaży z wolnej ręki tj. art. 108a u.p.e.a. i 108b u.p.e.a. Przywołane przepisy wymagają podjęcia przez podmiot dysponujący ruchomością czynności technicznych polegających na niezwłocznym wydaniu ruchomości lub też wezwaniu właściciela/nabywcy do jej odbioru w zakreślonym terminie, które winny być dokonane niezwłocznie po uzyskaniu przez władającego ruchomością informacji o niepodjęciu względem niej czynności egzekucyjnych przez właściwy organ egzekucyjny. W ocenie skarżącego, niepodjęcie przez WITD (do dnia złożenia niniejszej skargi) czynności materialno-technicznych polegających na wydaniu M. P. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] ewentualnie na wezwaniu M. P. do odbioru ww. pojazdu w zakreślonym przez organ terminie ma charakter nieuprawnionej bezczynności. Strona zauważyła także, iż w dacie sporządzenia skargi wobec przedmiotowego pojazdu nadal nie skierowano żadnych czynności egzekucyjnych w tym nie został on zajęty, ani też nie dokonano na nim zajęcia zabezpieczającego. Rażący charakter bezczynności uzasadnia zaś fakt uporczywego ignorowania przez organ wezwań do wydania pojazdu, jaki i zignorowanie ponaglenia do załatwienia sprawy z dnia 27 lipca 2022 r. Uzasadniając kwotę przyznania sumy pieniężnej, strona podniosła, że długotrwała bezczynność organu spowodowała (i nadal powoduje) istotne szkody dla majątku skarżącego - znacznie swoją wartością przewyższające sumę pieniężną objętą przedmiotowym żądaniem skargi. Szkody te wyrażają się chociażby w spadku wartości pojazdu z uwagi na przetrzymywanie go niezabezpieczonego przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi, zaś nade wszystko długotrwały jego bezruch - negatywnie wpływający na sprawność wielu podzespołów pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił stan faktyczny sprawy na który składają się następujące okoliczności: W dniu 14.02.2020 r. inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] o nr. rej [...], którym kierował obywatel Gruzji G. A.. W trakcie przedmiotowej kontroli stwierdzono, że kierujący ww. pojazdem naruszył przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a wobec tych ustaleń został sporządzony protokół kontroli nr [...]. Samochód [...] o nr rej. [...], którym w/w wykonywał nielegalne przewozy osób został skierowany na parking strzeżony na podstawie i zgodnie z dyspozycją normy wyrażonej w art. 95 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 94 ust. 3 u.t.d. Kierujący nie uiścił bowiem kaucji w miejscu kontroli, a wobec czego kontrolowany pojazd został usunięty na parking strzeżony. Organ wyjaśnił, iż w czynnościach kontrolnych uczestniczyli również funkcjonariusze Straży Granicznej, którzy zobowiązali G. A. do opuszczenia kraju, który w dniu 19.02.2020 r. wyjechał z Polski. Wobec powyższego, koniecznym stało się ustalenie prawidłowego adresu G. A., który wskazała Ambasada Gruzji. Przeprowadzone postępowanie administracyjne zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnych w dniu 23.03.2021r. (nr [...]) na kwotę 12.000 zł za naruszenia stypizowane w lp. 1.1. oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz w dniu 18.06.2021r. (nr [...]) na kwotę 2000 zł za naruszenie lp. 4.2. i lp. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d. Wystosowano upomnienia z 30.04.2021r. (dot. decyzji z 23.03.2021r.) oraz z 14.09.2021r. (dot. decyzji z 18.06.2021r.). Organ wskazał, że w związku z brakiem wpłaty został wystawiony i skierowany do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. tytuł wykonawczy nr [...] oraz [...] celem realizacji i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zawiadomieniem z dnia 5 lipca 2022r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wskazał, że nie przystępuje do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] w związku z uzasadnionym przypuszczeniem, że egzekucja będzie bezskuteczna. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. w dniu 3 listopada 2022 r. wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem nr [...] z dnia 14 grudnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. w dniu 9 lutego 2023 r. wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji nr [...], które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 22 marca 2023 r. nr [...]