I SA/Po 1072/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody z dnia 8 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia 29 grudnia 1953 r., nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w [...] na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., poz. 31), wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w [...] m.in. przy ul. [...], zapisane w księdze wieczystej [...], wykaz nr [...], część parcel nr [...], [...], [...] i [...] o powierzchni ca. 214.416 m˛, które stanowiły własność spadkobierców po zmarłych właścicielach nieruchomości - W. i K. M.. Orzeczeniem Prezydium Rady N. Miasta [...] z dnia 31 lipca 1972 r., znak: [...], w zamian za m.in. parcelę nr [...], przyznano na rzecz M. M. i S. M. prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], narożnik [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 15.1721 ha, zapisaną w księdze wieczystej KW [...]., a także odszkodowanie w kwocie [...]zł, stanowiące różnicę wartości nieruchomości w zamian za nieruchomość wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem z dnia 29 grudnia 1953 r. Decyzją Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia z dnia 23 marca 1973 r., nr [...] powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy, a następnie zmienione decyzją Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 25 maja 1976 r., znak: [...], w ten sposób, że M. M. i S. M. przyznano prawo własności nieruchomości stanowiącej działki nr [...] o powierzchni 3.9838 ha i nr [...] o powierzchni 12.1512 ha - o łącznej powierzchni 16.1450 ha. Decyzją z dnia 5 marca 1982 r., znak: [...] Wojewódzki Z. G. T. w [...] uchylił II punkt orzeczenia z dnia 31 lipca1972 r. i w tym zakresie wydał decyzję uzupełniającą, przydzielającą M. M. i W. A. M. (spadkobiercy po S. M.) nieruchomość o powierzchni łącznej 6.99.66 ha, składającą się z działek nr [...], [...], [...] oraz [...] - w zamian za niepobrane do chwili wydania decyzji odszkodowanie w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji z 5.03.1982 r. stwierdzono, że właściciele wywłaszczonej nieruchomości nieprzerwanie domagali się pozostałego obszaru, który byłby jej równy. Starosta wskazał, że ostatecznie zatem odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] stanowiła w całości nieruchomość położona w rejonie ul. [...] w [...] Na podstawie dokumentów stwierdzających nabycie spadku po byłych właścicielach nieruchomości, a także ich spadkobiercach Starosta uznał, że osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości stanowiącej dawną parcelę [...] są: J. B. w [...] części, A. B. w [...] części, B. B. w [...] części, M. B. w [...] części, M. T. M. w [...] części, R. M. w [...] części, W. L. w [...] części, M. B. M. w [...] części oraz W. A. M. w [...] części. Wnioski o zwrot w przedmiotowej sprawie złożyły wszystkie ww. osoby, za wyjątkiem M. T. M. oraz M. B. M., co zgodnie z wyrokiem T. K. z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt: SK 26/14, nie uniemożliwia merytorycznego rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w odniesieniu do odpowiednich udziałów w nieruchomości. Pismami z 31 października 2018 r. B. B. i M. B. wystąpili do Prezydenta Miasta [...] - Zarządu [...] (dalej G.P. o zwrot nieruchomości położonych w [...], oznaczonych obecnie jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], objęta księgą wieczystą nr [...] oraz działka nr [...], arkusz mapy [...]. obręb [...], objęta księgą wieczystą nr [...], stanowiących własność Miasta [...]. Postanowieniem z 23 listopada 2018 r., nr [...] Wojewoda wyznaczył Starostę [...], jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowych wniosków o zwrot nieruchomości. Pismem z dnia 27 listopada 2018 roku R. M. zwrócił się o zwrot nieruchomości. Pismem z dnia 29 listopada 2018 W. L., A. B. i J. B. zwrócili się o zwrot nieruchomości określonej jako działki nr [...]/ i nr [...]. Pismem z dnia 27 marca 2019 r. D. M., złożył wniosek o zwrot ww. działek nr [...]/ i nr [...]