VIII SA/Wa 270/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2023 r. sprawy ze skargi I. K. -K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lutego 2023 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. UZASADNIENIE Syg. akt VIII SA/Wa 270/23 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 17 lutego 2023 roku Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2022 roku, poz. 2000 dalej jako kpa) w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności( DZ.U z 2022 roku, poz. 1191 dalej jako ustawa) po rozpatrzeniu odwołania I. K. od decyzji Wójta Gminy G. z dnia 24 października 2022 roku nr [...] orzekającej o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości K., gmina G.– utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Wnioskiem z dnia 14 lipca 2022 roku C. K. wystąpił do Wójta Gminy G. o wymeldowanie I. K. z pobytu stałego w budynku nr [...], położonym w miejscowości K., gmina G.. Po przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji decyzją z dnia 24 października 2022 roku orzekł o wymeldowaniu I. K. z miejsca pobytu stałego ponieważ opuściła trwale i dobrowolnie wskazany lokal. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła I. K. zarzucając decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Właścicielem nieruchomości zabudowanej o nr [...], położonej w miejscowości K. jest C. K.. Jego żona opuściła przedmiotową nieruchomość w lutym 2022 roku. Nie mieszka i nie nocuje w miejscu stałego pobytu. Nie posiada kluczy do domu. Zdarzało się że wcześniej skarżąca opuszczała przedmiotowy lokal na kilka lub kilkanaście dni. Pod koniec stycznia 2022 roku pomiędzy małżonkami doszło do kłótni, podczas której oświadczyła, że wyprowadzi się do innego miejsca. Ostatecznie lokal w miejscowości K. opuściła w luty 2022 roku. Zabierała sukcesywnie swoje rzeczy osobiste i zamieszkała w miejscowości L. [...], gmina P.. W dniu 5 lutego 2022 roku złożyła pisemne oświadczenie z treści którego wynika, że z miejscowości K. wyprowadza się dobrowolnie i ostatecznie. Po wyprowadzce z domu w K. chciała do niego wejść lecz nie została wpuszczona przez córkę K.. Pismem z dnia 12 września 2022 roku Komisariat Policji w P. poinformował organ administracji publicznej, że w okresie od 12 września do 12 września 2022 roku była jedna interwencja policji w budynku położonym w miejscowości K. ze zgłoszenia skarżącej I. K. dotyczącą utrudniania w dostępie do wyżej powołanego budynku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca w miejscu stałego zameldowania nie mieszka, a pomiędzy małżonkami K. toczy się sprawa rozwodowa. Z pisma Prokuratury Rejonowej w Z. wynika, że nadzorowała dochodzenie ( syg. akt [...]) dotyczące psychicznego i fizycznego znęcania się nad I. K.– tj. o czyn z art. 207 § 1 kodeksu karnego, które zostało umorzone wobec stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnionego czynu. Organ w swoim uzasadnieniu przytoczył zeznania świadków zeznających na okoliczność miejsca zamieszkiwania skarżącej, opuszczenia domu w K., złożenia oświadczenia pisemnego o dobrowolności opuszczenia domu w K.. Do organu został dokument – pozew o przywrócenie utraconego posiadania z dnia 10 lutego 2023 roku. Organ dokonał oceny zgromadzonego materiału w kontekście art. 35 ustawy, który stanowi, że organ gminy właściwy na miejsce położenia nieruchomości wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed okresem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z kolei art. 25 ust.1 ustawy stanowi, że pobytem stałym danej osoby w określonej miejscowości jest zamieszkiwanie w niej oraz zamiar stałego tam pobytu. Znamionami stałego pobytu są wykonywanie podstawowych funkcji życiowych takich jak: mieszkanie, spanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, nadawanie i przyjmowanie korespondencji, przechowywanie rzeczy niezbędnych do codziennego użytku( odzieży, mebli). Natomiast na występowanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania rozumianej jako rezygnacja z zamiaru stałego przebywania w danym miejscu winien wskazywać całokształt zachowań osoby wymeldowywanej. Treścią postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie winno być udowodnienie okoliczności wskazujących po stronie osoby , która ma być wymeldowana, trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Organ wskazał, że prawidłowo organ pierwszej instancji ocenił, że wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu I. K. z budynku w miejscowości K.. Z materiału dowodowego wynika, że skarżąca opuściła budynek stałego pobytu. Fakt ten potwierdzają zarówno zeznania świadków – K. K., D. S. oraz S. K.