I OSK 1848/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi E. A. i A. K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1953/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. K. i E. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 324/21 w sprawie ze skargi A. K. i E. A. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 31 grudnia 2020 r., nr 4553/2020 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić A. K. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 100 (sto) złotych. UZASADNIENIE Wyrokiem z 9 lipca 2024 r., sygn. akt I OSK 1953/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. K. i E. A. (dalej: skarżące) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 324/21, w sprawie ze skargi skarżących na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 31 grudnia 2020 r., nr 4553/2020, w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W piśmie z 28 sierpnia 2024 r. skarżące – działając osobiście – wniosły o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując profesjonalizm działających w ich imieniu pełnomocników, wskazując na brak zgody skarżących na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz nie zgadzając się z wysokością przyznanego im w sprawie odszkodowania. Skarżące sformułowały wniosek o "wznowienie sprawy jako jawnej, żebyśmy miały możliwość wypowiedzenia się oraz złożenia dowodów". W piśmie procesowym z 3 października 2024 r. pełnomocnik skarżących – r.pr. P. S. poparł w całości stanowisko swoich mocodawczyń oraz wniósł o "wznowienie postępowania zakończonego w niniejszej sprawie wyrokiem". W uzasadnieniu tego pisma poruszono kwestie dotyczące: nieprofesjonalnej ochrony i reprezentacji skarżących w postępowaniu sądowym przez poprzednią pełnomocnik; pominięcia w postępowaniu administracyjnym i przed sądem I instancji 3 operatów szacunkowych złożonych przez stronę, bez wyjaśnienia przyczyn ich pominięcia, a także nieustosunkowanie się przez NSA do złożonego 4 czerwca 2024 r. do akt sprawy nowego, aktualnego operatu szacunkowego, w którym przedstawiono opinię na temat wartości nieruchomości; błędnego obliczenia opłaty sądowej. Pełnomocnik przyznał też, że to on namówił skarżące do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 276 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ppsa), do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Stosownie zaś do art. 175 § 1 ppsa, skarga kasacyjna (tu: skarga o wznowienie postępowania) powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3, które wyłączają przymus adwokacko-radcowski: jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a także doradca podatkowy - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami oraz rzecznik patentowy - w sprawach własności przemysłowej (§ 2 i § 3); a także gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). W niniejszej sprawie skarżące sporządziły skargę o wznowienie postępowania osobiście, pomimo nie posiadania zdolności postulacyjnej w tym zakresie, skoro nie należą do grupy kwalifikowanych podmiotów wymienionych w art. 175 ppsa. Niedopełnienie obowiązku sporządzenia tej skargi przez uprawniony podmiot stanowi uchybienie o nieusuwalnym charakterze, skutkujące odrzuceniem skargi a limine. Niemniej jednak w piśmie procesowym z 3 października 2024 r. pełnomocnik skarżących poparł stanowisko swoich mocodawczyń o wznowienie postępowania. Brak jest zatem podstaw do odrzucenia skargi z powodu braku zdolności postulacyjnej skarżących. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego ma nadzwyczajny charakter, ponieważ zmierza do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została już prawomocnie osądzona. Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem prawnym, którego wniesienie otwiera drogę do orzekania przez sąd administracyjny w sprawie, w której zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie. Z tego względu skarga ta stanowi sformalizowany środek zaskarżenia, tzn. musi spełniać szczególne rygory zarówno co do jej formy, jak i treści. Oprócz zachowania wymogów przewidzianych dla zwykłego pisma procesowego, skarga ta powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 ppsa). Stosownie do treści art. 280 § 1 ppsa, sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podstawy wznowienia postępowania zostały wymienione enumeratywnie w art. 271 – 273 ppsa i z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji wznowienia, podlegają ścisłej wykładni. Wskazanie konkretnej podstawy wznowienia i jej uzasadnienia stanowi obligatoryjny element skargi o wznowienie, którego brak obliguje sąd do odrzucenia danego środka prawnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że ani w piśmie skarżących z 28 sierpnia 2024 r., ani w piśmie ich pełnomocnika z 3 października 2024 r., nie powołano żadnej z ustawowych postaw, która uzasadniałaby wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego w niniejszej sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie doszukiwać się przesłanek wznowienia postępowania, zastępując skarżącego w formułowaniu podstaw wznowienia, ponieważ to skarżący ma obowiązek określić zarówno te podstawy, jak i ich uzasadnienie, co wynika z art. 279 ppsa. Wymóg sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika (tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w art. 175 ppsa) skargi o wznowienie postępowania podlegającej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wprowadzono po to, aby zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw wznowieniowych wraz z uzasadnieniem, spełniające wymagania przewidziane przepisami ppsa. Uznając zatem, że skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.