. Pismem z dnia 1 lipca 2019 r. pełnomocnik wnioskodawcy wycofał wniosek D. M. o zwrot nieruchomości z uwagi na brak legitymacji w sprawie. Pismem z dnia 11 lipca 2019 roku, znak [...] Starosta [...] zwrócił się do wnioskodawców w sprawie złożenia oświadczenia dot. zwrotu zamiennej. Pismem z dnia 31 lipca 2019 r. Starosta [...] zawiadomił uczestników postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w sprawie (art. 10 § 1 K.p.a.). Pismem z dnia 11 lipca 2019 r. Starostwa [...] wezwał wnioskodawców do złożenia oświadczenia dotyczącego przyznanej nieruchomości zamiennej. Pismami z dnia 25 lipca 2019 r. W. L. i R. M. poinformowali, że zarówno oni jak i ich matka M. M., nie otrzymali działki zamiennej położonej przy ul. [...] w [...] Pismem z dnia 31 lipca 2019 r. W. A. M. oświadczył, że nie wyraża zgody na zwrot części nieruchomości zamiennej, stanowiącej działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] Decyzją z dnia 17 września 2019 r., nr [...], na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 140 i art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z. 2018 r. poz. 2204 ze zm.), Starosta [...]: I. odmówił J. B., A. B., B. B., M. B., R. M., W. L. oraz W. A. M. zwrotu nieruchomości położonych w [...] w rejonie ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako: obręb [...] arkusz mapy [...], działka nr [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oraz działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy [...] jako własność Miasta [...] II. Umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości z wniosku D. M.. W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił przebieg przeprowadzonego postępowania. Organ ustalił na podstawie zapisów w dokumentach z księgi wieczystej nr [...], że w dacie wywłaszczenia, właścicielami nieruchomości stanowiącej min. parcelę nr [...] byli S. M. w [...] części, M. M. w [...] części, M. M. w [...] części oraz H. B. w [...] /100 części. Dawnej parceli nr [...] odpowiadają obecnie działki nr [...] i nr [...]. W tym zakresie organ dnia 28 grudnia 2018 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, w trakcie których ustalono stan zagospodarowania działek nr [...] i [...]. Do akt sprawy załączono kopie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia nieruchomości oraz fotokopie wybranych dokumentów z ksiąg wieczystych KW nr [...] i KW nr [...]. Odnaleziono dokumentację związaną z postępowaniem dotyczącym przyznania nieruchomości zamiennej przy [...] wycinki wyrysu i wypisu z planów zagospodarowania przestrzennego z lat 1966 i 1975, dotyczące przedmiotowego terenu. Ustalono, że działki nr [...] i [...] nie znajdują się w zarządzie Z. D. M. w [...] który nie podejmował na tych nieruchomościach żadnych działań, w tym nie realizował inwestycji polegającej na budowie drogi publicznej. Działka nr [...] została powierzona ZDM i stanowi drogę wewnętrzną bez nazwy. Starosta [...] ustalił, że w sprawie podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości stanowiącej dawną parcelę nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] są: J. B. [...] części, A. B. w [...] części, B. B. w [...] części, M. B. w [...] części, M. T. M. w [...] części, R. M. w [...] części, W. L. w [...] części, B. M. w [...] części oraz W. A. M. w [...] części. Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli ww. uprawnieni, z wyjątkiem M. T. M. i M. B. M.. Organ wyjaśnił, że P. Z. D. - Okręg [...] posiada w użytkowaniu (ograniczone prawo rzeczowe na czas nieoznaczony) działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]. Znajdujący się na niej fragment R.O.D. [...] posiada uregulowany status prawny na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] stwierdzającej ww. prawo wraz z jego ujawnieniem w księdze wieczystej. Starosta wyjaśnił, że nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie nieruchomości w przypadku, gdy nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości zamiennej. Przepisy u.g.n. nie przewidują bowiem możliwości zamiany obowiązku odszkodowania ustalonego w naturze jako nieruchomości zamiennej na odszkodowanie pieniężne. W przypadku zatem, gdy nie jest możliwy zwrot nieruchomości zamiennej, nieruchomość wywłaszczona nie może być zwrócona ani w całości, ani choćby w części odpowiadającej równowartości ewentualnie przyznanego równocześnie odszkodowania. Starosta wskazał ponadto, że sprawa ustalenia odszkodowania w stosunku do poszczególnych byłych właścicieli lub ich spadkobierców była przedmiotem innych, wcześniej prowadzonych postępowań. Ponieważ konieczność zwrotu odszkodowania przyznanego za nieruchomość wywłaszczoną niezbędna jest choćby w części, w przypadku gdy nie ma możliwości zwrotu przyznanego odszkodowania, w tym przypadku stanowiącego wyłącznie nieruchomość zamienną, nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. W tych okolicznościach Starosta [...] uznał, że nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Pismem z dnia 1 października 2019 r. W. A. M. wniósł odwołanie, wskazując, że decyzja Starosty [...] wydana została z naruszeniem przepisów proceduralnych: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 79a K.p.a. Odwołujący podniósł, że organ nie poinformował go o skutkach składanych w toku postępowania oświadczeń oraz o konsekwencjach, jakie z tych oświadczeń wynikają. Organ zaniechał wyjaśnienia stronie wszystkich konsekwencji