II SAB/Wr 554/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 27 listopada 2021 r. (data wpływu do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu) A. L. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) z wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Do wniosku dołączył stosowną dokumentację. Pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 5 września 2023 r.) wnioskodawca wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zawiadomieniem z dnia 28 maja 2024 r. Wojewoda poinformował stronę o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. W treści tego zawiadomienia wskazał, że art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.) ma zastosowanie do każdego cudzoziemca, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22. W skardze z dnia 15 maja 2024 r. (z odnotowanym wpływem do organu w dniu 16 maja 2024 r.) strona skarżąca zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 210 ust. 1 i 2 i w zw. z art. 233 ustawy o cudzoziemcach poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy wniosła o: 1) zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania decyzji w terminie 30 dni na podstawie art. 149 1 pkt 1 p.p.s.a.; 2) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; 3) stwierdzenie, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.; 4) orzeczenie o zwrocie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.. W treści skargi strona przedstawiła argumentację na poparcie zarzutów i wniosków zamieszczonych w piśmie procesowym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Przy piśmie z dnia 8 października 2024 r. organ przesłał kopię decyzji z dnia 7 października 2024 r., którą rozpoznano wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935.) - dalej "p.p.s.a.", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Rozstrzygając sprawę Sąd miał na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkami - ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c i art. 100d ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że nie stoją ona na przeszkodzie, dokonania oceny działania organu do dnia 15 kwietnia 2022 r., czyli do dnia kiedy terminy uległy zawieszeniu. Bezczynność zdefiniowana zostały w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (aktualnie - j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej - k.p.a.). Z definicji wynika, że bezczynność zachodzi, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca. Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że sprawę cechuje bezczynność organu, jednak nie jest ona rażąca. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały wpłynął do Wojewody w dniu 27 listopada 2021 r. Ustawowy termin na załatwienie sprawy upływał zatem w dniu 27 grudnia 2021 r. (maksymalnie 27 stycznia 2022 r. w sprawie szczególnie skomplikowanej), i od tego dnia, do dnia 15 kwietnia 2022 r. (data zawieszenia biegu terminów do załatwienia sprawy), organ pozostawał w bezczynności. Łączny okres zatem bezczynności jaka mogła zostać uwzględniona przez Sąd wynosił maksymalnie 3 miesiące. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że nie została ona załatwiona w terminie maksymalnym wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a. jak też w terminie wyznaczonym przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Zachowanie organu spełnia więc opisane wcześniej znamiona bezczynności, o czym orzeczono w pkt I sentencji. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym w szczególności okres stwierdzonej bezczynności, nie przekraczającej pół roku, Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie uznania go za przekroczenie znaczące (zob. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22). W rezultacie Sąd stwierdził (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd nie pozostał przy tym obojętny na trudności organizacyjno-kadrowe urzędu, związane ze szczególną sytuacją międzynarodową, w tym wzmożony napływ cudzoziemców, nasilony w lutym 2022 r. Jak wynika z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie, już po wywiedzeniu skargi, Wojewoda Dolnośląski zakończył postępowanie wydając w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego decyzję z dnia 7 października 2024 r. W tych okolicznościach przyjąć należy, że przed dniem wyrokowania organ wydał stosowne rozstrzygnięcie w sprawie, a to czyni bezprzedmiotowym stosowanie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., czyli zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu. Stąd też o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy orzeczono w pkt III sentencji wyroku. O kosztach (pkt IV sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie kwoty uiszczonego wpisu od skargi.