I GZ 36/25

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lipca 2024 r.; sygn. akt III SA/Kr 812/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 22 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 812/24 odrzucił skargę M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2023 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W uzasadnieniu WSA ustalił, że z przekazanych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja, została skutecznie doręczona skarżącemu 13 września 2023 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał zatem 13 października 2023 r. Skarga zaś została wniesiona do sądu dopiero 20 kwietnia 2024 r. WSA uznał, że bez wpływu na ocenę zachowania przedmiotowego terminu pozostaje natomiast okoliczność, że skargę tę w imieniu skarżącego wniósł pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy przyznanego skarżącemu przed wszczęciem postępowania sądowego, który o wyznaczeniu go adwokatem skarżącego został zawiadomiony – jak wynika z akt sprawy – już po upływie terminu do wniesienia skargi. Okoliczność złożenia przez skarżącego, w terminie do wniesienia skargi, wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (co dopuszcza przepis art. 243 § 1 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), nie ma bowiem – w świetle dyspozycji art. 53 p.p.s.a. – wpływu na bieg i upływ terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji. Artykuł 53 p.p.s.a. w zakresie, w jakim odnosi się do decyzji administracyjnych, początek biegu terminu do wniesienia skargi bezwzględnie wiąże z dniem doręczenia decyzji skarżącemu. Sąd I instancji podkreślił również, że jeżeli strona zwróci się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, odstępując przy tym od samodzielnego sporządzenia i wniesienia skargi na tę decyzję, a okres realizacji tego wniosku przekroczy długość terminu do wniesienia skargi - wyznaczony pełnomocnik, wnosząc skargę w imieniu strony już po upływie terminu, zmuszony jest jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, od uwzględnienia którego uzależnione będzie nadanie skardze dalszego biegu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego - wnosząc skargę w takich właśnie okolicznościach - nie zawarł jednak w treści skargi wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Pełnomocnik skarżącego wskazał na błąd w ustaleniu faktycznym leżącym u podstaw wydanego postanowienia, gdyż pełnomocnik – zgodnie z jego wiedzą – złożył wniosek o przywrócenie terminu dla skarżącego do złożenia skargi, w osobnym piśmie, a nie w treści skargi. Wniosek ten, jako osobne pismo procesowe, został nadany tą samą przesyłką pocztową poleconą z dnia 20 kwietnia 2024 r., co skarga i załączniki do niej, adresowaną i doręczoną na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, i winien znajdować się w aktach sprawy przekazanych do sądu. W załączeniu do zażalenia dołączono "kopie dokumentów skierowanych do akt sprawy przesyłką z dnia 20 kwietnia 2024 r.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy zaskarżona decyzja (zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi) została doręczona stronie 13 września 2023 r. W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 13 października 2023 r. Złożenie skargi w dniu 20 kwietnia 2024 r. nastąpiło zatem po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że pełnomocnik strony nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Brak jest takiego żądania zarówno w samej skardze, jak również brak w aktach sądowych odrębnego pisma zawierającego taki wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przyjęte w orzecznictwie stanowisko – zawarte także w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji - że złożenie (w terminie do wniesienia skargi) wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Termin do wniesienia skargi należy do kategorii terminów ustawowych. Te zaś terminy nie podlegają modyfikacjom, w tym przedłużeniu. Należy jednak zaznaczyć, że terminy ustawowe, a zatem i termin do wniesienia skargi, może zostać przywrócony. Oznacza to, że tak jak w niniejszej sprawie, ustanowienie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi, może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednakże, aby Sąd I instancji mógł przywrócić termin do wniesienia skargi oraz nadać skardze dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, zarówno w treści skargi, jak i w ewentualnym odrębnym piśmie. Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że brak jest w przypadku skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiednika art. 177 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Kwestia daty ustanowienia pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi może mieć jedynie znaczenie dla ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu, o czym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. (zob. B. Dauter: komentarz do art. 87, teza 5 w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lex/el.2019). Należy podkreślić, że regulacja zawarta w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia, sąd ma obowiązek odrzucić skargę bez badania przyczyn naruszenia terminu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje, czy w danej sprawie rzeczywiście nie został dochowany termin na dokonanie czynności procesowej, a w konsekwencji - czy Sąd pierwszej instancji zasadnie skargę odrzucił. W toku takiego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie bada natomiast tego, z jakich powodów doszło do ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Ta kwestia może być przedmiotem rozważań w odrębnym postępowaniu wpadkowym, w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. To w tym postępowaniu Sąd pierwszej instancji bada też kwestię, czy taki wniosek został złożony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.