I OZ 706/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 203/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora od orzekania w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 203/24, oddalił wniosek J. F. ("skarżąca") o wyłączenie asesora sądowego Arkadiusza Koziarskiego od orzekania w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 18 § 1 pkt 1-7 oraz w art. 18 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), która uzasadniałaby wyłączenie asesora sądowego z mocy ustawy. Nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., tj. takie, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności asesora w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że asesor sądowy Arkadiusz Koziarski złożył pisemne wyjaśnienie w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a., że nie zachodzą po jego stronie przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a. wyłączające od orzekania w sprawie. Nie zachodzą też żadne inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Sąd I instancji uznał zatem, że skarżąca nie podniosła, ani nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności mogących stanowić podstawę wyłączenia asesora sądowego z mocy ustawy lub na wniosek, gdyż za takie nie mogą być uznane zdarzenia, które podniosła w złożonym wniosku o wyłączenie asesora sądowego, tj. okoliczność powołania asesora sądowego przez tzw. "neoKRS". Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca J. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W ocenie skarżącej asesor sądowy Arkadiusz Koziarski został rekomendowany Prezydentowi RP na stanowisko asesora sądowego przez neoKRS uchwałą nr 627/2020, co oznacza – jej zdaniem, że został powołany na stanowisko niezgodnie z Konstytucją RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora) zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie (asesorzy) nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego (asesora) następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (asesora) – art. 19 p.p.s.a. Funkcją instytucji wyłączenia sędziego (asesora) jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) w sytuacji kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią (asesorem) a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2023 r. sygn. III OZ 451/23, LEX nr 3615808). Wyłączenie sędziego (asesora) na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, jak w tej sprawie, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22 (ONSAiWSA 2023 r., nr 4, poz. 52), zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie asesora sądowego Arkadiusza Koziarskiego. Skarżąca nie powołała się bowiem na żadną ustawową przesłankę wyłączenia asesora. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 p.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Jednocześnie złożone przez asesora w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona zarówno we wniosku z 2 września 2024 r., jak i w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko asesora sądowego przez tzw. "nową KRS" nie jest asesorem w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżąca nie wyjaśniła bowiem, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora sądowego. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora jest bezzasadny Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.