II OZ 440/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 494/23 o odrzuceniu skargi H. S. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r. znak IF-I.7821.20.2022.HP w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 494/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę H. S. P. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r., znak IF-I.7821.20.2022.HP w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wcześniej jednak Sąd ten postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 106/23 odrzucił skargę skarżącej na tę decyzję, z uwagi na nieprawidłowe uzupełnienie jej braków formalnych w zakreślonym terminie. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, a postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II SPP 15/23 przyznano jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 23 maja 2023 r. wyznaczony pełnomocnik wniosła skargę w imieniu skarżącej, którą zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 czerwca 2023 r. uznano za nową skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r. i wpisano ją do repertorium "SA" pod numerem II SA/Lu 494/23. Odrzucając tę skargę zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z urzędowego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 18 listopada 2022 r. wynika, że doręczenie tej decyzji pełnomocnikowi skarżącej w postępowaniu administracyjnym (R.P.) nastąpiło w dniu 13 grudnia 2022 r. Profesjonalny pełnomocnik ustanowiony dla skarżącej w postępowaniu sądowym w ramach prawa pomocy (adwokat) nadał zaś skargę na tę decyzję w placówce pocztowej w dniu 23 maja 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia, który upływał dnia 12 stycznia 2023 r. Sąd uznał, że jest bez znaczenia, że pełnomocnik z urzędu został ustawiony w terminie późniejszym (16 marca 2023 r.) i w piśmie przewodnim z dnia 23 maja 2023 r. wskazał, że informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącej w niniejszej sprawie uzyskał dopiero w dniu 24 kwietnia 2023 r. W przypadku biegu terminu do wniesienia skargi brak bowiem regulacji będącej odpowiednikiem art. 177 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła: 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi jako spóźnionej, podczas gdy skarga została wniesiona w terminie przez profesjonalnego pełnomocnika i powinna zostać rozpoznana; 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że: - pełnomocnikowi, który odebrał wezwanie o jego wyznaczeniu z Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie w dniu 24 kwietnia 2023 r. i w tym momencie objął rolę pełnomocnika strony w postępowaniu, termin do wniesienia skargi do sądu upłynął w dniu 12 stycznia 2023 r., tj. w czasie gdy jeszcze nie był pełnomocnikiem, podczas gdy z momentem powzięcia wiadomości o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej, pełnomocnikowi z urzędu otworzył się termin do wniesienia skargi, a nadto pierwotna skarga była wniesiona w terminie; - skarga wniesiona przez R. P. była wniesiona po terminie, podczas gdy została złożona w terminie, z tym że była podpisana przez nieuprawnioną do tego osobę i z tego względu została odrzucona, w konsekwencji złożenie skargi przez profesjonalnego pełnomocnika nie wymagało przywrócenia terminu, gdyż pierwotna skarga wniesiona była w terminie, a jedynie podpisana przez nieuprawnioną do tego osobę; - pełnomocnik wyznaczony z urzędu powinien wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi, podczas gdy pełnomocnik nie uchybił terminowi w wykonaniu swoich czynności, gdyż po powzięciu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 24 kwietnia 2023 r., w terminie trzydziestu dni od wyznaczenia go pełnomocnikiem dokonał czynności, która poprzednio została dokonana, lecz przez nieuprawnioną osobę, w związku z czym nie było podstaw do składania wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., czego następstwem było prawidłowe odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej, reprezentującej ją na etapie postępowania administracyjnego, w dniu 13 grudnia 2022 r. Z uwagi na treść art. 83 § 2 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu 12 stycznia 2023 r. Słusznie więc uznał Sąd pierwszej instancji, że złożenie skargi na tę decyzję w dniu 23 maja 2023 r. nastąpiło po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Istota zarzutów sformułowanych w zażaleniu sprowadza się do stwierdzenia, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wstrzymuje bieg określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pełnomocnik twierdzi, że pismo o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem w sprawie zostało odebrane przez nią w dniu 24 kwietnia 2023 r., w konsekwencji czego bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się dopiero w dniu 25 kwietnia 2023 r., a zakończył w dniu 24 maja 2023 r. Tym samym termin ten został zachowany. Pogląd ten jest błędny. Nie sposób przyjąć, aby na gruncie obowiązującego prawa termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego winien być liczony nie od daty doręczenia zaskarżonej decyzji, lecz od daty wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, bez względu na datę doręczenia decyzji w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Termin do dokonania tej czynności procesowej należy do kategorii terminów ustawowych, te zaś nie podlegają modyfikacjom, w tym przedłużeniu. Podkreślić przy tym trzeba, że terminy ustawowe, a zatem i termin do wniesienia skargi, może zostać przywrócony. Oznacza to, że tak jak w niniejszej sprawie, ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy po upływie terminu do wniesienia skargi, może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi (zob. postanowienia NSA z: 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OZ 14/21, Lex nr 3126572; 19 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1036/07, Lex nr 1012602; 8 września 2009 r., sygn. akt II FZ 295/09, Lex nr 628743; 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09, Lex nr 600081; 12 października 2012 r., sygn. akt II OZ 884/12, Lex nr 1252297; 17 listopada 2021 r., sygn. akt I OZ 450/21, Lex nr 3259208). Przywołane wyżej orzeczenia utraciły aktualność w odniesieniu do terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast pozostały aktualne w odniesieniu do terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Prawna regulacja terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uległa bowiem modyfikacji na mocy art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), poprzez dodanie do art. 177 P.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu § 3-6. Jednakże ustawodawca nie dokonał analogicznej modyfikacji art. 53 P.p.s.a., co wynika z braku przymusu adwokacko - radcowskiego przy wnoszeniu skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych. Zostało to trafnie dostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji. Skuteczne zaskarżenie do sądu rozstrzygnięcia organu administracji po upływie trzydziestodniowego terminu możliwe jest zatem wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. Jednakże, aby sąd, do którego wniesiona została skarga, mógł przywrócić termin do jej wniesienia oraz nadać jej dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w tej sprawie nie nastąpiło. Za wychodzącą poza ramy rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest kontrola postanowienia z dnia 14 czerwca 2023 r., należy uznać argumentację pełnomocnika dotyczącą przyczyn odrzucenia poprzedniej skargi skarżącej w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 106/23. Terminowość wniesienia skargi w tamtej sprawie i powodów jej odrzucenia pozostaje bez wpływu na możliwość wniesienia kolejnej skargi na tę samą decyzję, z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.