I FSK 876/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi M. L. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 1955/23, w sprawie ze skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 31/23 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 28 listopada 2022 r., nr 3201-IOD2.63.2.2022.7; 3201-IOD2.603.2.2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2013 r. po wznowieniu postępowania postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Sylwester Marciniak Sędzia NSA UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r., I FSK 1955/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. L. (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 31/23, w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 28 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2013 r. W piśmie z dnia 15 maja 2024 r. skarżąca – działając przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako podstawę wznowienia wskazując art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., znajdującym zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym z uwagi na art. 276 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeśli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Natomiast wedle art. 26 § 1 p.p.s.a. zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, działając z urzędu, powziął informację o obwieszczeniu przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Gospodarczy, że postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt [...], Sąd ten ogłosił upadłość skarżącej jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Równocześnie Sąd wyznaczył syndyka, którego funkcję miała pełnić [...] (numer obwieszczenia [...]). Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej: p.u.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 144 ust. 1 u.p.u. wyrażenie, że postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "wyłącznie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Z przepisu tego wynika, że wyłącznie syndykowi, po ogłoszeniu upadłości, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości, zaś strona upadła jest jej pozbawiona (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2022 r. II FSK 749/17). W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że skarga o wznowienie postępowania sądowego dotyczy masy upadłości, skarżąca dążyła bowiem w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 31/23 (I FSK 1955/23) do usunięcia z obrotu prawnego (w wyniku postępowania wznowieniowego) decyzji wymiarowej. Skarga z dnia 15 maja 2024 r. została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa (również z dnia 15 maja 2024 r.). W dacie tej skarżąca nie mogła jednak we własnym imieniu (działając czy to osobiście, czy przez pełnomocnika) skutecznie zainicjować postępowania wznowieniowego, gdyż nie miała zdolności procesowej. Brak w zdolności procesowej skarżącej nie mógł być przy tym uzupełniony, gdyż skargę o wznowienie postępowania mógł złożyć jedynie Syndyk działający we własnym imieniu w związku z ogłoszeniem upadłości skarżącej na mocy postanowienia z dnia 29 stycznia 2024 r. Nie ma natomiast wątpliwości, że Syndyk, jako jedyny podmiot posiadający legitymację procesową do dokonania tej czynności procesowej, nie wniósł skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2023 r., I FSK 1955/23. Podsumowując powyższe, należy uznać, że skarga o wznowienie postępowania sądowego, jako złożona przez podmiot nieposiadający zdolności procesowej, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 276 p.p.s.a. Sylwester Marciniak Sędzia NSA