I GSK 726/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1556/19 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1556/19, oddalił skargę M. W., zwanego dalej "skarżącym", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, zwanego dalej "DIAS", z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego, względnie rozpoznania skargi w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "P.p.s.a.", poprzez uchylenie w całości orzeczeń organów obu instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ponadto, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu według norm przepisanych prawem – oświadczając, że jest płatnikiem podatku VAT, a koszty zastępstwa procesowego nie zostały uiszczone w najmniejszej części. Zaskarżanemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutów skarżącego dotyczących nie rozliczenia kwot potrącanych w związku z decyzją o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2017 r. oraz z decyzją o waloryzacji renty rodzinnej z dnia 1 marca 2017 r., co może świadczyć o nierozpoznaniu istoty sprawy; 2. art. 33 § 2 pkt 1 ewentualnie pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi na czynność egzekucyjną, podczas gdy rozliczenie kwot potrącanych skarżącemu w związku z decyzją o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2017 r. oraz z decyzją o waloryzacji renty rodzinnej z dnia [...] marca 2017 r. znajdujących się w aktach sprawy mogło dojść do wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części; 3. z ostrożności procesowej, wobec zgłoszenia zdania odrębnego przez Sędzię Jadwigę Smołuchę w celu zabezpieczenia interesu skarżącego podniesiono zarzut ewentualnego naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wyrażonego w w/w zdaniu odrębnym. Argumenty ma poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., który powiązany został z okolicznością orzekania w sprawie asesora, który zdaniem skarżących, został powołany niezgodnie z wymogami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela argumentację przytoczoną w orzecznictwie badania konkretnych okoliczności celem oceny czy sędzia/asesor daje gwarancję niezawisłego i bezstronnego rozpoznania sprawy. Konieczne jest indywidualne podejście do orzeczeń wydawanych przez sędziów/asesorów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem. Nie do zaakceptowania jest zatem interpretacja, w myśl której sędzia/asesor powołany na wniosek nowej KRS nie posiada przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej sprawie. W dotychczasowym orzecznictwie (patrz np. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21; z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1125/22; z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 1389/22), które skład orzekający w pełni podziela, wskazuje się, że nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie przez okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS. Nie opiera się ona na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Wątpliwość, co do bezstronności i niezawisłości sędziego/asesora musi mieć bowiem charakter realny, a nie potencjalny (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 620/20). W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia wskazywanego w skardze kasacyjnej, by zaskarżony wyrok obarczony był wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Dodać również należy, że zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2702/16). Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedynie niezajęcie przez sąd pierwszej instancji stanowiska co do zarzutów mających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, może prowadzić do stwierdzenia, że doszło do istotnego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., co z kolei mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z tego powodu (por. np. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1683/17). Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wzorcowi formalnemu określonemu w art. 141 § 4 P.p.s.a., pozwalając na odtworzenie toku myślowego sądu i kontrolę instancyjną orzeczenia. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, WSA wyjaśnił podstawy prawne dokonanej oceny prawnej, a to, że jest ona inna od oczekiwań strony nie świadczy o wadliwości uzasadnienia. Sąd I instancji w sposób jasny odniósł się do spornej kwestii oraz przedstawił motywy rozstrzygnięcia, dając temu wraz w uzasadnieniu wyroku. To, że wnoszący skargę kasacyjną nie zgadza się z zajętym przez Sąd I instancji stanowiskiem nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i to naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 5 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w ślad za Sądem I instancji, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo dokonał zajęcia zgodnie z art. 79 § 1, § 2 i § 4 u.p.e.a. Zaś zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej nie znajdują uzasadnienia. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jest wybiórcza i lakoniczna, przez co nie podważa zasadności zaskarżonego wyroku Sądu I instancji ani wcześniejszych rozstrzygnięć organów. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organy orzekały w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, którą można było oprzeć na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarżący kasacyjnie stawia natomiast zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. Ten ostatni przepis reguluje podstawy do zgłoszenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga na czynności egzekucyjne oraz zarzut są odrębnymi od siebie środkami zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to odrębność podstaw oraz trybu postępowania i rozstrzygania. Przesłanki do zgłoszenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziane w art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. nie są podstawami do złożenia skargi na czynności egzekucyjne. Okoliczności przewidziane w tym przepisie nie mogły być i nie były przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Skoro przepis ten nie był stosowany przez organy oraz kontrolujący je Sąd I instancji, to nie mógł zostać naruszony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.