odmowy wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej oraz zaniechał zweryfikowania ostatecznej woli składającego odwołanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. Wojewoda uznał, że nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie nieruchomości w przypadku, gdy nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości zamiennej, przez co zasadnie odmówiono wnioskodawcom zwrotu działek nr [...] i nr [...] oraz prawidłowo umorzono postępowanie wszczęte z wniosku D. M., ponieważ strona wycofała przedmiotowy wniosek. Wojewoda ponadto uznał, że organ I instancji podjął niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że organ czuwał, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, informując je o kolejno podejmowanych czynnościach w sprawie. Wyrokiem z dnia 16 wrzenia 2020 roku, sygn. akt II SA/Po 1128/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz W. A. M. kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd doszedł do wniosku, że organ odwoławczy naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, uregulowane w art. 7, 8 i 9 k.p.a., przyjmując, że wnosząc odwołanie skarżący nie cofnął jednocześnie swojego wcześniejszego stanowiska (oświadczenia) w zakresie odmowy zwrotu nieruchomości zamiennej, a co najmniej nie zasygnalizował takiego zamiaru. Przyjęcie przez organ odwoławczy, że intencją skarżącego było wyłącznie zaskarżenie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przy jednoczesnym niepodjęciu jakiejkolwiek próby wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, miało zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy nie wynikało, aby organ odwoławczy podjął jakąkolwiek próbę wyjaśnienia treści odwołania lub faktycznych intencji skarżącego. Organ powinien był co najmniej wezwać skarżącego do wyjaśnienia, czy istotnie jego intencją było wyłącznie zaskarżenie decyzji Starosty [...] z dnia 17 września 2019 r., czy również cofnięcie wcześniejszego oświadczenia z dnia 31 lipca 2019 r., wyjaśniając przy tym, zgodnie z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron, że nie będzie możliwe wydanie pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w przypadku braku jednoznacznego wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej. W ocenie Sądu zasadny okazał się również zarzut naruszenia przez organy art. 79a k.p.a., którego w tym przypadku nie zastosowano, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdyby skarżący zmienił swoje stanowisko po otrzymaniu zawiadomienia wystosowanego do niego w tym trybie. Wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że nie został poinformowany, przez organ prowadzący postępowanie, jakie konsekwencje wiążą się z udzieleniem odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 lipca 2019 roku. Organ nie wskazał przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W opinii Sądu nie zgromadzono dokumentacji koniecznej do ostatecznego rozpatrzenia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która wszczęta została na wniosek osób będących spadkobiercami po kilku współwłaścicielach nieruchomości przy dawnej ulicy [...] w [...]. W opinii Sądu treść wezwania wystosowanego do skarżącego pismem z dnia 11 lipca 2019 r. nie powinna budzić wątpliwości. Organ przywołał bowiem treść przepisu art. 136 ust. 3 i art. 140 u.g.n., zatem skarżący został poinformowany, że warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zwrot nieruchomości zamiennej otrzymanej w ramach rekompensaty za wywłaszczenie, przy czym na tym etapie nie było konieczne jej szczegółowe identyfikowanie. Oczywistym jest, że ubiegający się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zobowiązany jest zadeklarować zwrot wszystkich nieruchomości otrzymanych w rozliczeniu za wywłaszczenie. Kwestia, czy możliwy jest taki zwrot, podlegałaby natomiast ocenie na dalszym etapie postępowania zwrotowego. Zatem zarzut wykazywanego braku prawidłowej identyfikacji nieruchomości, której dotyczyło wezwanie z 11 lipca 2019 r., nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Organ II instancji powinien uwzględnić poczynione uwagi przy podejmowaniu przyszłego rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności organ II instancji zobowiązany jest uzupełnić materiał dowodowy i uzyskać jednoznaczne oświadczenie skarżącego co do zakresu złożonego przez niego odwołania oraz deklaracji zwrotu nieruchomości zamiennej. Organ zobowiązany jest również pozyskać akta spraw prowadzonych w związku z wnioskami pozostałych uprawnionych osób o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (lub istotnych dokumentów z tych akt, w tym wydanych decyzji) oraz wyjaśnić interes prawny tych osób w postępowaniu