– dzieci małżonków K., M. K.– ojczyma skarżącej, jak i świadków niespokrewnionych ze skarżącą (A. A., R. P., B. C.), informacje z komisariatu Policji w P.. Istotną kwestią w ocenie organu była ocena stanowiska skarżącej o braku dobrowolności opuszczenia przedmiotowego budynku. Zdaniem organu niewątpliwie między małżonkami K. występuje konflikt o czym świadczy trwająca sprawa o rozwód, to nie można go utożsamiać ze stosowaniem przemocy wobec skarżącej. Nie potwierdziło tego postępowanie prowadzone w Prokuraturze Rejonowej w Z.. Organ uznał, że zeznania K. K. i B. C. pełniej obrazują sytuację związaną z pobytem i opuszczeniem mieszkania przez skarżącą ponieważ świadek C. często bywa w mieszkaniu w K., a K. K. na stałe zamieszkuje w tym budynku. Inni świadkowie wiedzę o sytuacji zamieszkiwania i opuszczenia tego miejsca mają od skarżącej. Organ wskazywał, że dacie wyprowadzenia się z domu skarżącej policja w P. nie otrzymała informacji o potrzebie interwencji. Nadto skarżąca pozew o przywrócenie posiadania lokalu złożyła po upływie roku od opuszczenia lokalu, czyli po upływie terminu do wniesienia skutecznego takiego żądania( art. 344 § 2 kodeksu cywilnego). W ocenie organu odwoławczego został zebrany pełny materiał dowodowy, zaś poszczególne okoliczności sprawy zostały uznane za udowodnione zgodnie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa. Organ podnosił, że zameldowanie ma charakter rejestracyjny, co przesądza art. 28 ust.4 ustawy i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu danej osoby w miejscu w którym się zameldowała. Tak więc sprawy meldunkowe służą do rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i wobec tego nie rodzą, ani nie niweczą żadnych praw przysługujących do budynku. Sprawy ewentualnych nakładów i spory z tym związane rozstrzygają sądy powszechne. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła I. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucała: - naruszenie przepisów postępowania – art. 80 kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału w sprawie w postaci zeznań świadków oraz dokumentacji spraw sądowych, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzeczenia i uznanie, że skarżąca nie zamieszkuje w miejscowości K. [...] z własnej woli, a nadto, że opuściła go dobrowolnie. Z uwagi na powyższe wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest całkowicie niespójne i pozbawione jakiejkolwiek logiki. W ocenie skarżącej faktycznie od połowy lutego skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, ale błędne jest ustalenie, iż miejsce to opuściła dobrowolnie. Wskazuje, że organ dał wiarę pisemnemu oświadczeniu o dobrowolnej wyprowadzce z domu w sytuacji gdy skarżąca od wielu lat była zastraszana przez męża i w tej sytuacji zrobiłaby wszystko czego zażądał od niej mąż. Organ pomija fakt, że skarżąca opuszcza dom w którym mieszkała przez prawie trzydzieści lat i dobrowolnie zamieszkuje w ośrodku dla bezdomnych w L.. Nie znajduje usprawiedliwienia danie wiary zeznaniom świadków K. K.– córki skarżącej, która jest w konflikcie z matką oraz B. C.– obecnej partnerce męża skarżącej. Świadkowie ci są ewidentnie zainteresowani niekorzystnym przedstawieniem zdarzeń dla skarżącej. Organ nie zauważa, że skarżąca wykorzystuje wszystkie sposoby aby móc powrócić do miejsca stałego zamieszkania( zawiadomienie o znęcaniu czy złożenie powództwa posesoryjnego). Organ nie zauważył rozbieżności w zeznaniach C. co do daty opuszczenia mieszkania przez skarżącą. W dalszej części uzasadnienia odwołała się do przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych( DZ.U z 2006 roku, nr 139, poz. 993) gdzie w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu( wyrok NSA z 17 marca 2003 roku, syg. akt V SA 2323/02, wyrok z dnia 17 września 2003 roku, syg. akt V SA 402/03). W ocenie skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do uznania, że dobrowolnie opuściła miejsce swojego pobytu. Przeczą temu zarówno jej wyjaśnienia, jak i interwencje policji. Nie ma żadnych przeciwnych, obiektywnych dowodów dających podstawę do uznania odmiennego stanowiska, zaś toczące się sprawy karne o znęcanie się C. K. nad żoną, potwierdzają w pełni fakt przymusowego wyrzucenia jej z domu. Skarżąca dopełniła wszelkich możliwych czynności umożliwiających jej powrót do domu. W jej ocenie postępowanie przeprowadzone w przedmiotowej sprawie było pobieżne i