I OZ 242/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2166/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2023 r. nr 904/2023 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Skarżący, zastępowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2023 r. nr 904/2023 dotyczącą zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Do skargi załączono dokument pełnomocnictwa z 24 stycznia 2023 r., którego zakres nie obejmował zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem z 20 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca zobowiązanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 lutego 2024 r. Przy piśmie datowanym na 29 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa procesowego z 24 stycznia 2023 r., nieobejmującego swym zakresem występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Zaskarżonym postanowieniem z 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2166/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Skarżący, zastępowany przez adwokata, złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 36 pkt 1, art. 34, art. 39 pkt 1 w zw. z art. 44 § 2 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem Sąd I instancji nie wezwał strony do podpisania skargi, wydając przedwczesne postanowienie o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 34 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 in principio p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo może być: 1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu (art. 36 p.p.s.a.). Z kolei stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Obowiązek dołączenia pełnomocnictwa wynika także z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że do skargi został załączony dokument pełnomocnictwa datowany na 24 stycznia 2023 r., którego zakres nie obejmował zastępowania skarżącego przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącego został więc wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego go do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. W ustawowym terminie pełnomocnik nadesłał poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię tego samego pełnomocnictwa z 24 stycznia 2023 r., nieobejmującego swym zakresem występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wobec nieuzupełnienia braków formalnych. Argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zasługuje natomiast na aprobatę. Skierowane do pełnomocnika skarżącego wezwanie zostało sformułowane w klarowny sposób – wyraźnie zobowiązano pełnomocnika do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika, który niezasadnie zdaje się pomijać drugą część tak sformułowanego zobowiązania – a które należało odczytywać w całości, wezwanie nie dotyczyło braku przedłożenia oryginału lub prawidłowo poświadczonej kserokopii pełnomocnictwa z 24 stycznia 2023 r., lecz braku dokumentu pełnomocnictwa obejmującego swym zakresem zastępstwo procesowe strony przed sądami administracyjnymi. Nie ma przy tym również znaczenia, że wezwanie zostało wystosowane już po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącego odpowiedzi na skargę i wezwaniu go do ustosunkowania się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdyż wskazane czynności Sądu nie sanują pierwotnego braku formalnego skargi. Nienależyte umocowanie pełnomocnika stanowi bowiem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i wymaga ze strony Sądu podjęcia działań zmierzających do jego wyeliminowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska, iż zachodziła konieczność wezwania samego skarżącego do uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie skargi. Jeżeli bowiem strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez zawodowego pełnomocnika, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to Sąd I instancji – w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 67 § 5 i art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia z uwagi na nieusunięcie przez pełnomocnika w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Wezwanie strony do podpisania skargi osobiście prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług zawodowych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika zawodowego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie zawodowego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 maja 2017 r., II GZ 367/17; z 28 lipca 2021 r., II OZ 422/21; z 30 sierpnia 2022 r., II OZ 459/22). Podkreślić również należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Na gruncie niniejszej sprawy stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni – czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają bowiem stronę, w imieniu której działa. Z przedstawionych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.