zwrotowym. Powyższe wskazanie dotyczy również oceny interesu prawnego D. M., którego osoby dotyczył pkt II decyzji organu I instancji. W tym zakresie organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na piśmie pełnomocnika D. M., który cofając wniosek o zwrot podał, że jego mocodawca nie ma legitymacji w postępowaniu. Materiał dowodowy sprawy tego nie dokumentuje, zatem i w tym zakresie Wojewoda powinien poczynić stosowne ustalenia. Niewątpliwie na treść przyszłej decyzji rzutować będzie pozyskane jednoznaczne oświadczenie skarżącego co do zwrotu nieruchomości zamiennej. Po uzupełnieniu pozostałego materiału dowodowego Wojewoda przeprowadzi merytoryczną ocenę sprawy i da temu wyraz w przyszłym swoim rozstrzygnięciu, którego uzasadnienie sporządzone powinno zostać zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Decyzją z dnia 8 października 2021 r., nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 17 września 2019 r. znak [...] W uzasadnieniu organ przywołał dotychczasowy przebieg sprawy i wyjaśnił że uzupełnił materiał dowodowy w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że wszyscy wnioskodawcy posiadali legitymację prawną do złożenia wniosku o w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n., z uwagi na to, że wykazali następstwo prawne (spadkobranie) do nieruchomości, po zmarłych właścicielach lub ich spadkobiercach. Jednocześnie na podstawie pozyskanych od G. P. akt sprawy nr [...] organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawcy złożyli do tego organu wnioski o wypłatę odszkodowania, nieruchomość zamienną, ewentualnie o zwrot przedmiotowych działek nr [...] i nr- [...]. Decyzją z 23 lipca 2019 r. znak [...] Prezydent Miasta [...] umorzył postępowanie o wypłatę odszkodowania lub przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej za wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] i nr [...]. Z ustaleń przeprowadzonych przez G. P. wynikało, że umową częściowego działu spadku, zawartą aktem notarialnym z dnia 9 listopada 1956 r. nr rep. [...] oraz umową o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości, zawartą aktem notarialnym z 4 stycznia 1964 r. nr [...], spadkobiercy W. i K. M., tj. H. B., M. M., S. M. i M. M., postanowili, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przysługiwać będzie S. M. i M. M. w równych częściach. Spadek po zmarłych S. M. i M. M. nabył W. A. M.. Wniosku o odszkodowanie za wywłaszczone działki w postępowaniu przed Prezydentem Miasta [...] nie składał D. M.. W zakresie roszczenia o zwrot gruntów nr [...] i nr [...], w postępowaniu przed Starostą [...], wnioskodawcy udokumentowali sukcesję uniwersalną po zmarłych właścicielach lub spadkobiercach właścicieli działek nr [...] i nr [...] i tak: - J. B. i A. B. nabyły na mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 31 maja 2007 r. sygn. akt [...] po [...] części każda, spadek po S. M. B., który wcześniej nabył na mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 27 września 2000 r. sygn. akt [...] spadek w [...] części po H. B., - B. B. i M. B. nabyli na mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 31 maja 2008 r. sygn. akt I [...] spadek w [...] części po C. A. B., który wcześniej nabył na mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z 27 września 2000 r. sygn. akt [...] spadek w [...] części po H. B., - R. M. i W. L. nabyli na mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 27 czerwca 1991 r. sygn. akt III [...] spadek po [...] części każdy, po M. M., - W. A. M. nabył - z mocy ustawy w drodze prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 sierpnia 1985 r. sygn. akt. [...] w [...] części spadek po M. M., na podstawie testamentu prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 30 stycznia 1979 r., sygn. akt [...] w całości spadek po S. M., na podstawie testamentu w drodze prawomocnego postanowienia częściowego Sądu Rejonowego [...] z dnia 15 kwietnia 1997 r., sygn. akt [...] w [...] części spadek po M. M. - [...] M. M.. Pismami z dnia 11 czerwca 2021 roku i z dnia 20 lipca 2021 roku, znak [...] organ odwoławczy zwrócił się do pełnomocnika skarżącego W. A. M. o złożenie wyjaśnień dot. zakresu złożonego odwołania z 1 października 2019 roku od decyzji Starosty [...] z dnia 17 września 2019 r., znak [...] oraz oświadczenia dot. zwrotu ww. nieruchomości zamiennej. Pismami z dnia 11 czerwca 2021 r. i dnia 6 września 2021 r., znak [...] organ poinformował pełnomocnika skarżącego, iż nie będzie możliwości wydania ewentualnej pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w przypadku braku jednoznacznego wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej, a następnie podjął czynności mające na celu ustalenie interesu prawnego w postępowaniu wnioskodawców. W ocenie organu odwoławczego, nie było możliwości zwrotu wnioskodawcom wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...]