I OZ 371/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. reprezentowanej przez kuratora S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 143/23 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi D. B. reprezentowanej przez kuratora S. P. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 grudnia 2022 r. nr N-I.7581.2.45.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 143/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji) odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi D. B., reprezentowanej przez kuratora S. P. (dalej: Kurator Skarżącej) na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z 13 grudnia 2022 r. nr N-I.7581.2.45.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Kurator Skarżącej pismem z 12 stycznia 2023 r., wniosła do Sądu I instancji skargę na opisane powyżej postanowienie. W skardze wniesiono m.in. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Prawomocnym postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Rz 16/23 Sąd I instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 15 marca 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 12 kwietnia 2023 r., wezwano Kuratora Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 100 złotych (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221 poz. 2193), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie, pismem z 12 kwietnia 2023 r., w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 11 kwietnia 2023 r., wezwano Kuratora Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL D. B. oraz do nadesłania odpisu stosownego orzeczenia sądu rodzinnego o ustanowieniu dla D. B. kuratora w osobie S. P. (ewentualnie o nadesłanie stosownego zaświadczenia o ustanowieniu kuratorem), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania doręczone zostały Kuratorowi Skarżącej 18 kwietnia 2023 r. Termin do ich wykonania upływał zatem 25 kwietnia 2023 r. W zakreślonym przez Sąd I instancji terminie - kurator Skarżącej nadesłała stosowne postanowienie o ustanowieniu jej kuratorem Skarżącej, jednakże nie uiściła należnego wpisu od skargi. Postanowieniem z 22 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 143/23 Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu od skargi. Powyższe postanowienie Kurator Skarżącej odebrała 26 maja 2023 r. Pismem z 31 maja 2023 r. Kurator Skarżącej wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy (choroba Covid). Do wniosku dołączyła dowód uiszczenia wpisu w wysokości 100 złotych. Wezwaniem z 1 czerwca 2023 r., Sąd I instancji wezwał Kuratora Skarżącej do uprawdopodobnienia okoliczności, które przeszkodziły w terminowym wykonaniu wpłaty, a także do podania kiedy one ustały, w terminie 7 dni, od dnia jego otrzymania pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W zakreślonym przez Sąd terminie - Kurator Skarżącej przedłożyła do akt sądowych zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza rodzinnego z historii choroby zawartej w kartotece pacjenta w celu uprawdopodobnienia okoliczności, które przeszkodziły w terminowym dokonaniu wpłaty, a które ustąpiły 30 maja 2023 r. Opisanym na wstępie postanowieniem z 20 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 143/23, Sąd I instancji na podstawie art. 86 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano że Kurator Skarżącej zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonała czynności której uchybiła, tj. uiściła wpis sądowy. Natomiast nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności wskazane we wniosku, tj. choroba Covid, która nie została poparta żadnymi dokumentami, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej uiszczenie wpisu skoro w tym samym czasie Kurator Skarżącej dokonała innych czynności. Odnośnie przedłożonego na wezwania Sądu zaświadczenia lekarskiego - Sąd I instancji zauważył że nie wynika z niego, że w okresie od 18 kwietnia 2023 r. do 25 kwietnia 2023 r., a więc w zakreślonym przez Sąd terminie, w którym Kurator Skarżącej była obowiązana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Skarżąca, czy też ustanowiony kurator byli chorzy. Reasumując Sąd I instancji uznał, że podniesione okoliczności, a odnoszące się do osoby Kuratora Skarżącej nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy i nie mogły stanowić podstawy do skutecznego rozpoznania wniosku. Nie zostało bowiem uprawdopodobnione jakimkolwiek zaświadczeniem lekarskim, bądź innym dokumentem, że strona znajdowała się w stanie uniemożliwiającym dokonywanie czynności procesowych w terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Kurator Skarżącej. Podniosła, że nie jest kuratorem zawodowym ani też profesjonalnym pełnomocnikiem. Podała również, że nie doceniła "wagi" kwoty 100 złotych oraz sztywnego terminu i nastąpiło przeoczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w argumentacji wniosku obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie Kurator Skarżącej nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazywane przez Kuratora Skarżącej przyczyny uchybienia, związane z chorobą Covid - nie stanowiły bowiem dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku, gdyż jak słusznie zauważył Sąd I instancji - nie zostały poparta żadnymi dokumentami. Ponadto z nadesłanego na wezwanie Sądu I instancji przez Kuratora Skarżącej zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że w okresie od 18 kwietnia 2023 r. do 25 kwietnia 2023 r., a więc w zakreślonym terminie na uiszczenie wpisu od skargi, Skarżąca, czy też jej kurator byli chorzy. Końcowo zgodzić się również należy z oceną dokonaną przez Sąd I instancji, że skoro Kurator Skarżącej była w stanie wykonać w tym samym czasie inne wezwanie Sądu I instancji (podanie numeru PESEL D. B. oraz nadesłanie odpisu stosownego orzeczenia sądu rodzinnego o ustanowieniu dla D. B. kuratora w osobie S. P.), to tym samym była w stanie w terminie uiścić należny wpis od skargi. Tym samym nie można uznać, że uchybienie terminu na uiszczenie wpisu nastąpiło bez winy. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty strony zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.