II GSK 2220/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 4590/23 w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 maja 2023 r., nr DZP-III.6010.87.2023 w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną; 2) zwrócić T. O. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 (sto) złotych. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 4590/23, oddalił skargę T. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 maja 2023 r., w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów. Działając w imieniu własnym T. O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, sporządzając ją osobiście w oparciu o art. 175 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Wyrok WSA zaskarżył w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ze względu na naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na treść wyroku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie w związku z naruszeniem art. 175 § 1 p.p.s.a. W przypadku braku uwzględnienia powyższego wniosku organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej oraz zainicjowanie na jej podstawie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem drugiej instancji uzależnione jest od spełnienia warunków wynikających z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązek ustalenia czy skarga kasacyjna spełnia wymogi skutecznego środka odwoławczego spoczywa zarówno na wojewódzkim sądzie administracyjnym (art. 178 p.p.s.a), jak i na Naczelnym Sądzie Administracyjnym (art. 180 p.p.s.a.). Stosownie bowiem do treści art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł osobiście sporządzoną i podpisaną skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, uznając, że posiada uprawnienie do dokonania tej czynności procesowej na mocy art. 175 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, przymusu adwokacko-radcowskiego określonego w § 1 art. 175 p.p.s.a. nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przy czym należy mieć na uwadze, że sytuacja zwolnienia z przymusu adwokacko-radcowskiego przewidziana w art. 175 § 2 p.p.s.a. odnosi się również do prokuratora w stanie spoczynku, bowiem prokurator w stanie spoczynku zachowuje dalej tytuł prokuratora, jest obowiązany dochować godności prokuratorskiej, odpowiada dyscyplinarnie i w zasadzie nie może podjąć zatrudnienia, a więc posiada większość uprawnień i obowiązków takich jak prokurator w czynnej służbie (vide: wyrok NSA z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II GSK 57/05 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). W przywołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 175 § 2 p.p.s.a. określający krąg podmiotów zwolnionych z przymusu adwokacko-radcowskiego obowiązującego przy sporządzaniu skargi kasacyjnej obejmuje także prokuratora w stanie spoczynku. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jednak wiadomo, że skarżący w dniu sporządzenia skargi kasacyjnej we własnym imieniu był pozbawiony prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Jak wynika bowiem z orzeczeń wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec skarżącego, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., sygn. akt [...], oddalił kasację skarżącego T. O. – prokuratora Prokuratury [...] w B. w stanie spoczynku od orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...], którym uznano T. O. za winnego przewinienia dyscyplinarnego stanowiącego uchybienie godności sprawowanego urzędu i wymierzono mu karę pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Tym samym, przed przystąpieniem do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej rozstrzygnąć należało, czy skarga kasacyjna spełnia ustawowe wymogi niezbędne do skutecznego wniesienia ww. środka zaskarżenia, tj. czy skarga kasacyjna sporządzona przez skarżącego osobiście, będącego uprzednio prokuratorem w stanie spoczynku, któremu mocą orzeczenia sądu dyscyplinarnego odebrano prawo do stanu spoczynku, spełniała wymóg z art. 175 § 1 p.p.s.a. Skoro, jak już wskazano powyżej, skarżący został mocą prawomocnych orzeczeń pozbawiony prawa do stanu spoczynku, należało stwierdzić, iż wskutek procedury dyscyplinarnej utracił on tytuł prokuratora w stanie spoczynku, a tym samym utracił uprawnienie do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej, z pominięciem przymusu adwokacko-radcowskiego, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a. Skarżący, jako prokurator w stanie spoczynku, pozbawiony jednak karą dyscyplinarną prawa do stanu spoczynku, chcąc zaskarżyć kasacyjnie orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinien skorzystać z pomocy czynnego zawodowo adwokata lub radcy prawnego, aby wnoszony środek zaskarżenia spełniał wymóg z art. 175 § 1 p.p.s.a., warunkujący skuteczność zainicjowania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Samodzielne sporządzenie i podpisanie skargi kasacyjnej przez skarżącego warunkowi temu uchybiało, w konsekwencji czego czyniło tak wniesioną skargę kasacyjną niedopuszczalną z przyczyn formalnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie wpisu sądowego uiszczonego od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.