. Wyrokiem o sygn. akt VIII SA/Wa 324/23 z dnia 22 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na ww. postanowienie z dnia 22 marca 2023 r. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że przedmiotowa skarga na bezczynność organu została złożona przedwcześnie, w sytuacji gdy wierzyciel zaskarżał poszczególne czynności organów egzekucyjnych, a tym samym nie sposób uznać, że pozostawał w bezczynności. Zauważył, iż M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie ustawy o transporcie drogowym do czasu prawomocnego zakończenia rozpoznawania sprawy dot. nieprzystąpienia do egzekucji nie jest uprawniony do zwolnienia zabezpieczonego na poczet kary pieniężnej pojazdu, gdyż tym samym dopuściłby się naruszenia przepisów zobowiązujących go przecież do zatrzymania pojazdu używanego do wykonywania nielegalnego przewozu osób. WITD zwrócił również uwagę na brak przymiotu prawomocności wyroku sądu z 22 czerwca 2023r. (VIII SA/Wa 324/23). Jednocześnie podniósł, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące konieczności zwrotu pojazdu w momencie wydania postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. również nie można uznać za prawidłowe, gdyż również ono nie jest w chwili obecnej prawomocne, a jest wprost związane z ww. wyrokiem z dnia 22 czerwca 2023 r. Zdaniem organu, skarżący mógłby mówić o bezczynności organu związanej z nie wydaniem pojazdu, gdyby chociaż jedna czynność egzekucyjna stała się prawomocna, a organ dalej nie zwrócił by skarżącemu zatrzymanego pojazdu. Taka sytuacja jak do tej pory w niniejszej sprawie nie wystąpiła, a zatem skarga jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dni 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Celem skargi na bezczynność organu jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Skarga jest dopuszczalna i została poprzedzona wniesieniem przez skarżącego ponaglenia (pismo z dnia 16 listopada 2022r.) stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest naruszenie prawa, które skarżący upatruje w bezczynności M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w podjęciu czynności polegającej na wydaniu skarżącemu pojazdu usuniętego na parking strzeżony. Na wstępie należy wyjaśnić, iż podstawą zatrzymania przez organ spornego pojazdu marki [...] o nr. rej [...], stanowiącego aktualnie własność skarżącego, stanowił art. 95 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 94 ust. 3 u.t.d. Przepis art. 95 ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, osoba przeprowadzająca kontrolę na drodze zatrzymuje, za pokwitowaniem, dokumenty podlegające kontroli i kieruje lub usuwa pojazd, na koszt podmiotu wykonującego przewóz drogowy, na najbliższy parking strzeżony, jeżeli nie pobrano kaucji - w przypadku podmiotu, o którym mowa w art. 94 ust. 3 (tj. podmiotu zagranicznego), a wysokość tej kaucji odpowiada przewidywanej karze pieniężnej. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez stronę skarżącą stanu bezczynności Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że w ocenianym przypadku, kara pieniężna została wymierzona kierującemu spornym pojazdem (obywatelowi Gruzji G. A.) - ostatecznymi decyzjami M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23.03.2021r. ([...]) oraz z dn. 18.06.2021r. ([...] i nie ulegało wątpliwości, że przedmiotowa kaucja, odpowiadająca wysokości wymierzonej kary, nie została uiszczona. Analiza powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że przewidziane tym przepisem "usunięcie pojazdu na najbliższy parking strzeżony" stanowi materialno-techniczną czynność organu administracji. Ustawodawca nie przewidział bowiem formy aktu administracyjnego (np. decyzji administracyjnej) dla nakazania skierowania pojazdu na parking, w warunkach określonych cytowanym przepisem. Jednocześnie art. 95 ust. 3 u.t.d. określa przesłanki zwrotu pojazdu z parkingu. Zwrot