IV SAB/Wr 329/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S.T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zaświadczenia na wniosek strony z dnia 20 kwietnia 2023 r. I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej S.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE S. T., obywatelka I. (dalej: strona, skarżąca) w dniu 6 lipca 2023 r. złożyła skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie wydania zaświadczenia, o co wystąpiła w dniu 20 kwietnia 2023 r. W skardze działając na podstawie art. 3 § 2, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) przez oczywiste nieprzestrzeganie terminów w postępowaniu o wydanie zaświadczenia. Wniosła o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie skutkujące niewydaniem w terminie zaświadczenia na wniosek strony; 2) stwierdzenie, ze przewlekłość postepowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia w sprawie w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy. W uzasadnieniu skargi uargumentowała wnioski i zarzuty skargi. Wskazała, że w dniu 19 stycznia 2023 r. złożyła do organu wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, a pismem z 20 kwietnia 2023 r. wniosła o wydanie zaświadczenia i pomimo złożenia w dniu 2 czerwca 2023 r. ponaglenia zaświadczenia tego do dnia złożenia skargi nie otrzymała. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie – w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia przez Wojewodę jest dopuszczalna, a ponadto okazał się uzasadniona. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną odnośnie do dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość w sprawie wydania zaświadczenia. Brak jest również podstaw do zastosowania w tego rodzaju sprawach art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2003 r., poz. 103), w tym art. 100c ust. 4 tej ustawy (zob. wyroki NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 784/23 i II OSK 785/23 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Wobec czego odrzucenie skargi w sprawie nie ma podstaw prawnych. Skarżąca spełniła warunek formalny wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ składając ponaglenia (w dniach: 9 sierpnia 2018 r., 20 listopada 2018 r., 27 grudnia 2018 r., 9 lutego 2023 r.), co nakazuje art. 53 § 2b p.p.s.a. W świetle tego przepisu skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W dalszej jednostce redakcyjnej (§ 1a) wskazano, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma wątpliwości, że kontrola sądowa - w trybie art. 149 p.p.s.a. -prowadzenia postępowania przez organ w następstwie skargi na przewlekłe prowadzenie takiego postępowania jest dokonywana na dzień wniesienia skargi, co potwierdza uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Podstawę procesową działania organów administracji publicznej w tej sprawie regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej k.p.a). Pojęcie "przewlekłości" postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.): "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Akta administracyjne sprawy wskazują, że wniosek o wydanie zaświadczenia skarżąca złożyła w dniu 20 kwietnia 2023 r. i do dnia wniesienia skargi (6 lipca 2023 r.), czyli przez okres ponad dwóch miesięcy, organ nie wydał zaświadczenia. Z akt tych nie wynikają żadne przeszkody do wydania zaświadczenia, ponieważ organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, natomiast pierwsza czynność w tej sprawie podjął w dniu 4 sierpnia 2023 r. wydając zaświadczenie na wniosek strony. Zestawiając powyższe terminy, tj. termin maksymalnie siedmiodniowy z ponad dwumiesięczną zwłoką organu, należało stwierdzić, że zwłoka ta była oczywista, bez żadnej przyczyny oraz znaczna. Mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd jest obowiązany do oceny, czy stwierdzona przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB 276/23, CBOSA). Kontrola sądowa poddanego w sprawie działania organu doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do wniosku, że działanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący, nadzwyczajny i niemający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Na tą ocenę wpływa niewątpliwie nieskomplikowany charakter sprawy, która nie wymaga żmudnego gromadzenia dowodów, powoływania biegłych, przesłuchiwania świadków. Nie chodzi też o wykazanie stronie jakichkolwiek nieprawidłowości, ale o wydanie zaświadczenia. W tym stanie rzeczy nie może być wątpliwości, że organ na dzień złożenia skargi pozostawał w przewlekłości, o czym Sąd orzekł na w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Uwzględniając fakt, że wniesieniu skargi organ wydał zaświadczenie w sprawie złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku o wydanie ww. zaświadczenia (pkt III sentencji wyroku). Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4) p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I-III sentencji wyroku. O kosztach (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis sądowy w kwocie 100 zł.