. W kontekście ustalenia przez organ odwoławczy istnienia w postępowaniu po stronie D. M. i pozostałych wnioskodawców interesu prawnego do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, Wojewoda ustalił, że w przypadku D. M. - w załączonym do wniosku z dnia 27 marca 2019 r. akcie poświadczenia dziedziczenia nr repetytorium A [...] wynikało, że nabył spadek z mocy ustawy po L. W. M.. M. P. nabyło od ww. spadkodawcy nieruchomości stanowiące aktualnie działki nr [...] i nr [...] na podstawie aktu orzekającego wywłaszczenie z dnia 9 grudnia 1953 r. Z treści tego orzeczenia nie wynikało, aby od spadkodawcy L. W. M. M. P. na swoją rzecz wywłaszczyło grunty. Pismem z dnia 27 maja 2019 r. znak [...] Starosta [...] zwrócił się do pełnomocnika D. M. o udokumentowanie własności działek w chwili nabycia ich przez Skarb Państwa, bądź przekazania uwierzytelnionego prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po byłym właścicielu nieruchomości. W odpowiedzi D. M. nie przedłożył organowi jakiekolwiek dokumentacji potwierdzającej prawo własności do nieruchomości w momencie przejęcia gruntów przez Skarb Państwa czy potwierdzającą następstwo prawne po byłych właścicielach gruntu lub ich spadkobierców. W następstwie pismem z dnia 1 lipca 2019 r. pełnomocnik D. M. złożył rezygnację z roszczenia, tym samym cofnął wniosek o zwrot nieruchomości z dnia 27 marca 2019 r. z uwagi na brak legitymacji w sprawie. Tym samym D. M. nie wykazał aby po jego stronie zachodził interes prawny do ubiegania się o zwrot działek nr [...] i nr [...], z uwagi na brak tytułu własności do nieruchomości w chwili przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa oraz brak następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości lub ich spadkobierców. Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności organ umorzył postępowanie w stosunku do D. M.. Pismem z dnia 15 listopada 2021 roku pełnomocnik W. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 08 października 2021 roku, zarzucając jej: 1. naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez unikanie udzielania odpowiedzi na pytanie o prawo, 2. naruszenie art. 79 a k.p.a. poprzez zaniechania obowiązku informowania strony, 3. naruszenie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez jego wadliwą wykładnię oraz przepisów proceduralnych w postaci art. 7, 8 i 77 k.p.a. poprzez wadliwe ich zastosowanie, 4. naruszenie art. 153 p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji na jej mocy utrzymanej, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Według strony w toku postępowania kierowała dwukrotnie następujące zapytania: "Z treści przesłanego pisma Wojewody wynika, iż pozostali spadkobiercy nie są zobowiązani do składania oświadczenia w przedmiocie zgody na zwrot nieruchomości zamiennej. Czy w takim więc wypadku nie jest też również i tak, że wyłącznie strona zwracająca nieruchomość powinna otrzymać jako jedyna zwracaną nieruchomość? Chodzi bowiem o to, iż strona jest de facto jedynym spadkobiercą w zakresie zwracanej nieruchomości, taka bowiem intencja wynika zarówno z dokumentów zgromadzonych w sprawie, jak i ustaleń ustnych?". Innymi słowy, strona chciała się dowiedzieć czy w świetle obowiązujących przepisów, wywłaszczoną nieruchomość zwraca się wyłącznie temu spadkobiercy, który dysponuje nieruchomością zamienną, czy też wszystkim spadkobiercom właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Organ nie przekazał ww. informacji o prawie, co jest sprzeczne z postulatem wynikającym z art. 9 kpa. Strona chciała zapoznać się ze skutkami swojej deklaracji w sprawie nieruchomości zamiennej. Z kolei, informacje udzielane przez organ nie zawierały odpowiedzi na tak postawione pytania, "dopiero bowiem po uzyskaniu pełnej wiedzy co do skutków wyboru dokonanego przez stronę można mówić o wypełnieniu obowiązków o jakich mowa w art. 9 k.p.a.". Udzielenie odpowiedzi będzie ważyło na stanowisku strony w sprawie wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej. Strona wstrzymywała się z wyrażeniem swojego stanowiska ws. zwrotu nieruchomości zamiennej do czasu, gdy organ poinformuje ją kto otrzyma wywłaszczoną nieruchomość - strona, czy też również pozostali uczestnicy postępowania administracyjnego. Strona chciała więc uzyskać informację o tym, jak przedstawioną sytuację reguluje prawo. Organ uchylając się w przedmiotowej sprawie od udzielenia odpowiedzi na pytanie strony działał sprzecznie z art. 9 kpa ponieważ w przedstawiony sposób dopuścił się