II OSK 481/21

SENTENCJA Dnia 8 grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 589/20 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego samowoli budowlanej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 589/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], zwanego dalej "WINB", w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego samowoli budowlanej. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", w P., na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), odmówił skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego samowolnie wykonanej przydomowej oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w S., a zakończonego decyzją PINB w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], nakazującą rozbiórkę ww. oczyszczalni ścieków. Organ I instancji wskazał, że skarżąca wniosek o wznowienie oparła na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., jednak nie dochowała terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 K.p.a., tj. terminu 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca. Zaskarżonym postanowieniem [...] WINB utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji. W ocenie organu II instancji, biorąc pod uwagę treść wniosków skarżącej, organ powiatowy zasadnie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w ww. sprawie, gdyż podanie o wznowienie postępowania nie zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Skarżąca we wniosku nie przedstawiła żadnych argumentów oraz dowodów, które potwierdzałyby, że zachowany został termin przez nią termin jednego miesiąca od czasu, kiedy powzięła wiedzę o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W zasadzie oczywiste jest, że termin ten nie mógł zostać przez skarżącą zachowany, gdyż w piśmie zawierającym żądanie wznowienia postępowania skarżąca powołuje się na – cyt.: "O istnienie wskazanych powyżej dowodów, to jest dokumentów znajdujących się w archiwum Wydziału Urbanistyki i Administracji Budowlanej UM [...], wnioskodawczyni nabyła wiedzę dopiero w dniu 2019-10-16 (...)". Organ odwoławczy zaznaczył, że podanie skarżącej z dnia 30 grudnia 2019 r., skierowane do PINB w S., w którym powołuje się na "art. 145", nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 3 stycznia 2020 r. Nadto organ II instancji wskazał, że niezależnie od powyższego, skarżąca nie wykazała, iż dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skarżąca odebrała kwestionowaną decyzję organu powiatowego z dnia 28 kwietnia 2017 r. – w dniu 8 maja 2017 r. – co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru i nie składała odwołania do organu II instancji. Zatem nie kwestionowała faktu, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca, domagając się jego uchylenia i podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko wyrażone przed organem II instancji. Skarżąca w oparciu o wszelkie zgromadzone w sprawie dowody stwierdziła, że "organy prowadzące niniejszą sprawę nie dołożyły starań dla wyczerpującej analizy, interpretacji lub uzupełnienia materiału dowodowego, dodatkowo ten istniejący traktując w sposób wybiórczy i dowolny. Orzekając, naruszyły naczelną zasadę postępowania jaka została zapisana w art. 7 K.p.a., tj. zasadę prawdy obiektywnej. W efekcie wydano decyzje błędną, oraz wprost urągającą podstawowym zasadom sprawiedliwości, w taki sposób, że odpowiedzialność za działanie przypisana została osobie, która czynu zabronionego nie popełniła". Ponadto wskazała, że Prokuratura Rejonowa S. prowadzi aktualnie śledztwo dotyczące poświadczania nieprawdy przez J. D., współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] w S., w postępowaniach przed organami administracji państwowej, w tym Strażą Miejską, PINB w P., WGKiOŚ Urzędu Miasta [...], w sprawie dotyczącej budowy i eksploatacji nielegalnej przydomowej oczyszczalni ścieków przy ul. [...] w S.. W uzupełnieniu skargi z dnia 10 sierpnia 2020 r. skarżąca przedstawiła argumentację dotyczącą legalności wydanego nakazu rozbiórki ww. oczyszczalni ścieków. W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 589/20, oddalając skargę, wskazał, że skarżąca wiedzę o nowych, istotnych w jej ocenie dowodach powzięła w dniu 16 października 2019 r., a następnie – przy piśmie z dnia 18 października 2019 r., stanowiącym odwołanie od decyzji PINB w S. z dnia [...] października 2019 r., odmawiającej zmiany decyzji o rozbiórce z [...] kwietnia 2017 r. – poinformowała organ o ujawnionych nowych dowodach w sprawie, co wynika wprost z treści odwołania. Okoliczność ta nie przesądza jednak o tym, że skarżąca zachowała termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. termin, o którym mowa w treści tego przepisu należy uznać za zachowany jeżeli pomiędzy datą powzięcia informacji o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, a złożeniem wniosku o wznowienie upłynęło nie dłużej niż 1 miesiąc. W ocenie Sadu, kryterium tego nie spełnia poinformowanie organu o okoliczności, które mogłaby stanowić przyczynę wznowienia postępowania w innym piśmie procesowym złożonym w toku innego postępowania administracyjnego. Jakkolwiek