II SAB/Lu 12/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wojewoda Lubelski dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku A. W. z dnia 8 grudnia 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Lubelskiego do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżącej A. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 8 grudnia 2022 r. A. W. zażądała od Wojewody Lubelskiego udostępnienia informacji publicznej w postaci skanu zarządzenia nr 435 Wojewody Lubelskiego z 23 października 2015 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg, wniosków i petycji w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie wraz z jego załącznikami (dalej: zarządzenie nr 435). Wnioskodawczyni zażądała udostępnienia tej informacji za pośrednictwem poczty e-mail, wskazując adres: ,,[...]". Organ przesłał żądaną informację w dniu 21 grudnia 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej z adresu: sekprawo@lublin.uw.gov.pl. Do akt sprawy prowadzonej elektronicznie, znak: PN-VII.1331.8.2022 dołączono pobrane z poczty elektroniczne potwierdzenie wysyłki - korespondencja zapisana w formie pliku (załącznik nr 4), po czym zamknięto sprawę w systemie EZD (k. 14 akt adm.). W dniu 5 stycznia 2023 r. A. W. wniosła skargę na bezczynność Wojewody Lubelskiego polegającą na braku udostępnienia zarządzenia nr 435. Zażądała udostępnienia informacji objętej wnioskiem z 8 grudnia 2022 r., stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania jej od organu sumy pieniężnej w wysokości dwuipółkrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa GUS, wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i wyjaśnił, że w wyniku sprawdzenia skrzynki e-mail stwierdził, że wśród dużej ilości wiadomości przychodzących znajduje się automatycznie wygenerowana przez system informacja o błędnym adresacie i w związku z tym o braku doręczenia odpowiedzi na wniosek A. W.. Z poczynionych ustaleń wynikało, że błędnie wpisano adres wnioskodawczyni. Był to przypadkowy błąd w jednej literze w końcówce adresu e-mail wnioskodawczyni, polegający na zastosowaniu końcówki: "pI" (duża litera "i") zamiast "pl". Biorąc pod uwagę standardową czcionkę w polach adresowych używanej poczty e-mail przy wprowadzaniu adresu do wysyłki, graficznie adres wygląda niemal tak samo. Organ wyjaśnił, że miał pewność co do prawidłowego udzielenia informacji publicznej do dnia otrzymania skargi A. W.. W związku z tym, że po stronie organu wystąpił błąd ludzki przy wysyłce i że odpowiedź ta nie dotarła do wnioskodawczyni, w dniu 10 stycznia 2023 r. wysłano ją ponownie na poprawny adres A. W., tj. e-mail: [...].pl (k. 15 akt adm.). Wojewoda Lubelski wskazał, że w świetle powyższego nie pozostawał w zarzucanej mu bezczynności, bowiem od momentu otrzymania wniosku podejmował kolejne czynności w sposób racjonalny, w krótkich odstępach czasowych, finalnie zmierzając do skutecznego udostępnienia informacji publicznej, a po powzięciu wiadomości o błędzie bez zbędnej zwłoki ponownie przesłał odpowiedź na wniosek. Zdaniem Wojewody, organ nie może pozostawać w bezczynności w sytuacji, gdy w sposób usprawiedliwiony jest przekonany o prawidłowej realizacji wniosku w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna, ponieważ organ dopuścił się bezczynności polegającej na nieudostępnieniu skarżącej w ustawowym terminie informacji publicznej objętej wnioskiem z 8 grudnia 2022 r., tj. skanu zarządzenia nr 435 Wojewody Lubelskiego z 23 października 2015 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg, wniosków i petycji w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie wraz z załącznikami. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że Wojewoda Lubelski jako organ administracji rządowej w województwie (organ władzy publicznej) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś żądana informacja stanowi informację publiczną mieszczącą się w kategorii określonej w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d/ u.d.i.p. Niesporne jest również, że organ w dniu 21 grudnia 2022 r. udzielił stosownej odpowiedzi na wniosek skarżącej, lecz przesłał ją na błędny adres e-mail. Poza sporem pozostaje też okoliczność, że powyższy błąd organ zauważył w chwili otrzymania skargi na bezczynność i uchybienie to naprawił, przesyłając odpowiedź na wniosek na prawidłowy adres e-mail wnioskodawczyni w dniu 10 stycznia 2023 r. Wojewoda Lubelski dopuścił się tym samym bezczynności w załatwieniu wniosku inicjującego postępowanie i bezczynność ta trwała w dacie wniesienia skargi (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.). Organ winien bowiem przedłożony wniosek rozpoznać bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Organ w sposób skuteczny rozpoznał natomiast wniosek po upływie powyższego terminu, dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność, a zatem do tej daty pozostawał w bezczynności. Wbrew twierdzeniu organu, odpowiedź na wniosek wysłana wprawdzie w terminie, ale na błędny adres poczty elektronicznej nie skutkuje bezpodstawnością zarzutu bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Okoliczność udostępnienia żądanej informacji po wniesieniu skargi, lecz przed rozpoznaniem sprawy przed Sąd, czyni natomiast zbędnym zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi i uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Nie zwalnia to jednak Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia ewentualnego zastosowania innych instrumentów prawnych właściwych przy stwierdzeniu bezczynności organu (grzywna lub suma pieniężna na rzecz skarżącego - art. 149 § 2 p.p.s.a.). Sąd uznał, że bezczynność, której w rozpoznawanej sprawie dopuścił się Wojewoda Lubelski, nie miała charakteru rażącego (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W działaniach organu nie ma złej woli. Bezczynność wynikała z błędu organu, nie zaś celowego działania, mającego uniemożliwić skarżącej uzyskanie wnioskowanej informacji. Istotna pozostaje także okoliczność, że organ udostępnił skarżącej żądaną informację niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Argumenty te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, należy podkreślić, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że suma pieniężna jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16 i z 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1506/16). Suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie wniosku, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zasądzona suma pieniężna ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek, jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 lipca 2016 r. (I OZ 705/16), suma pieniężna, o której mowa w 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania organu (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 3271/19, z 23 września 2020 r., I OSK 434/20). Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w tym zakresie, uznając, że nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania organu, a jednocześnie brak jest w aktach sprawy dowodu na jakąkolwiek okoliczność, która – z założenia – mogłaby świadczyć o doznaniu przez skarżącą uszczerbku uzasadniającego zasądzenie wnioskowanej sumy pieniężnej. Z tych samych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt V sentencji wyroku). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.