przerzucenia skutków nieznajomości prawa na skarżącego. Według strony organ był zobowiązany do poinformowania jakie przesłanki powinny zostać spełnione, żeby tylko skarżący otrzymał wywłaszczoną nieruchomość, a nie tylko o tym, co ma być wykonane, żeby wszyscy uczestnicy postępowania odzyskali wywłaszczoną nieruchomość. Każdy spadkobierca byłych właścicieli jest uprawniony do skutecznego żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W związku z tym możliwość realizacji zwrotu nieruchomości jest dopuszczalna o tyle, o ile zostanie zwrócona nieruchomość zamienna. Z perspektywy prawa spadkowego z dziedziczeniem nieruchomości przechodzi na stronę całość praw i obowiązków związanych z daną nieruchomością. A contrario, potencjalni inni spadkobiercy, którzy nie przejęli nieruchomości nie uzyskują ani uprawnień z nią związanych, ani nie są obciążeni obowiązkami z nią związaną. Logiczną konkluzją jest więc w takim przypadku przyjęcie, iż spadkodawcą w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n. jest ten, kto pozyskał nieruchomość zamienną. Przedstawione skutki interpretacji proponowanej przez organ zakładają więc niespójność w istniejących rozwiązaniach prawnych, co samo z siebie pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego. W ramach rozstrzygnięcia WSA wskazał, iż akta sprawy powinny zostać uzupełnione o dokumentację zgromadzoną w ramach wcześniejszych postępowań, prowadzonych w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie, o których Starosta wspomina w swojej decyzji, lecz z których stosowanej dokumentacji, a nie załączył do akt sprawy. Pismem z dnia 2 lutego 2021 roku pełnomocnik skarżącego uzupełnił braki formalne skargi oraz zarzuty skargi na decyzję Wojewody zarzucając jej naruszenie art. 140 ust. 1 u.g.n. poprzez jego wadliwą wykładnię, a także art. 140 ust. 1 i 3a u.g.n. poprzez ich wadliwą wykładnię. Według strony nie jest adresatem przepisu art. 140 ust. 1 u.g.n. podmiot, który nie otrzymał odszkodowania bądź nieruchomości zamiennej. Tym samym, zgodnie z powołanym przepisem zwrot nieruchomości wywłaszczonej może być dokonany wyłącznie na wspomnianych adresatów art. 140 ust. 1 u.g.n., a więc takich którzy otrzymali odszkodowanie lub nieruchomość zamienną. Odmienne podejście jest sprzeczne z literalnym brzmieniem ww. przepisu. Stosownie do art. 140 ust. 3 i 3a u.g.n., dopuszcza się zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji, zwrotowi podlega wyłącznie odpowiednia część kwoty odszkodowania. Ustawodawca nie przewidział analogicznej regulacji w odniesieniu do przypadku zwrotu zamiennej nieruchomości. Ten z kolei fakt oznacza konieczność zwrotu całej nieruchomości zamiennej. Bazując na powyższym stwierdzić należy, że w przypadku zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej zwraca się część odszkodowania to w przypadku zwrotu całego odszkodowania takiemu podmiotowi przyznaje się całą nieruchomość wywłaszczoną. Odpowiednio więc, w przypadku zwrotu całej nieruchomości zamiennej przysługuje cała nieruchomość wywłaszczona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska Wojewody wyrażonego w decyzji z dnia 8 października 2021 roku, nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości z uwagi na spełnienie przesłanek zwrotu nieruchomości w odniesieniu do wydanego w dniu 16 września 2020 r. wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 1128/19. W konsekwencji skład orzekający w niniejszej sprawie obowiązany jest skontrolować, czy organy uwzględniły uwagi i wytyczne zawarte w powyższym wyroku. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – w skrócie: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. IV SA 1177/97, LEX 47301). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prowadząc postępowanie o zwrot nieruchomości w sposób zasadny uwzględnił, że przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 t.j.) stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli 1) pomimo upływu 7 lat do dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie do art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, stosownie do art. 140 u.g.n. