I OW 128/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy Czosnów o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Czosnów a Starostą Powiatu Nowodworskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: odrzucić wniosek. UZASADNIENIE Wnioskiem z 20 lipca 2012 r. Wójt Gminy Czosnów wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Czosnów a Starostą Powiatu Nowodworskiego poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy przyznania H. I. nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Sprawa dotyczy przekazania nieruchomości zamiennej w Cząstkowie Mazowieckim - działki nr [A] o pow. 547m2 - za wywłaszczoną w latach 1986 - 1989 cześć siedliska we wsi Kazuń Nowy tj. działki [...] o pow. 385m2, która została przeznaczona pod budowę drogi Nr 7 Warszawa - Gdańsk. Między innymi na działce [A] Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych posadowiła dwa segmenty mieszkalne (dwa budynki składające się z dwóch mieszkań każdy). W wyniku zmian ustrojowych, obowiązki reprezentowania Skarbu Państwa przejęły Urzędy Rejonowe, a następnie Starostwa Powiatowe. Gmina Czosnów nabyła z mocy prawa (w drodze komunalizacji) nieruchomość, na której został wybudowany segment. Rada Gminy w Czosnowie podjęła uchwalę Nr 289/XXXIII/2010 z 9 lutego 2010 r. o wyrażeniu zgody na przekazanie w drodze darowizny na rzecz Powiatu Nowodworskiego zabudowanych nieruchomości oznaczonych jako działki [A] i 405 w celu uregulowania istniejącego stanu i zakończenia sprawy. Jednakże wprowadzona do porządku obrad Rady Powiatu Nowodworskiego - na sesji XLIII/2010 - uchwała w sprawie wyrażenia zgody na przyjęcie darowizny nieruchomości położonych w obrębie 5 Cząstków Mazowiecki, nie została podjęta na skutek głosowania, a w piśmie otrzymanym od Starosty Nowodworskiego wnioskodawczyni została poinformowana, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Wójt Gminy Czosnów. W ocenie Wójta Gminy Czosnów sprawy związane z wywłaszczeniem nieruchomości, tj. wypłata odszkodowań bądź przyznawanie nieruchomości zamiennych należy do zadań właściwego starosty, zgodnie z przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). W odpowiedzi, Starosta Powiatu wniósł o rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Wójta Gminy Czosnów. Organ nie jest właściwy do dokonania zamiany nieruchomości wchodzącej w skład gminnego zasobu nieruchomości Gminy Czosnów, a zasobem nieruchomości Skarbu Państwa (art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Pismem z 21 sierpnia 2008 r. A. I. wystąpił o dokonanie zamiany nieruchomości wnioskodawcy na nieruchomość będącą własnością Gminy Czosnów. Podkreślono, że do czasu wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu nie została wydana decyzja administracyjna orzekająca czy też potwierdzająca wywłaszczenie, tj. pozbawienie lub odjęcie Katarzynie Sosińskiej lub jej spadkobiercom prawa własności nieruchomości, a zatem nie ma podstaw do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez Starostę Nowodworskiego w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma podstaw do orzekania o przyznaniu w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej wobec faktu, że prawo własności nieruchomości nie zostało przeniesione. Starosta mógłby wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu, ale tylko w sytuacji, gdyby nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidywałyby jego ustalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek należało odrzucić. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zarówno Starosta Powiatu Nowodworskiego, jak i Wójt Gminy Czosnów są organami jednostek samorządu terytorialnego (por. art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a.). Gmina Czosnów znajduje się w powiecie nowodworskim (por. załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw, M. P. Nr 48, poz. 654). Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (z wyjątkiem spraw opisanych w pkt 2-4, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie) rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W aktach sprawy znajduje się pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którym poinformowano Wójta Gminy Czosnów, że Kolegium nie jest właściwe do rozpoznania sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem a Starostą. Z uwagi na przedmiot sprawy, to jest przyznanie nieruchomości zamiennej w związku z wywłaszczeniem nieruchomości należy (art. 129 z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego właściwy jest starosta jako organ I instancji a organem II instancji jest wojewoda, który zgodnie z art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że art. 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami i wykonywanie w tym zakresie przez starostę zadań z zakresu administracji rządowej stanowi lex specialis w stosunku do art. 17 pkt 1 k.p.a. Zasadnie zatem, skoro w zakresie gospodarki nieruchomościami oba wskazane wyżej organy, to znaczy starosta i wójt nie posiadają wspólnego organu wyższego stopnia, to w oparciu o treść art. 22 § 1 pkt 1 właściwym do rozpoznania sporu o właściwość jest sąd administracyjny. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał jednak odrzuceniu, ponieważ sprawie nie został ustalony stan faktyczny. Przede wszystkim nie jest jasne w jakim przedmiocie toczy się postępowanie i z czyjego wniosku. We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Wójt wskazuje na wniosek H. I. nie podając daty tego wniosku. W piśmie z 7 października 2009 r., które we wniosku o rozstrzygniecie sporu o właściwość zdaje się wskazywać Wójt Gminy Czosnów H. I. zwraca się o podjęcie "zawieszonego" postępowania w sprawie przekazania własności nieruchomości. Z pisma wynika, że H. I. występuje w imieniu swojego syna. Spadkobiercą K. S. był A. I., a obecnie jego spadkobiercą pozostaje syn A. I. W aktach mowa również o wnioskach A. I. z 7 października 2009 r. oraz z 21 sierpnia 2008 r. – o dokonanie zamiany działki nr [...] położonej w K. N. na działkę nr [A] położoną w C. M., którym A. I. wycofał swój wniosek z 11 czerwca 2008 r. o wszczęcie zawieszonego postępowania w sprawie wywłaszczenia pod budowę drogi Warszawa-Gdańsk nieruchomości położonej we wsi K. N. oraz przyznania tytułem odszkodowania nieruchomości położonej we wsi C. M. Powstaje więc pytanie, czy na postępowanie nie toczy się w przedmiocie przyznania nieruchomości zamiennej w ramach ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na postawione wyżej pytanie, podkreślić należy, że w sprawie brak również ustaleń czy nastąpiło wywłaszczenie K. S. w odniesieniu do działki, a jeżeli tak, to w jakiej formie i na jakiej podstawie. Starosta w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wskazując na wniosek K. S. z "marca 1992 r." o orzeczenie wywłaszczenia podkreśla, że nie wydano w tym przedmiocie decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Wójta skierowane do Starosty, w którym organ ten z kolei zaznacza, że "wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa". Ponadto, w aktach sprawy znajduje się pismo z 26 stycznia 1999 r. którym Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie przekazał Starostwu Powiatowemu w Nowym Dworze Mazowieckim akta sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej we wsi K. N., działka nr [...] na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego lub podjęcia stosownej decyzji o ile uzasadnia to zgromadzony materiał dowodowy. To pismo wydaje się mieć istotne znaczenie w sprawie, przy czym zobowiązany do załatwienia tej sprawy Starosta Nowodworski przyznaje, że taka decyzja nie została wydana. Urząd Wojewódzki dołączył również postanowienie o wszczęciu zawieszonego 26 listopada 1997 r. postępowania. Jeżeli chodzi o własność nieruchomości położonej w C. M., która miała być przekazana w ramach odszkodowania, to już w 1992 r. Rada Gminy w Czosnowie podjęła uchwałę o przekazaniu nieodpłatnie Skarbowi Państwa – Urzędowi Rejonowemu w Nowym Dworze Mazowieckim m.in. działki nr [A]. Podobnie, uchwałą z 9 lutego 2010 r. Rada Gminy Czosnów wyraziła zgodę na przekazanie nieruchomości w drodze darowizny na rzecz Powiatu Nowodworskiego, ale Rada Powiatu Nowodworskiego nie podjęła stosownej uchwały. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w oparciu o art. 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o zwrocie wpisu na podstawie art. 232 pkt 1 tej ustawy.