schematyczne. Organ zapomniał, że wydana decyzja ma ogromny wpływ na życie ludzi i uznanie, że wobec podpisanego oświadczenia sprawa jest oczywista jest ogromnie krzywdzące dla skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazywał, że zarzuty skarżącej w zakresie oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia przez budynku w K. są subiektywne i pozostają w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Organ zauważył, że skarżąca bezpośrednio po opuszczeniu domu w K. nie zgłaszała na policje faktu zmuszenia jej do opuszczenia mieszkania, a powództwo posesoryjne wywiodła po ponad roku od daty opuszczenia. Tak więc trudno dać wiarę stanowisku skarżącej, że stosowanie gróźb wobec niej było bezpośrednią przyczyną opuszczenia lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Badając legalność decyzji pod względem postępowania procesowego i naruszeń prawa materialnego, pierwszej kolejności należy odnieść się do ustaleń dotyczących stanu faktycznego w sprawie. Dopiero niewadliwe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę zastosowania normy prawa materialnego. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone przez organ w sposób wyczerpujący. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu jest jego rozpatrzenie. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 kpa), nie oznacza jednakże dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej tub wiarygodności (Borkowski J. glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93 P OSP 1994/7-8/131 -1.1). Ocena dowodów jest "czynnością myślową" i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia (W. Berutowicz, PC, s. 192), nie powinna uchybiać zasadom logiki (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 156). Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie..., s. 197). Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami kodeksu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym. W rozpoznawanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom. O przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W przedmiotowej sprawie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 80 kpa poprzez dowolność ustaleń w przedmiocie dobrowolności opuszczenia przez skarżącą mieszkania w K.. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pomiędzy małżonkami K. istnieje głęboki konflikt rodzinny, co skutkowało wytoczeniem powództwa o rozwód i każde z małżonków widzi inaczej przyczyny tej sytuacji. Organ administracji publicznej dysponując rozbieżnym materiałem dowodowym w zakresie zeznań świadków był zobowiązany i dokonał oceny tych zeznań, wskazując dlaczego pewnej grupie świadków dał wiarę, a pewnej przymiotu wiarygodności odmówił. Należy zgodzić się z organem, ze zeznania świadka K. K. odtwarzają fakty z bezpośredniej obserwacji( zamieszkuje w domu w K.), a zeznania innych świadków są relacjami o których dowiedzieli się od skarżącej( między innymi dzieci stron S. K., D. S.). O dobrowolności opuszczenia lokalu świadczą inne źródła dowodowe. Sporządzony dokument, że lokal opuszcza dobrowolnie, postanowienie Prokuratury o odmowie prowadzenia postępowania przeciwko C. K. z uwagi na brak dowodów popełnienia czynu zabronionego, brak interwencji Policji w bezpośredniej bliskości od daty opuszczenia mieszkania, wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania mieszkania po ponad roku od daty opuszczenia wskazują, że faktycznie skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z zamieszkiwania w domu w K.. Działania podejmowane przez skarżącą miały miejsce wiele miesięcy po opuszczeniu domu, co pooddaje w wątpliwość jej rzeczywisty zamiar powrotu do miejsca stałego pobytu. Sam fakt, że ustalenia faktyczne pozostają w sprzeczności z częścią materiału dowodowego, w tym ze stanowiskiem skarżącej, nie może być uznany za dowolną ocenę zebranego materiału w sytuacji gdy organ wskazuje dlaczego tak go cenił i taka ocena nie jest sprzeczna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego. Należy również zgodzić się z organem, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw. Zameldowanie nie służy powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Postępowanie w tym przedmiocie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych i nie stanowi formy kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu w określonym miejscu. Celem decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy faktycznym miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 35 ustawy Sąd orzekł jak na wstępie.