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji winno skutkować jej zwrotem. Powołany przepis, zawierający ustawową definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nakłada bowiem na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od jego treści (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 241/00, LEX nr 54436; z dnia 22 sierpnia 2003 r., sygn. akt I SA 2622/01, LEX nr 149521; z dnia 4 września 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1552/00, LEX nr 298527; z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 581/08, LEX nr 555628 i z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1612/09, LEX nr 745102). W tak określonych ramach prawnych należało rozpoznać wniesioną skargę przez W. A. M., a w istocie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji oraz działań podjętych przez Wojewodę. W ocenie Sądu organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy w rozpoznawanej sprawie w zakresie w jakim uzyskał akta spraw prowadzonych w związku z wnioskami osób uprawnionych o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W tym względzie organ oparł się na aktach spraw prowadzonych przez G. P. które zostały dołączone do prowadzonej sprawy, które stanowiły podstawę ustalenia interesu prawnego osób, które złożyły wnioski o zwrot nieruchomości. W sposób prawidłowy ustalono legitymacje osób, które mogły się zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał również ustaleń w przedmiocie braku interesu prawnego D. M., którego pełnomocnik cofnął wniesione wcześniej żądanie zwrotu nieruchomości, a w konsekwencji zasadnie umorzono postępowanie o zwrot nieruchomości. W istocie organ odwoławczy dokonując ustaleń w tym zakresie potwierdził, że D. M. nie był uprawniony do skutecznego ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Sądu organ odwoławczy w sposób prawidłowy podjął próbę uzyskania jednoznacznego oświadczenia skarżącego co do zakresu złożonego przez niego odwołania oraz deklaracji zwrotu nieruchomości zamiennej. Pismami z dnia 11 czerwca 2021 r. i z dnia 20 lipca 2021 r znak [...] organ odwoławczy zwrócił się do pełnomocnika skarżącego W. A. M. o złożenie wyjaśnień dot. zakresu złożonego odwołania z dnia 1 października 2019 r. od decyzji Starosty [...] z dnia 17 września 2019 r., znak [...] oraz oświadczenia dot. zwrotu ww. nieruchomości zamiennej. Pismami z dnia 11 czerwca 2021 r. i dnia 6 września 2021 r., znak [...] poinformował skarżącego W. A. M., iż nie będzie możliwości wydania ewentualnej pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w przypadku braku jednoznacznego wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej, a następnie podjął czynności mające na celu ustalenie interesu prawnego w postępowaniu wnioskodawców. Wojewoda dwukrotnie zwracał się do skarżącego W. A. M. w sprawie złożenia jednoznacznego oświadczenia co do zwrotu nieruchomości zamiennej jak i co do zakresu złożonego przez skarżącego odwołania od zaskarżonej decyzji Starosty [...] - w celu ustalenia faktycznej jego intencji, a więc czy zamiarem skarżącego było wyłącznie zaskarżenie decyzji organu I instancji czy również cofnięcie złożonego Staroście [...] oświadczenia z dnia 31 lipca 2019 r. dotyczącego braku na zwrotu nieruchomości zamiennej. Skarżący nie złożył przedmiotowych oświadczeń organowi odwoławczemu. Wojewoda informował skarżącego W. A. M., iż nie będzie możliwości wydania ewentualnej pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w przypadku braku jednoznacznego wyrażenia zgody na zwrot nieruchomości zamiennej, tym samym spełnił obowiązek określony w przepisie art. 79a § 1 K.p.a. W tym względzie Zdaniem Sądu organ odwoławczy zrealizował wytyczne jakie zostały wydane przez WSA w Poznaniu z wyroku z 16 września 2020 roku. Pismem z dnia 22 czerwca 2021 roku pełnomocnik strony skarżącej nie odpowiedział na przedstawione wprost pytanie, a jedynie powołując się na art. 79 a §1 k.p.a. domagał się wskazania jakie działanie powinno być podjęte przez stronę żeby zrealizowane zostało jej żądanie, a uściślając odzyskała ona wywłaszczoną nieruchomość, a ponadto jak powinna wyglądać zgoda strony oraz czy konieczne jest udzielenie zgody przez innych spadkobierców wywłaszczonego. Jednocześnie pełnomocnik opierając się na art. 9 k.p.a. wniósł o doprecyzowanie jakie konsekwencje niesie za sobą zwrot nieruchomości stronie, a w szczególności czy konieczne będzie poniesienie opłat czy też zwrot nieruchomości zamiennej. Natomiast pismem z dnia 16 lipca 2021 roku pełnomocnik strony skarżącej w związku z pismem Wojewody z dnia 8 lipca 2021 roku wniósł o wyjaśnienie czy wyłącznie strona zwracająca nieruchomość powinna otrzymać jako jedyna zwracaną nieruchomość w sytuacji gdy pozostali spadkobiercy nie są zobowiązani do składania oświadczenia w przedmiocie zgody na zwrot nieruchomości zamiennej. Następnie pismem z dnia 30 lipca 2021 roku ten sam pełnomocnik w odpowiedzi na wezwanie Wojewody z dnia 20 lipca 2021 roku poinformował, że złożone odwołanie od decyzji Starosty wynikało z braku zrozumienia pisma strony w przedmiocie konsekwencji i celu składanej zgody na zwrot nieruchomości zamiennej. Złożenie oświadczenie w obecnej sprawie nastąpi po uzyskaniu informacji, o które strona w swoim piśmie wniosła. Zgodnie z treścią art. 79a § 1. K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. § 2. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ administracji wskazał stronie skarżącej, która z wymaganych prawem przesłanek nie została spełniona w stanie faktycznym i prawnym obowiązującym w dniu "wysłania" informacji. Organ prawidłowo pouczył stronę, że niespełnienie lub niewykazanie ściśle określonych przesłanek może uzasadniać wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem strony, w tym decyzji odmawiającej przyznania lub uznania prawa (uprawnienia). W ocenie Sądu działanie organu odwoławczego mieściło się w granicach obowiązującego prawa. W rozpoznawanym przypadku organ wskazał bowiem stronie skarżącej treść przesłanek warunkujących wydanie decyzji zgodnej z żądaniem, które są od strony zależne, a które nie zostały na dzień wysyłania informacji spełnione lub wykazane. W tym przypadku opisane zostały przez organ odwoławczy główne fakty wskazane w hipotezie stosowanej normy prawnej, na których wykazanie strona skarżąca ma realny wpływ i w stosunku do zgromadzonego materiału dowodowego. Organ odwoławczy działał prawidłowo udzielając informacji stronie działającej dodatkowo przez profesjonalnego pełnomocnika, który zapewnia stronie niezbędny poziom ochrony prawnej. W tym sensie składanie przez stronę dodatkowych pytań dotyczących zastosowania określonych przepisów w rozstrzygnięciu jakie ma być wydane w sprawie przekraczało dopuszczalny zakres zastosowania art. 79a k.p.a. W istocie działanie pełnomocnika strony skarżącej mogło stwarzać ryzyko naruszenia zasady obiektywizmu organu procesowego. Obowiązek organu w tym względzie koncentrował się w sposób uzasadniony wokół identyfikacji niespełnionych (bądź niewykazanych) przesłanek uwzględnienia żądania (por. Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2023). W tym względzie organ podejmował kilkukrotnie próby uzyskania jednoznacznego stanowiska strony skarżącej w przedmiocie zgody na zwrot posiadanej nieruchomości zamiennej. Mimo to strona skarżąca poprzez swojego pełnomocnika nie udzieliła jednoznacznej odpowiedzi oczekując od organu kwalifikacji różnych wariantów jej zachowania przed udzieleniem jednoznacznej zgodny na zwrot nieruchomości zamiennej. Takie działanie przekraczało dopuszczalne ramy obowiązującego prawa. Brak odpowiedzi na wystosowane przez profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej na tym etapie postępowania w żaden sposób nie naruszał uprawnień strony domagającej się zwrotu nieruchomości, która została poinformowała jakie przesłanki powinny być spełnione aby jej żądanie zostało spełnione. W tym względzie organ odwoławczy nie naruszył treści przepisów art. 9, art. 79a k.p.a. W ocenie Sądu brak reakcji w przez stronę skarżącą na sformułowane przez organ pytania nie stał na przeszkodzie aby wydać decyzję na ogólnych zasadach. W tym względzie ponownie należy jednak zwrócić uwagę na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2020 roku, w którym wyraźnie zaznaczono, że rozważenia wymagało, czy odmowa zwrotu nieruchomości zamiennej przez jedną z osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (która jest zarazem jedynym właścicielem tej nieruchomości), może wywołać negatywne skutki dla pozostałych uprawnionych osób do zgłoszenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Takie rozważania do pewnego stopnia korespondują z oczekiwaniami wyrażanymi przez pełnomocnika strony skarżącej. Takich rozważań Wojewody zabrakło jednak w zaskarżonej decyzji, aby mogłyby zostać uznane za wypełnienie wytycznych sformułowanych uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 16 września 2020 roku, co stanowiło naruszenie art. 153 p.p.s.a. Wobec braku pełnych rozważań dotyczących zastosowania art. 136 ust. 3 oraz art. 140 u.g.n. w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie można było dokonać kontroli dokonanej przez organ wykładni wskazanych powyżej przepisów. Reasumując, w ocenie składu orzekającego Wojewoda w niniejszej sprawie nie wykonał w pełni zaleceń zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2020 r. Ponownie rozpoznając odwołanie organ powinien dokonać oceny zebranego w sprawie materiału, uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku oraz w wyroku o sygn. akt I SA/Po 1128/19. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania, na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu od skargi ([...] zł) oraz wynagrodzenie należne jego pełnomocnikowi zawodowemu ustalone według stawek minimalnych zależnych od wartości przedmiotu sprawy ([...] zł), zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.), a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa ([...] zł) – łącznie [...] zł