I OZ 85/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. H. i B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 998/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej B. H. od wyroku z dnia 22 marca 2022 r. w sprawie ze skargi K. H. i B. H. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 998/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną B. H. od wyroku z dnia 22 marca 2022 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r. została oddalona skarga K. H. i B. H. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 26 czerwca 2022 r. B. H. wniosła od powyższego wyroku sporządzoną osobiście skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucając ww. skargę kasacyjną stwierdził, że została ona sporządzona przez skarżącą osobiście, która ponadto nie spełnia podstawowych wymogów tego środka zaskarżenia. Jednocześnie wskazano, że do skarżącej nie ma zastosowania zwolnienie z obowiązku skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego określone w art. 175 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły K. H. i B. H., zarzucając naruszenie: 1) art. 175 P.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia, że skarga została złożona przez radcę prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 178 w zw. z art. 177a P.p.s.a. poprzez nieuprawne przyjęcie, że zaistniały podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej z uwagi na braki formalne, podczas gdy w istocie Sąd I instancji nie wezwał skutecznie od uzupełnienia tego braku, to jest nie doręczył stronie skarżącej kasacyjnie zarządzenia przewodniczącego w tej kwestii; 3) art. 178 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej bez wskazania konkretnych powodów tego odrzucenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4) art. 178 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające jego zastosowanie i odrzucenie skargi, podczas gdy pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną w przewidzianym ustawą terminie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżące wniosły o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie; 2) zmianę zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Stosownie natomiast do treści art. 175 § 2 P.p.s.a. przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a w myśl § 2a, przepisu § nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w art. 175 § 3 P.p.s.a. dopuszczona została możliwość, by skarga kasacyjna została sporządzona przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych oraz rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej. Podkreślić przy tym należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1-3 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Niesporządzenie jej z zachowaniem wymogu adwokacko-radcowskiego jest nieusuwalnym brakiem, co znaczy, że nie podlega on konwalidacji w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 175). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w dniu 28 czerwca 2022 r. została sporządzona osobiście przez B. H. przy czym nie należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 P.p.s.a. Skarżąca nie miała zatem wymaganej ustawowo zdolności postulacyjnej do sporządzenia ww. środka odwoławczego. Z tej przyczyny właściwie Sąd I instancji odrzucił na podstawie art. 178 P.p.s.a. skargę kasacyjną sporządzoną i podpisaną osobiście przez stronę. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu wyjaśnić należy, że zaskarżonym postanowieniem została odrzucona skarga kasacyjna sporządzona osobiście przez B. H., która złożona została w dniu 28 czerwca 2022 r. w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, nie zaś skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, która została nadana listem poleconym w dniu 4 lipca 2022 r. Sąd I instancji nadał bieg skardze kasacyjnej wniesionej przez radcę prawnego J. S. gdyż jak wynika z akt sprawy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 lipca 2022 r. odpisy ww. skargi kasacyjnej zostały doręczone organowi oraz uczestnikowi postępowania. Z tych względów nie można skutecznie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy naruszenia art. 178 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające jego zastosowanie i odrzucenie skargi, podczas gdy pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną w przewidzianym ustawą terminie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.