III OW 139/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Wrocławskiego z 10 września 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Wrocławskim a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we Wrocławiu przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązki na podmiot negatywnie oddziałujący na środowisko postanawia: wskazać Starostę Wrocławskiego jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Pismem z 10 września 2023 r. Starosta Wrocławski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (nieprawidłowo określonego jako spór o właściwość) przez wskazanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu jako organu właściwego do wydania decyzji nakładającej obowiązki na podmiot negatywnie oddziałujący na środowisko. W uzasadnieniu wniosku Starosta Wrocławski wyjaśnił, że pismem z 4 sierpnia 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu przekazał mu skan pisma z 25 lipca 2023 r. Prezesa Dolnośląskiej Izby Rolniczej dotyczącego wprowadzenia zakazu używania działek antygradowych na terenie [...] w S. Wniosek o wprowadzenie zakazu wynikał ze skarg rolników i mieszkańców powiatu wrocławskiego i powiatu oławskiego. Ich zdaniem, używanie działek, które rozbijają chmury, skutkuje brakiem opadów w tym rejonie bądź minimalnymi opadami deszczu. Ponadto impulsy wywołane wystrzałami generują hałas, w związku z czym mają wpływ nie tylko na środowisko, ale również na zdrowie ludzi, płoszenie zwierząt i ptaków w okresie lęgowym. Jako podstawę przekazania tego pisma według właściwości Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu powołał art. 362 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm. – dalej: p.o.ś.) w związku z art. 378 ust. 1 tej ustawy. W ocenie Starosty Wrocławskiego, przekazując pismo pominięto jednak zlokalizowanie działa przeciwgradowego w sąsiedztwie obszarów Natura 2000 - obszaru specjalnej ochrony ptaków Grądy Odrzańskie PLB020002 (w okresie lęgowym ostoja ważna dla gatunków z załącznika I Dyrektywy ptasiej) oraz obszaru Grądy w Dolinie Odry PLH020017 (obszar istotny dla zachowania leśnych oraz nieleśnych siedlisk przyrodniczych, szczególnie siedlisk o charakterze hydrogenicznym i związanych z nimi cennymi gatunkami zwierząt stanowiącymi przedmioty ochrony obszaru ochrony siedlisk oraz związanego z nim obszaru specjalnej ochrony ptaków Grądy Odrzańskie). Ponadto Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu pominął możliwość zastosowania art. 52 ust. 1 i 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2023 r. poz.1336 – dalej: u.o.p.). W ocenie Starosty Wrocławskiego, ogólny charakter art. 362 p.o.ś. nie usprawiedliwia zaniechania obowiązków organów ochrony środowiska wynikających z przepisów odrębnych. W odpowiedzi na wniosek Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wniósł o wskazanie Starosty Powiatu Wrocławskiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 362 ust. 1 p.o.ś., jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach jest starosta, co wynika wprost z art. 378 ust 1 p.o.ś. Natomiast stosownie do art. 34 ust. 1 u.o.p., jeżeli przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, może zezwolić na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000. Jeżeli jednak działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 u.o.p., zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym stanowi art. 34 u.o.p. lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a u.o.p., regionalny dyrektor ochrony środowiska, [...] wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych (art. 37 ust. 1 u.o.p.) Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie w tej sprawie powinno się toczyć na podstawie art. 362 ust. 1 p.o.ś. czy też na podstawie art. 37 u.o.p. W pierwszym przypadku organem właściwym jest starosta, natomiast w drugim regionalny dyrektor ochrony środowiska. Wbrew jednak stanowisku Starosty Wrocławskiego, sama bliskość obszarów Natura 2000 (według oświadczenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu jest to około 1.5 km), nie jest wystarczająca do podjęcia działań na podstawie przepisów u.o.p., w tym art. 37 ust. 1 u.o.p. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 pkt 1 - 3 u.o.p., zabrania się podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000 czy też pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Jak wynika z akt sprawy, w tym ustaleń Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, dotychczas nie stwierdzono znaczącego negatywnego wpływu działalności przedmiotowych szklarni na siedliska (miejsca gniazdowania i żerowania) gatunków ptaków stanowiących przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 Grądy odrzańskie. Ponadto przedmiotowe przedsięwzięcie było również przedmiotem uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu na potrzeby uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Również na tym etapie nie stwierdzono znaczącego negatywnego wpływu na obszar Natura 2000. Ustalenia te nie zostały w żaden sposób podważone przez Starostę Wrocławskiego. Powyższe oznacza, że w świetle tak ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, jako organ właściwy w sprawie należało wskazać Starostę Wrocławskiego na podstawie art. 378 ust. 1 w związku z art. 362 ust. 1 p.o.ś. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.