II SA/Kr 17/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Piotr Fronc (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 23 października 2023 r. znak WI-I.7840.16.15.2023.DW w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 23 października 2023 r. znak sprawy: WI-I.7840.16.15.2023.DW, po rozpatrzeniu odwołania P. C., utrzymano w mocy decyzję Starosty Nowotarskiego z 24 lutego 2023 r., znak: BA.6743.152.2023.KS o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...] położonych w m. G. , gmina N. T.. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem zgłoszonej przez skarżącego inwestycji była budowa przydomowej biologicznie czynnej oczyszczalni ścieków o łącznej ilości odprowadzanych ścieków do 5m3 na dobę. Organy zgodnie uznały, że zgłaszana inwestycja narusza art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U.2023.1469 ze zm.), bowiem teren inwestycji posiada istniejący przyłącz kanalizacyjny. Wojewoda wyjaśnił, że z powyższego przepisu wynika, iż budowa przydomowej oczyszczalni ścieków jest możliwa wyłącznie w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Tymczasem teren inwestycji posiada techniczną możliwość odprowadzania ścieków do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej poprzez istniejący na terenie inwestycji przyłącz kanalizacyjny. W odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych związanych z wypowiedzeniem umowy o świadczenie usług komunalnych oraz z konfliktem pomiędzy skarżącym a P. sp. z o.o. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma kompetencji do uwzględniania tego typów sporów cywilno-prawnych. Spór pomiędzy inwestorem, a spółką komunalną nie stanowi jakiejkolwiek podstawy do odstąpienia od stosowania przepisów techniczno-budowlanych. Wyjaśniono dodatkowo, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia opłacalność korzystania z istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Ustawodawca powołał się na ekonomiczny aspekt jedynie przy braku możliwości budowy sieci, bądź przyłącza kanalizacyjnego. W niniejszej sprawie przyłącz został wybudowany a budynek podłączony do zbiorczego systemu odprowadzania ścieków. Okoliczność wypowiedzenia skarżącemu umowy na odprowadzanie ścieków i brak zawarcia nowej umowy, co jest równoznaczne z brakiem możliwości eksploatacji przyłącza kanalizacyjnego, według oceny organ odwoławczego nie oznacza spełnienia warunku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Zapis ten dotyczy bowiem sytuacji, gdy przydomowa oczyszczalnia ścieków znajduje się na działce przed wykonaniem sieci kanalizacyjnej. W przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej, właściciel nieruchomości ma obowiązek się do niej przyłączyć. Obowiązek ten nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych, ani od względów osobistych, leżących po stronie właściciela nieruchomości. P. C. złożył skargę od powyższej decyzji, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na skutek braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a w końcu poprzez brak uzasadnienia, które fakty organ uznał za udowodnione, a wszystko w przedmiocie niemożności podłączenia do kanalizacji, a to wobec wypowiedzenia mi przez P. Sp. z o.o. umowy na odprowadzanie ścieków z jego nieruchomości i oświadczenia spółki, że żadnej umowy ze nim nie zawrą, obecnie ma nawet zakaz wejścia do siedziby spółki; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: a) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez brak uwzględniania, że skarżący zgłosił wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych, a jest to jedyny możliwy sposób na odprowadzanie przez niego ścieków, stąd jest technicznie ani ekonomicznie nie tylko nieuzasadnione, ale również niemożliwe podpięcie do sieci, skoro została od niej odłączony z dniem 1 kwietnia 2023 r.; b) art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy, podczas gdy wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków jest dla skarżącego jedyną możliwością odprowadzania ścieków z nieruchomości po wypowiedzeniu umowy przez P. Sp. z o.o. c) § 26 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2022 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez przyjęcie, że wypowiedzenie umowy przez P. Sp. z o.o. i odmowa przyłączenia do sieci nie powoduje możności zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków. W oparciu o wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, to jest wpisu sądowego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U.2023.682 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 29 ust. 6 i 7, realizacja przydomowej oczyszczalni ścieków, o wydajności do 7,50 m3 na dobę, nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej i jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy jest zgodna z przepisami prawa. Podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie był art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. W przedmiotowej sprawie podstawą zgłoszenia sprzeciwu, a zarazem przedmiotem sporu pomiędzy stronami, było naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z przytoczonego przepisu wynika, że ustawodawca uregulował w nim dwie sytuacje: 1) przypadek, gdy istnieje sieć kanalizacyjna - wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, jednak przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli jest ona wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; 2) przypadek, gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właściciele nieruchomości mają obowiązek wyposażenia ich w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przy czym w tym zakresie wybór należy do właścicieli nieruchomości. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (por. wyroki NSA z 6 lipca 2023 r. II OSK 802/20, z 25 września 2019 r. II OSK 1417/18, 3 października 2017 r. II OSK 2367/16, 22 czerwca 2020 r. II OSK 101/20). W przedmiotowej sprawie, pomimo wytoczonych przez skarżącego zarzutów proceduralnych dotyczących braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, istotne z punktu widzenia cyt. przepisu okoliczności są bezsporne. Z akt sprawy, a także z twierdzeń samego skarżącego wynika jednoznacznie, że na nieruchomości skarżącego najpierw istniała sieć kanalizacyjna, z której skarżący z resztą wcześniej korzystał, a następnie, po wypowiedzeniu przez spółkę komunalną umowy, skarżący podjął starania o możliwość korzystania z wybudowanej przez siebie przydomowej oczyszczalni ścieków. Ta sekwencja zdarzeń powoduje, że organy słusznie sprzeciwiły się zamiarowi wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków. Skarżący przedstawia argumenty świadczące o tym, że wypowiedzenie umowy było decyzją spółki, rozstrzygnięcie jednak przyczyn obecnego stanu rzeczy, tego, kto ponosi winę za wygaśnięcie umowy o świadczenie usług komunalnych, nie należy do kompetencji organów administracji, a także jest irrelewantne z punktu widzenia prawa administracyjnego. Przesłanki zawarte w cyt. powyżej przepisie, warunkujące możliwość korzystania z przydomowej oczyszczalni są całkowicie zobiektywizowane i nie pozostawiają miejsca na jakąkolwiek dowolność czy uznaniowość. Wynika z nich jednoznacznie, że w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, istnieje obowiązek przyłączenia do tej sieci. Jedynym wyjątkiem jest w tym zakresie sytuacja, gdy przydomowa oczyszczalnia istniała przed zrealizowaniem sieci, taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie występuje. Mieszkańcy zostali w ten sposób pozbawieni możliwości wyboru, w jaki sposób zapewnią utrzymanie czystości i porządku. Nie ma przy tym znaczenia opłacalność korzystania z istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, gdyż ekonomiczny aspekt został w ustawie uwzględniony jedynie przy braku możliwości budowy sieci lub przyłącza kanalizacyjnego. Oddaleniu podlegały zatem zarzuty postawione w skardze dotyczące zarówno naruszenia przepisów proceduralnych – istotne okoliczności sprawy zostały bowiem przez organy ustalone w sposób prawidłowy i są bezsporne, jak również zarzuty materialnoprawne. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy nie naruszyły w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Z punktu widzenia tego przepisu kwestią istotną jest bowiem istnienie sieci kanalizacyjnej, rozumianej jako fizyczny obiekt, a nie istnienie stosunku cywilnoprawnego, regulującego zasady korzystania z tej sieci, jak życzyłby sobie skarżący. Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.