postępowanie to dotyczyło kwestii rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków, jednak jego przedmiotem nie były kwestie odnoszące się do zasadności samej rozbiórki, bowiem organ badał jedynie, czy obowiązek został skierowany do właściwych adresatów. Błędnie zatem strona skarżąca utożsamia okoliczność powiadomienia organu o istnieniu nowych dokumentów, w toku tego postępowania, bezpośrednio po powzięciu informacji o nowych dowodach, z zachowaniem terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją o rozbiórce. W świetle akt sprawy nie ulega wątpliwości, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany, bowiem pomiędzy powzięciem informacji o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania w dniu 16 października 2019 r., a złożeniem wniosku o wznowienie postępowania z dnia 30 grudnia 2019 r., który został nadany w dniu 3 stycznia 2020 r., a do organu wpłynął w dniu 7 stycznia 2020 r. niewątpliwie upłynął okres dłuższy aniżeli miesiąc. Zasadnie zatem organ odmówił wznowienia postępowania przyjmując, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 K.p.a. w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji WINB, w sytuacji gdy z pisma wniesionego przez skarżącą do PINB w P. z dnia [...] października 2019 r. wynikało żądanie wznowienia postępowania, co oznaczało zachowanie terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 K.p.a. w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej z pisma wniesionego przez skarżącą do PINB w P. z dnia 18 października 2019 r. nie wynikało żądanie wznowienia postępowania. Pismo to bowiem stanowiło odwołanie od decyzji administracyjnej podjętej w trybie art. 155 K.p.a. o odmowie zmiany ww. decyzji o nakazie rozbiórki oczyszczalni ścieków. Sama zaś okoliczność, że w piśmie tym skarżąca powołała się na określone dowody nie potwierdza tezy, że wnosząc to odwołanie, wnioskowała także o wznowienie postępowania. W piśmie tym brak jest takiego wniosku procesowego, jak i stosownej argumentacji, z której można by wywieść taki wniosek, a który stwarzałby możliwość dla organu administracyjnego poddania w wątpliwość żądań procesowych skarżącej zawartych w odwołaniu od konkretnej decyzji administracyjnej. A zatem Sąd I instancji trafnie ocenił, że okoliczność, iż przy piśmie z dnia 18 października 2019 r. – stanowiącym odwołanie od decyzji PINB w S. z dnia [...] października 2019 r., odmawiającej zmiany decyzji o rozbiórce z [...] kwietnia 2017 r. – skarżąca poinformowała organ o ujawnionych nowych dowodach w sprawie, nie przesądza jednak o tym, że skarżąca zachowała termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto w tym zakresie w skardze kasacyjnej nie wykazano, z jakich względów informacjom zawartym w ww. odwołaniu należałoby nadać walor wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. O tym bowiem nie decyduje wskazywany brak wiedzy prawniczej skarżącej, ponieważ tego rodzaju argumentacja zasadniczo potwierdza, że skarżąca właśnie z uwagi na brak wiedzy nie złożyła w drodze ww. odwołania także stosownego wniosku o wznowienie postępowania. Takiej też ocenie nie przeczy to, że możliwym jest zawarcie w jednym piśmie kilku kumulatywnych wniosków procesowych, o ile właśnie takowe zostały sformułowane, tym bardziej, że w tej sprawie wskazywane pismo stanowiło konkretny środek prawny, tj. odwołanie od decyzji administracyjnej. Nie było to "jakieś" pismo procesowe, które wymagałoby od organu administracyjnego podjęcia działań mających na celu ustalenie, w jakim trybie zostało ono wniesione. Dlatego w omawianym zakresie nie można doszukać się wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 9 K.p.a. w stopniu, który dawałby podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie o odmowie zaskarżonego postanowienia miałoby podlegać uchyleniu jako wadliwe. Poza tym z wniosku skarżącej o wznowienie postępowania (pismo z dnia 30 grudnia 2019 r.) wynika, że takowy został złożony w reakcji, ale na wyjaśnienia zawarte w decyzji [...] WINB z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...], a nie – że ww. odwołanie stanowiło także wniosek o wznowienie postępowania; co przeczy twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej jakoby ww. odwołanie zawierało żądanie wznowienia postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji, który stwierdził, że termin do złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany, bowiem pomiędzy powzięciem informacji o okolicznościach mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania w dniu 16 października 2019 r., a złożeniem wniosku o wznowienie postępowania z dnia 30 grudnia 2019 r., który został nadany w dniu 3 stycznia 2020 r., niewątpliwie upłynął termin jednego miesiąca, o jakim mowa art. 148 § 1 K.p.a. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że organy obu instancji zasadnie zastosowały art. 149 § 3 K.p.a. i odmówiły skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego samowolnie wykonanej ww. przydomowej oczyszczalni ścieków, a zakończonego ww. decyzją PINB z 2017 r. o nakazie rozbiórki. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.