II SA/Bd 115/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz E. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. E. L. (zwana dalej skarżącą) złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego w T. znak: [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. o pozwoleniu na budowę budynku handlowo - usługowego przewidzianego do realizacji na działce o nr geod. [...] i [...] w miejscowości Ł., obręb [...], gmina Ł.. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: ,,k.p.a."), a mianowicie brak udziału w postępowaniu jako strona bez własnej winy. Podniosła również, że nie wiedziała o wydaniu decyzji w przedmiotowej sprawie, wiedzę w tym zakresie uzyskała dopiero w dniu [...] czerwca 2022 r. podczas uroczystości rodzinnej. Starosta T. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Organ I instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że skarżąca już od dnia [...] czerwca 1997 r. wiedziała o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T., przez co termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wynikający z przepisu art. 148 § 2 k.p.a. minął z końcem lipca 1997 roku. Zażalenie na wskazane postanowienie złożyła skarżąca podnosząc argumenty wskazywane już we wniosku o wznowienie postępowania, a w szczególności, że nie była stroną w postępowaniu administracyjnym toczącym się w 1997 r. i nie powzięła w tamtym czasie wiadomości o wydanym rozstrzygnięciu. Jej zdaniem powinna być stroną ww. postępowania, ponieważ jest współwłaścicielką nieruchomości sąsiedniej od 1993 roku. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji w swym postanowieniu wskazał, że z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca wiedziała o wydanej decyzji dnia [...] czerwca 1997 r., gdyż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru odpisu decyzji, skierowanej do M. L. widnieje jej podpis. Zdaniem Wojewody nie budzi wątpliwości to, że skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 1997 r. i decyzja ta nie została jej doręczona. Mogła jednak dowiedzieć się o jej treści w jakikolwiek inny sposób i tak było w przedmiotowej sprawie. Skarżąca, co wynika z akt sprawy, bez wątpienia powzięła informację o istnieniu rozstrzygnięcia wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w T. w czerwcu 1997 r., a jak słusznie wskazał organ I instancji, dla rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dopełnienie wymogu doręczania decyzji nie jest wymagane, a jedynie sama informacja o jej wydaniu. W ocenie Wojewody okoliczności przedmiotowej sprawy nie budzą wątpliwości. Skarżąca sama odebrała w dniu [...] czerwca 1997 r. odpis decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] czerwca 1997 r., wysłany do osoby dla niej najbliższej i nie sposób sobie wyobrazić - w świetle zasad doświadczenia życiowego, by nie poznała wtedy jej treści, a dowiedziała się o niej dopiero 25 lat później. W swym zażaleniu nie wskazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jej twierdzenie, że o istnieniu tej decyzji - którą sama wcześniej odebrała - nie dowiedziała się w czerwcu 1997 r. Skargę na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu I instancji, zarzucając przy tym naruszenie: art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe i bezpodstawne przyjęcie, że wiedziała o treści, zakresie oraz skutkach decyzji, który to wniosek organ przyjął wyłącznie na podstawie faktu, iż pokwitowała odbiór korespondencji skierowanej nie do niej bezpośrednio, ale do jej męża, a co za tym idzie oparcie swojego twierdzenia przez organ na "zasadach doświadczenia życiowego" a nie realnych dowodach, art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegające na dokonaniu przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego skutkiem było oparcie się przez organ w swoim twierdzeniu wyłącznie na "zasadach doświadczenia życiowego" a nie na faktycznych, realnych dowodach czy zebranym w sprawie materiale dowodowym, a także na zaniechaniu dokonania wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w sprawie, art. 8 k.p.a. poprzez wydanie przez organ postanowienia pozbawiającego obywatela zaufania do organów państwa, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia WSA w Bydgoszczy, korzystając z dyspozycji ww. przepisu, rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 148 § 1 ,,k.p.a.", podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, czyli w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, na którą powołuje się skarżąca w niniejszej sprawie, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, o czym stanowi art. 148 § 2 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W świetle powołanej regulacji art. 148 § 2 k.p.a. dla ustalenia czy dochowano terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kluczowe znaczenie będzie miało stwierdzenie, kiedy strona dowiedziała się o decyzji, wydanej w ramach postępowania, którego wznowienia się domaga. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot ,,strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Identyfikacja zaś decyzji, to uzyskanie informacji o nazwie organu, który decyzję wydał oraz o sposobie rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nie jest konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1661/17, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto tu przypomnieć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia) wtedy, gdy w sposób oczywisty brak jest związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia, a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a ponadto, gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (np. wyrok NSA z 18 września 2019 r., I OSK 1833/19). Nie można więc wykluczyć odmowy wznowienia postępowania ze względu na nielegitymowanie się przymiotem strony przez wnioskodawcę. Jednak dotyczy to sytuacji oczywistych. Takie sytuacje zachodzą zwłaszcza wtedy, gdy wnioskodawca nie powołuje się na swój interes prawny, lecz na potrzebę ochrony sprawiedliwości, praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie ze sposobu funkcjonowania administracji publicznej (por. wyrok NSA z 24 maja 2017 r., II OSK 2306/15). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Organy obu instancji w oparciu o oświadczenie strony skarżącej przyjęły, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, czyli o decyzji z dnia [...] czerwca 1997 r. - wnioskodawca dowiedział się już w czerwcu 1997 r., zatem wniosek o wznowienie postępowania, który wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2022 r., uznały za złożony z uchybieniem ustawowego, miesięcznego terminu. Zdaniem Sądu, stanowisko organów nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano, wiedza strony domagającej się wznowienia postępowania z tego powodu, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, powinna sprowadzać się do okoliczności wydania decyzji. Tymczasem organ I instancji w swej decyzji lakonicznie stwierdził, że w jego ocenie w oparciu o akta administracyjne sprawy (zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji adresowanej do M. L.) bezspornie wynika, że skarżąca w dniu [...] czerwca 1997 r. powzięła wiadomość o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji z dnia [...] czerwca 1997 r. Przede wszystkim w ocenie Sądu, treść pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2022 r. uzupełnionego [...] lipca 2022 r., na którą powołują się organy, nie potwierdza, aby w 1997 r. dowiedziała się ona o wydaniu decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. W pismach tych skarżąca podała jedynie, kiedy powzięła wiadomość odnośnie decyzji. Podsumowując należy stwierdzić, że organy powołując się na to, że skarżąca odebrała korespondencję męża w czerwcu 1997 r. błędnie uznały, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponownie podkreślenia wymaga, że dla oceny terminowości złożenia przedmiotowego wniosku istotne znaczenie ma informacja w jakiej dacie skarżąca powzięła wiedzę o decyzji z dnia [...] czerwca 1997 r. Powyższe oznacza, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zgodnie natomiast z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (pkt 1), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Kluczowe jest jednak, że nawet spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie doprowadzi do uchylenia decyzji, jeśli w sprawie dojdzie do ziszczenia się przesłanki negatywnej, uregulowanej w art. 146 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2). Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i kierować się oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym orzeczeniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonego, jak też poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.