II SA/Lu 1035/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi C. M. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 23 października 2023 r., znak: GN-V.7534.2.45.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. UZASADNIENIE Wojewoda Lubelski postanowieniem z dnia 23 października 2023 r. znak: GN-V.7534.2.45.2023, po rozpatrzeniu zażalenia C. M. (dalej także jako: skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Starosty Lubelskiego z dnia 6 września 2023 r., znak:IGM.6821.39.2021.MWM w przedmiocie przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]). Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 15 maja 2023 r., znak: GN-V.7534.2.14.2023 Wojewoda Lubelski uchylił decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 19 stycznia 2023 r., znak: IGM.6821.39.2021.MWM orzekającą o zwrocie udziałów w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...], ark. [...]), położonej w L. przy ul. [...], a także odmowie zwrotu udziałów w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości wykazanej jako dz. nr [...]/2 wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] oraz umorzeniu postępowania w zakresie zwrotu udziału w prawie własności prowadzonego w stosunku do J.. D. oraz poprzedzające ją postanowienia organu I instancji z dnia 26 maja i 10 sierpnia 2021 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wykonując zalecenia organu II instancji zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji, Starosta Lubelski wezwał C. M., H. N., B. S., E. B., A. S., M. Ł., J. K., A. J., J. Z., S. Z., H. B. - opiekuna prawnego T. M., H. B., W. G., M. C., J. C., A. A. i I. A. do wskazania przyczyn uchybienia terminu do złożenia w dniu 26 lutego i 31 maja 2021 r. wniosków w przedmiocie zwrotu udziałów w ww. nieruchomości, informując, że przywrócenie terminu nastąpi na ich prośbę, jeżeli uprawdopodobnią, że uchybienie nastąpiło bez ich winy. W odpowiedzi na wezwanie organu, w zakreślonym terminie, do Starostwa wpłynęły wyjaśnienia dotyczące uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu od J. C., H. N., J. K., M. Ł., I. A., A. A., H. B., W. G., C. M., A. J., J. Z., S. Z. oraz H. B. - opiekuna prawnego T. M.. Natomiast strony w osobach: B. S., E. B. i A. S. nie odpowiedziały na powyższe wezwania organu. Po dokonaniu analizy złożonych wniosków w zakresie wskazania okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu, Starosta Lubelski stwierdził, że wezwane strony uchybiły terminowi do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości i postanowieniem z dnia 6 września 2023 r. znak: [...] orzekł o odmowie przywrócenia C. M., H. N., B. S., E. B., A. S., M. Ł., J. K., A. J., J. Z., S. Z., H. B. - opiekunowi prawnemu T. M., H. B. W. G., M. C., J. C., A. A. i I. A. terminu do wystąpienia z wnioskiem o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. [...] ark. [...]). Z przedmiotowym rozstrzygnięciem nie zgodził się C. M., który w ustawowym terminie wniósł zażalenie, zarzucając organowi, że w sprawie nie uwzględnił i nie zastosował uprawdopodobnienia braku winy strony. Wskazując na powyższe, skarżący zaznaczył, iż oczekuje na zmianę stanowiska w kwestii skutecznego uprawdopodobnienia wniosku, a tym samym przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości. Następnie postanowieniem z dnia 23 października 2023 r., Wojewoda Lubelski utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wojewoda wskazał, że powoływane przez skarżącego okoliczności tj. stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 a następnie wprowadzony stan epidemii powodujący bardzo niekorzystne nastroje chorobowo - depresyjne w społeczeństwie, przekładające się na stan funkcjonowania kraju we wszystkich możliwych dziedzinach, utrudniony kontakt z pracownikami Starostwa, który był prowizoryczny i miał miejsce na parterze budynku, przebywanie przez skarżącego na profilaktycznej kwarantannie domowej oraz brak wiedzy, że roszczenie zwrotowe w ogóle mu się należy, nie stanowią okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem organu, poza stwierdzeniem, że skarżący w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii przebywał na ciągłej - profilaktycznej kwarantannie domowej nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że przez cały czas, w jakim przysługiwał mu termin do złożenia wniosku o zwrot, obejmujący konkretny okres do dnia 24 lipca 2020 r., po upływie którego roszczenie wygasało, miał ewentualne objawy wskazujące na zarażenie wirusem SARS-CoV-2, co uniemożliwiało mu dokonanie czynności osobiście, bądź istniała inna przyczyna uniemożliwiająca mu realizację powyższego. Ponadto, Wojewoda zwrócił uwagę, że skarżący nie uprawdopodobnił także, że dokonał wszystkich możliwych, w danych warunkach czynności, by ewentualne uniknąć lub usunąć przeszkodę np. posługując się w podanym zakresie pomocą osób trzecich, w tym ustanawiając pełnomocnika, bądź przesyłając wniosek drogą elektroniczną przez platformę e-PUAP. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie Wojewody podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem oraz, że w sprawie zachodzi potrzeba przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jako załącznik do skargi, skarżący złożył negatywny wynik testu RT-PCR w kierunku obecności wirusa SARS-Cov-2 przeprowadzony w dniu 28 listopada 2021 r., celem odpowiedniego wykorzystania w sprawie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Bezspornym w sprawie jest, że wniosek skarżącego o zwrot nieruchomości został wniesiony z uchybieniem terminu oraz, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 15zzzzn˛ ustawy z dnia 2 marca 2022 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej jako ustawa o Covid -19). Pomimo, że z przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy o COVID-19 nie wynika, według jakich zasad i przesłanek organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak – jak wskazuje się w dominującym w orzecznictwie stanowisku - skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o tryb z Kodeksu postępowania administracyjnego. Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu znajdą więc zastosowanie postanowienia art. 58 k.p.a., ale z modyfikacjami przepisu art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy zmieniającej jako lex specialis. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu materialnego odbywa się z zastosowaniem przesłanki określonej w art. 58 § 1 k.p.a., której art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy o Covid-19 nie modyfikuje. Nie sposób bowiem uznać, że przepis art. 15 ust. 1 i 2 zzzzzn˛ ustawy o COVID funkcjonuje samodzielnie i może stanowić wyłączną podstawę do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Jakkolwiek zatem omawiana regulacja wprowadza szczególny tryb przywrócenia terminu, mający na celu stworzenie dodatkowej ochrony prawnej dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii, to jednak analiza treści tego przepisu niewątpliwie również wskazuje, że sam stan epidemii nie oznacza, iż w każdym przypadku organ zobowiązany jest przywrócić termin. Tym samym przywrócenie terminu w trybie art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nadal uwarunkowane jest spełnieniem przesłanki braku winy, wynikającej z art. 58 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1218/22, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1588/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 776/21; wyroki WSA w Łodzi: z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 862/21 i z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 20/22; wyrok WSA w Opolu z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 13/22; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 84/22 - opubl. w CBOSA). Stosownie zaś do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem brak zawinienia strony w uchybieniu terminu. Odwołanie się w tym przepisie do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia. Przy ocenie winy należy zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyroki NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; CBOS). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają natomiast niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny zasadności przywrócenia wnioskodawcy, w oparciu o powyższy przepis, uchybionego terminu do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący podniósł, że niedochowanie przez niego terminu związane było ze stanem zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 a następnie wprowadzonym stanem epidemii - które powodowały bardzo niekorzystne nastroje chorobowo - depresyjne w społeczeństwie a to przekładało się na stan funkcjonowania kraju we wszystkich możliwych dziedzinach - i dotykało wszystkich - nawet do dzisiaj. Dalej wskazał, iż jako uczestnik niniejszego postępowania prowadzonego przez Starostę Lubelskiego, sam osobiście doświadczył jak bardzo utrudniony był kontakt z pracownikami Starostwa, który był prowizoryczny i miał miejsce na parterze budynku. Okolicznością dodatkową dla uznania uprawdopodobnienia braku winy był także, jego zdaniem, fakt, iż w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii przebywał na ciągłej - profilaktycznej kwarantannie domowej - wspomagając się, jak wyjaśnił, czosnkiem, cebulą, miodem i częściowo amantadyną - przestrzegając zdrowego trybu życia. Końcowo, podkreślił, że, nie miał wiedzy o tym, iż roszczenie zwrotowe w ogóle mu się należy. W realiach kontrolowanej sprawy, ocena organu, zgodnie z którą skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było od niego niezależne wydaje się prawidłowa. Skarżący wskazał cztery przyczyny uchybienia terminu, jednakże żadna z nich (tj. istnienie stanu pandemii i związane z tym utrudnienia organizacyjne, profilaktyczne dbanie o zdrowie, niewiedza o prawie do złożenia wniosku) nie uprawdopodabniała w sposób wystarczający, że nie mógł złożyć wniosku w terminie. W orzecznictwie wskazuje się, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i same przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, wyrok WSA w Gliwicach z 30 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 453/22, wyrok WSA w Kielcach z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 574/21; CBOSA). Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia. W świetle tego przepisu, tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła należytej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20) Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że ocena Wojewody Lubelskiego, zgodnie z którą skarżący nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, a wskazane przez niego przyczyny niedochowania terminu na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości nie były niezawinione i od niego niezależne, jest prawidłowa. Skarżący nie wykazał, aby był w chorobie ( nie tylko COVID, ale jakiejkolwiek), nie korzystał w tym czasie z porady lekarskiej ani zwolnienia lekarskiego. Co więcej, nie podnosił, aby był w kwarantannie czy izolacji, wręcz przeciwnie – wskazał, że był jedynie na profilaktycznej kwarantannie domowej. Co szczególnie istotne nie wskazał, że nawet będąc na profilaktycznej kwarantannie nie mógł upoważnić innej osoby, która mogłaby pomóc mu w złożeniu przedmiotowego wniosku, wreszcie nie wskazał, że w jakikolwiek sposób nie mógł skorzystać z Internetu do złożenia wniosku za pomocą odpowiedniej platformy internetowej. Inną kwestą, chociaż równie istotną pozostaje okoliczność, że skarżący – jak sam przyznaje – nie wiedział, że "roszczenie zwrotowe mu się należy" (k. 567 akt adm.). W związku z powyższym, w pełni uprawnione jest stanowisko organu, że niedochowanie przez skarżącego terminu było wynikiem niedołożenia przez niego należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.