ten jest możliwy po przekazaniu kaucji przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, na zasadach, o których mowa w art. 94 ust. 4 i 5 (art. 95 ust. 3 pkt 1 u.t.d.) lub usunięciu przyczyny umieszczenia pojazdu na parkingu (art. 95 ust. 3 pkt 2 u.t.d). W kontrolowanym postępowaniu istotnym jest również fakt, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wydał w dniu 3 listopada 2022 r. postanowienie nr [...] o nieprzystąpieniu do egzekucji należności objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] oraz [...] obejmujące nieuregulowany obowiązek z tytułu kary pieniężnej za wykonanie przez podmiot przewozu drogowego z naruszeniem obowiązku lub warunku przewozu nałożonych decyzjami M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23.03.2021 r. oraz z 18.06.2021r., które zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z 22 marca 2023r. Z kolei wyrokiem z 22 czerwca 2023r. (VIII SA/Wa 324/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na wskazanego postanowienie z 22 marca 2023r. Przedmiotowy wyrok sądu, zarówno w dacie wniesienia skargi na bezczynność, jak i obecnie, jest nieprawomocny. Zwrot pojazdu z parkingu jest czynnością materialno-techniczną, stanowi bowiem czynność z zakresu administracji publicznej i – jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji - następuje po spełnieniu przesłanek wymienionych w art. 95 ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d. Jest to zatem czynność wymieniona w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a postępowanie w którym jest wydawana kończy decyzja nakładająca karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Warunkiem zaś podjęcia czynności materialno - technicznej o zezwoleniu na wyjazd pojazdu z parkingu strzeżonego jest zatem uiszczenie, nałożonej w drodze decyzji, kary pieniężnej. W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zarzucana M. Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego bezczynność nie istnieje, co czyni bezzasadnym zarzut niepodjęcia czynności polegającej na zwrocie skarżącemu pojazdu usuniętego na parking strzeżony. Za prawidłowe Sąd uznał stanowisko organu, iż do czasu prawomocnego zakończenia rozpoznania sprawy dotyczącej nieprzystąpienia do egzekucji, które aktualnie oczekuje na rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej organu od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 22 czerwca 2023r. (VIII SA/Wa 324/23), organ nie był uprawniony do zwolnienia pojazdu zabezpieczonego na poczet kar pieniężnych, wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych. Zarzuty skargi dotyczące konieczności zwrotu pojazdu w momencie wydania postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z 9 lutego 2023r. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego również nie jest prawomocne, a jest związane ze wskazanym wyżej wyrokiem sądu z dnia 22 czerwca 2023 r. Ponadto Sąd zauważa, iż skarżący, jako właściciel pojazdu, nie spełnił również dobrowolnie przesłanek zwrotu pojazdu z parkingu określonych we wskazanym w niniejszym uzasadnieniu przepisie art. 95 ust. 3 utd.( tj. nie uiścił kary pieniężnej albo nie wpłacił stosownej kaucji). W ocenie Sądu, w związku z powyższym brak było podstaw do czynienia organowi administracji zarzutu pozostawania w bezczynności w podjęciu czynności polegającej na zwrocie pojazdu, do której organ nie był dotychczas zobowiązany, gdyż nie zezwalały mu na to przepisy prawa. Zauważyć należy, iż organ wielokrotnie odpowiadał skarżącemu na kierowaną do niego korespondencję i informował o stanie sprawy, jak i możliwościach zwrotu spornego pojazdu (por. pismo organu z dnia 3.03.2022r. znak: [...], stanowiące odpowiedź na wezwanie skarżącego do wydania pojazdu z 23.02.2022r.). Biorąc pod uwagę opisany wyżej tok postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w sprawie nie zaistniała zarzucana M. Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego bezczynność, i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Skarga została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.