II SA/Bd 283/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. umarza administracyjne postępowanie odwoławcze. UZASADNIENIE 1. Decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. nr 19/2023 Prezydent Miasta Bydgoszczy udzielił pozwolenia na rozbiórkę sześciu budynków mieszkalnych oraz jednego budynku niemieszkalnego na nieruchomości przy ul. [...] w Bydgoszczy (na działce o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...]). 2. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. D. (dalej: skarżąca, strona) podnosząc, że postepowanie dotyczy jej interesów, ponieważ budynku przeznaczone do rozbiórki znajdują się w granicy z pasem drogi prowadzącej do jej nieruchomości przy ul. [...], wpisanej do księgi wieczystej jako prawo wolnego przejścia i przejazdu do ul. [...] pasem o szerokości 3,5 m, wzdłuż granicy między nieruchomościami ul. [...] i [...]. 3. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej "k.p.a.") stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W sprawach o pozwolenie na budowę (rozbiórkę) normą prawną wyznaczającą interes prawny jest art. 28 ust. 2ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm. – dalej "p.b."), w myśl którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania należy natomiast rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu (art. 3 pkt 20 p.b.). Dalej organ wskazał, że skarżąca swój interes prawny wywodzi z przysługującej jej służebności przejścia i przejazdu przez teren działki inwestycyjnej pasem o szerokości 3,5 m, wzdłuż granicy między nieruchomościami ul. [...] i [...]. Z akt sprawy wynika, że ograniczone prawo rzeczowe o takiej treści faktycznie jej przysługuje. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika jednak również, że przedmiotowa inwestycja polegająca na rozbiórce budynków nie uniemożliwi jej trwale korzystania z tej służebności. Tym samym w ocenie Wojewody nie sposób uznać, że skarżąca posiada interes prawny w sprawie rozbiórki budynków położonych na działce nr [...]. 4. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca zarzucając naruszenie art. 28, art. 35 i art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania. Uzasadniając podniesione zarzuty strona wskazała m.in., że nie zgadza się z decyzją podjętą w oparciu o subiektywne kryterium "trwałości" dostępu do drogi. Podkreśliła, że w myśl przepisu art. 3 pkt 7 p.b. w przypadku rozbiórki obowiązują te same przepisy jak w przypadku wznoszenia nowych obiektów. Natomiast z art. 5 ust. 1 p. 9 p.b. wynika wprost, że zapewnienie dostępu do drogi publicznej jest uzasadnionym interesem osób trzecich. Droga została zablokowana w pierwszym dniu rozbiórki, tj. [...] stycznia 2024 r., a przywrócona do pełnej używalności dopiero na początku czerwca 2024 r. Pozbawienie dostępu do drogi publicznej oznacza poza brakiem możliwości przejścia i przejazdu dla mieszkańców nieruchomości również brak dostępu dla służb publicznych, ratowniczych, dostawców, kurierów, a także możliwość spowodowania innego zagrożenia Urzędnik wydający decyzję nie uwzględnił możliwości spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora, która jest obciążona prawnie ustanowioną służebnością, konieczną dla zagwarantowania prawidłowego dostępu sąsiedniej nieruchomości do drogi publicznej. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. 7. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego dnia 31 stycznia 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2024 r., którą organ I instancji udzielił pozwolenia na rozbiórkę sześciu budynków mieszkalnych oraz jednego budynku niemieszkalnego na nieruchomości przy ul. [...] w Bydgoszczy (na działce o nr ewidencyjnym [...] w obrębie [...]). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia należało przede wszystkim uwzględnić to, że w wyniku złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2024 r. nr 19/2023 przez A. J. ostateczną decyzją z dnia 13 lutego 2024 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski uchylił powyższą decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2024 r. nr 19/2023 i umorzył postępowanie. W powyższej decyzji, która znajduje się w aktach sprawy organ odwoławczy stwierdził, że inwestor prowadził roboty rozbiórkowe mimo braku ostatecznego pozwolenia na rozbiórkę, a zatem bezprawnie realizował to przedsięwzięcie i w konsekwencji zawiadomił PINB dla Miasta Bydgoszczy o jego zakończeniu. Decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę może zaś dotyczyć jedynie inwestycji, która nie została jeszcze zrealizowana, a nie rozpoczętego czy tez zakończonego. Wskazania również w tym miejscu wymaga, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 6 maja 2024 r. Wojewoda wskazał, że od decyzji tego organu z dnia 13 lutego 2024 r. nie została wniesiona skarga. W konsekwencji uznać należy, że powyższa decyzja jest ostateczna oraz prawomocna. Zdaniem Sądu, powyższa decyzja ma zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia i stanowi przyczynę do uwzględnienia skargi. Nie można bowiem badać kwestii interesu prawnego strony odwołującej się od decyzji, która została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro decyzja organu I instancji, od której zostało wniesione odwołanie w rozpatrywanej sprawie została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, to nie może być już ona przedmiotem dalszego procedowania. 8. Umarzając administracyjne postępowanie odwoławcze Sąd kierował się dyspozycją art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Podkreślenia wymaga, że przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. 9. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W oparciu o przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł o umorzeniu administracyjnego postepowania odwoławczego. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania administracyjnego Sąd działał na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.